در روزهای اخیر، چند تن از هنرمندان کاریکاتوریست کشور، ریشههای هتاکی مجله شارلی ابدو به مقام معظم رهبری را در قالب آثار هنری به نمایش گذاشتهاند و در اغلب این آثار، پشتیبانی دولت فرانسه از رفتار موهن شارلی ابدو، پررنگ شده است، محمدعلی رجبی از جمله کاریکاتوریستهای مطرح مطبوعات است که حمایت دولت و شخص امانوئل مکرون از هتاکی شارلی ابدو را به تصویر کشیده است، رجبی در گفتوگو با «جوان» در این باره توضیحاتی داده است.
چرا شارلی ابدو تلاش میکند با نفرت افکنی خودش را مطرح کند؟
با نگاهی به سابقه مجله «شارلی ابدو» میبینیم که پیش از ورود به موضوعات حساسیتبرانگیز در میان مسلمانان، این مجله در خود فرانسه هم به انتشار محتوای هنجارشکنانه اخلاقی مشهور بود، یعنی دست روی موضوعاتی میگذاشت که برای خود فرانسویها هم هنجارشکنانه بود. روند فعالیتهای شارلی ابدو درباره موضوعات مرتبط با جامعه اسلامی و تشیع و ایران را مشاهده کنیم میبینیم که آنها گام به گام در حال تلاش برای قبح زدایی از موضوعات هستند و ابتدا به سراغ قرآن رفتند بعد موضوع پیامبر (ص) و اکنون رهبر انقلاب و هر بار تلاش میکنند که واکنشها را بسنجند. آنها حتی در جریان کشته شدن چند نفر از اعضای تحریریه «شارلی ابدو» که بیشتر شبیه کشتهسازی بود، این مسئله را دستاویزی برای حمله بیشتر به مسلمانان و تروریست نامیدن آنها قرار دادند.
در طرحی که منتشر کردید به حمایت دولت فرانسه از اقدامات شارلی ابدو اشاره کردید، این حمایت چگونه انجام میشود؟
شارلی ابدو اقداماتش را درقالب عنوان «آزادی بیان» انجام میدهد و همان طور که در مورد اخیر هم شاهد آن بودیم، از حمایت کامل دولت فرانسه برخوردار است. بیانیه فرانسه که در آن از شارلی ابدو تحت عنوان حمایت از آزادی بیان پشتیبانی کرده بود، شاهدی بر رضایت و همراهی دولت آن کشور از هتاکی شارلی ابدو است.
نفع دولت فرانسه از نفرتافکنی علیه کشورمان چیست؟
از نظر دولت فرانسه، این نوع اقدامات به نوعی حمایت از اغتشاشات در ایران است. آنها با اعمال تحریم علیه کشورمان از یک سو، با انتشار محتوای موهن هم تلاش میکنند از نظر روحی و روانی ما را به زعم خود تحت فشار قرار دهند.
این حمایت از آزادی بیان در فرانسه شامل همه موضوعات میشود؟
به هیچ وجه، همان طور که در مسئله هولوکاست مشاهده میکنیم، دیگر خبری از آزادی بیان نیست و آنها اجازه پرداختن به این موضوع را ندارند.
واکنش ما به رفتار موهن شارلی ابدو چیست؟
ما عادت کردهایم که آنها یک توهینی انجام بدهند تا به آن پاسخی در همان سطح بدهیم و رفتار ما شبیه قانون مطبوعات است که باید جواب را در همان صفحه و با همان فونت بدهیم. وقتی که شارلی ابدو توهین میکند، مسئولان فکر میکنند که اگر با کاریکاتور جواب آنها را بدهیم کفایت میکند. در حالی که باید از ابزارهای دیگر هم استفاده کرد که یکی از آنها ابزار دیپلماسی است.
بعضی از هنرمندان در پاسخ به شارلی ابدو، کارتونهایی از مکرون کشیده اند! آیا این پاسخ مناسبی است؟
نشریات فرانسوی کاریکاتور رئیسجمهور این کشور را بارها و بارها و بسیار بیشتر از ما میکشند و تمسخر مکرون برای آنها مسئلهای نیست که حساسیت آور باشد. ما اگر میخواهیم پاسخی در خور به این اقدامات بدهیم باید سراغ موضوعاتی برویم که برای آنها حساس است، مثلا هولوکاست، یا موضوعاتی که در فرانسه و اروپا به آن توجه میشود.
آیا میتوان در این پاسخ از حمایت هنرمندان آزاده بینالمللی استفاده کرد؟
به نظرم واکنش سریع به این موضوع اثر بخش نیست. آنها این اقدامات را زیر عنوان حمایت از اعتراضات و اغتشاشات در ایران و پشتیبانی از معترضان انجام میدهند و اگر دولت ایران بگوید که در یک فراخوان بینالمللی پاسخ نشریه شارلی ابدو را بدهد، دولتهای اروپایی تمام تلاش خود را میکنند که این اتفاق نیفتد و نتیجه ندهد. به نظرم باید صبر کرد در فرصت مناسب پاسخ داد.
