سرویس جامعه جوان آنلاین: این یعنی با تمام قوانین بالادستی موجود و تأکید کارشناسان و پیشبینی سناریوهای جمعیتی هشداردهنده درباره سیمای آینده جمعیت کشورمان، نهادهای مسئول در حوزه افزایش جمعیت نه فقط هیچ عملکردی مثبتی در راستای افزایش جمعیت نداشتهاند بلکه سیاستگذاریهایشان همچنان در حمایت از تهدید نسل است و به همین خاطر هم با شیبی تند همچنان در مسیر کاهش جمعیت پیش میرویم.
دو سال پیش وقتی محمدجلال عباسی نایب رئیس انجمن جمعیتشناسی ایران در مراسم رونمایی از گزارش تحولات وضعیت جمعیت در جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که بحرانی در وضعیت جمعیت ایران نداریم و نرخ باروری در کشور به سطح جانشینی رسیده است، شاید بسیاری از افراد دغدغهمند و دلسوز نفس راحتی کشیدند و احساس کردند جای نگرانی نیست، اما دغدغهمندانی که دانش جمعیتشناسی هم داشتند، نتوانستند این را بپذیرند و واقعیتی دیگر را مطرح کردند؛ بازی با آمار یا دستکاری آماری.
دستکاری آماری در آمار جهانی!
این دستکاری آماری حتی در گزارش نهادهای بینالمللی درباره جمعیت نیز اتفاق افتاد. نمونهاش گزارش ۲۰۱۷ دفتر جمعیت سازمان ملل که نرخ باروری ایران را در بازه ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ و ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۰، ۷/ ۱ و ۸۷/ ۱ فرزند بهازای هر زن اعلام کرده بود، اما در گزارش سال ۲۰۱۹ خود این نرخها را به ۹۱/ ۱ و ۱۵/ ۲ تغییر داده است! این ارقام حتی با گزارش سازمان جهانی دیگر همچون بانک جهانی که نرخ باروری ایران در سال ۲۰۱۷ و ۲۰۲۰ را ۶۴/ ۱ و ۵۴/ ۱ فرزند اعلام کرده است، تفاوت فاحشی دارد. این تغییر محسوس در اعلام یک نرخ باروری در دو زمان مختلف در حالی است که در گزارش هیچ توضیحی برای آن ارائه نشده است.
اشتباه آماری یا سوءنیت
نامه اخیر وزیر بهداشت به رهبر انقلاب هم بر این دستکاری آماری صحه میگذارد؛ جایی که وی تصریح میکند: «مهمترین مؤلفه ارزشیابی جمعیت، میزان باروری کل (TFR) است که در سال ۱۳۹۵ این شاخص را ۰۱/ ۲ اعلام کردهاند، سپس با رایزنیهایی که انجام دادند این عدد به ۱/ ۲ ارتقا یافت.»
بنا به تأکید وی با تشکیک در آمار ارائه شده و انجام پژوهشی تازه، نرخ باروری کل به میزان ۷/ ۱ به دست آمد که بسیار کمتر از سطح جانشینی بود. در راستای اغنای علمی کارشناسان این عرصه در کشور، بحثهای فراوانی صورت گرفت تا متفقاً عدد ۸۴/ ۱ مورد توافق همگان قرار گرفت که باز هم بسیار کمتر از سطح جانشینی است. نکته مهم در این میان تفاوت ماهیتی جدی دو عدد ۸۴/ ۱ و ۱ /۲ است که عدد نخستین نشانه نگرانکننده از وضعیت رشد جمعیت است و عدد دوم اطمینان میدهد نباید برای آینده جمعیت کشور نگران بود! سعید نمکی، وزیر بهداشت درباره آمارهای دلیل این همه متفاوت در ارائه یک آمار مشخص میگوید: «شاید اشتباه آماری انجام شده یا سوءنیتی در گذشته بوده است.»
خالیشدن توان درونی جمعیت
بیتوجهی به پیامدهای کاهش آمار رشد جمعیت در کنار دستکاری آمارهای جمعیتی برای پنهانکردن بحران پیشرو موجب شده سیمای آینده جمعیت کشورمان در مسیر سقوط قرار گیرد. پیشبینیها درباره نرخ رشد جمعیت کشورمان در حال محققشدن است و براساس گزارش اخیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تخمینزده میشود، در سال ۱۳۹۸ نرخ زاد و ولد با ۵/۱۴ تولد به ازای هر هزار نفر جمعیت به کمترین حد خود طی ۵۰ سال گذشته رسیده باشد.
مطابق این گزارش از سال ۱۳۸۰ تا سال ۱۳۹۴ در کشور افزایش موالید در حال رخ دادن بود، اما پس از سال ۱۳۹۴ به علت خالیشدن توان درونی جمعیت، تعداد تولدها با شیب تقریباً تندی شروع به کاهش کرد و در سال ۱۳۹۷ میزان موالید کشور نسبت به سال قبل با کاهش بیش از ۸ درصدی مواجه شد که در دو دهه اخیر بیسابقه بوده است؛ ضمن آنکه در شش ماهه اول امسال (۱۳۹۸) نسبت به شش ماهه اول سال ۱۳۹۷ این تعداد با ۱۳ درصد کاهش مواجه بوده که کاهش بیش از ۹۲ هزار تولدی را به همراه داشته است. تخمین زده میشود در پایان امسال میزان تولد کشور به رقم یک میلیون و ۲۰۵ هزار و ۹۵۴ تولد برسد که کاهش بیسابقهای نسبت به سالهای گذشته داشته است.
این گزارش تصریح میکند: تعداد تولدهای سال ۱۳۹۷ در مقایسه با سال ۱۳۹۴ نشاندهنده کاهش ۲۰۳ هزار و ۷۱۰ نفری است. همچنین، میزان موالید از حدود ۲۰ در هر هزار نفر جمعیت در سال ۱۳۹۴ با کاهشی محسوس به ۷/ ۱۶ در هر هزار نفر جمعیت در سال ۱۳۹۷ رسیده و تخمینزده میشود که در سال ۱۳۹۸ نرخ زاد و ولد با ۵/۱۴ تولد به ازای هر هزار نفر جمعیت به کمترین حد خود در طی ۵۰ سال گذشته رسیده باشد.
نرخ رشد جمعیت به یک درصد رسید
طبق برآوردهای انجام شده بر مبنای نتایج سرشماری، جمعیت ایران در پایان نیمه اول سال جاری برابر ۸۲ میلیون و ۷۷۶ هزار و ۲۷۰ نفر رسیده است. مطابق نتایج سرشماری، نرخ رشد جمعیت ایران از ۲۶ /۱ درصد در سال ۱۳۹۰ به ۲۴ /۱ درصد در سال ۱۳۹۵ کاهش داشته و برآوردها نشان میدهد که نرخ رشد جمعیت در حال حاضر به حدود یک درصد رسیده باشد، ضمن آنکه پیشبینی میشود در سالهای آینده با کاهش بیشتر نرخ رشد جمعیت مواجه باشیم.
