آمار ۹۱ درصدی گوشیهای قاچاق در کشور نیازمند تدبیری جدی بود که با اجرای دوباره طرح رجیستری از سوی وزارت ارتباطات وارد فاز اجرایی شد. طرح رجیستری پیش از این هم اجرا شده بود، اما این طرح به شکست کشیده شد.
در طرح رجیستری هر گوشی تلفن همراه دارای کد ۱۵رقمی منحصر به فرد با نام IMEI است که با استفاده از آن میتوان گوشی را در شبکه رجیستر ردیابی کرد. این کد دارای مشخصاتی از جمله شرکت و کشور تولیدکننده موبایل است. در طرح رجیستر موبایل، IMEI گوشیهایی که از طریق گمرک وارد کشور میشوند، ثبت و میتوانند در شبکه اپراتورهای تلفن همراه کشور فعالیت کنند. گوشیهایی هم که به صورت قاچاق به کشور وارد میشوند، نمیتوانند در شبکههای موبایل کشور فعال باشند. بر این اساس سال ۸۵، طرح رجیسترشدن موبایل در کشور آغاز شد، اما به دلیل ناقصبودن طرح و مشکلاتی از قبیل: دورزدن راحت طرح، طول کشیدن ثبتگوشیها در گمرک و دیررسیدن مدلهای جدید به بازار، استفاده از IMEI گوشیهای دزدی برای گوشیهای قاچاق و افزایش واردات گوشیهای مسافری اجرای این طرح در مدت کمتر از ۱۲ماه در سال ۸۶ متوقف شد.
سال گذشته، همین روزها بود که دوباره این طرح کلید خورد و اینبار وزیر ارتباطات با قطعیت قول داد این طرح شکست نمیخورد. وی با تأکید بر اینکه اگر نتوانیم حجم بازار واردات و قاچاق بیرویه موبایل را کنترل کنیم، نمیتوانیم در حوزه فعالیت اپلیکیشنهای ایرانی در بازار ایران نیز اعمال حاکمیت مناسب کنیم. به همین دلیل است باید این فضا را به منظور ساماندهی بازار کنترل کنیم، تصریح کرده بود: اینبار در طرح رجیستری موبایل تمامی موارد رعایت شده است و شکست نمیخورد.
اما با تمام اینها روزگذشته خود وزیر خطر شکست طرح رجیستری را که با اوضاع نابسامان بازار ارز با تلاطم مواجه شده بود، اعلام کرد.
محمدجواد آذریجهرمی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در حاشیه مراسم رونمایی از سامانه جامع گمرک نسبت به عدم اتصال سازمان گمرک به سامانه یکپارچه جامع تجارت اعتراض کرده و اظهار کرد: پس از گذشت ۵/۱ سال و پیگیریهای جدی وزارت ارتباطات از وزیر صمت، وزیر سابق اقتصاد و دارایی و همچنین معاون اول رئیسجمهور هنوز برای اتصال این سازمان به سامانه جامع تجارت مشکلاتی وجود دارد که در صورت رفع نشدن این موضوع طرح رجیستری با مشکل روبهرو خواهد شد.
بنا به تأکید وزیر ارتباطات عدم اتصال سامانه گمرک ممکن است، طرح رجیستری را با شکست مواجه کند و مشکلات اخیر ثبت گوشی مسافری که ابعاد رسانهای هم پیدا کرد، عمدتاً ناشی از عدم همکاری گمرک بود.
با چنین اوصافی میتوان اینگونه نتیجهگیری کرد که رونمایی از سامانه جامعه تجارت هم بدون همراهی گمرک نمیتواند به کنترل مبادی ورودی و کاهش قاچاق کالا منجر شود. از سوی دیگر، آمار و ارقامی که از کالاهای قاچاق از جمله تلفن همراه منتشر میشود در سطحی است که به کارگیری واژه قاچاق برای آن را سخت میکند. به طور مثال، چگونه ممکن است ۵/۱۲ میلیون گوشی تلفن همراه به کشور قاچاق شود؟ همچنانکه به تعبیر معاون بهداشتی پیشین وزیر بهداشت هزار تریلی سیگار قاچاق دیگر قاچاق نیست!
با چنین اوصافی آیا دستهای پنهانی در حمایت از قاچاق در بدنه دستگاههای نظارتی و مسئول نفوذ کردهاند؟ یا تنها انفعال موجب شکلگیری چنین روندهایی است.
