هر خط روی پیشانی و نقشونگارهای دور چشمانشان حکایت از فراز و نشیبهایی دارد که در طول زندگی طی کردهاند و هر تار موی سفیدی که بر سر دارند در سنگزیرین آسیاب زندگی اینگونه برفی شده است و حالا سهمشان از جمعیت کشور هر روز بیشتر و بیشتر میشود تا جایی که به گفته رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان در حال حاضر ما در کشور ۶ هزار نفر بالای ۱۰۰ سال داریم و تعداد افراد بالای ۸۰ سال در کشور به بالای یک میلیون میرسد. علاوه بر اینها، سالانه ۷۰۰ هزار سالمند به جمعیت سالمندی کشور اضافه میشود و پیشبینیها نشان میدهد، در سال ۲۰۵۰ تعداد سالمندان کشور بیشتر از ۱۵ سالهها خواهد شد، آن هم در شرایطی که برای مدیریت این جمعیت سالمندی هیچ برنامهای در دست نیست!
امید به زندگی در کشورمان افزایش یافته است؛ این را میتوان از افزایش عمر پدربزرگها و مادربزرگها متوجه شد. براساس سرشماری ۱۳۹۵ بیش از ۷ میلیون و ۴۰۰هزار نفر یعنی ۲۸/۹ درصد جمعیت کشور سالمند هستند. سالخوردگی جمعیت، پیامد طبیعی افزایش امید به زندگی است و اغلب نقاط دنیا به سمت پیری جمعیت حرکت میکند. نکته قابل تأمل اینجاست که سالخوردگی جمعیت پدیدهای بدون بازگشت است به این معنا که روز به روز درصد جمعیت سالمند بیشتر میشود و جامعه با سالمندان پیرتری روبهرو خواهد بود. به بیان دیگر، اگر در حال حاضر بیشتر جمعیت سالمند ما ۶۰تا ۹۰ساله هستند، در سالهای آینده سالمندان ۹۰تا ۱۰۰ساله را بیشتر خواهیم داشت، اما رشد جمعیت سالمندی با چالشهایی همراه است. پدربزرگها و مادربزرگهایی که یک عمر در عرصه تولید نقشآفرینی کردهاند و حالا دیگر جزو جمعیت فعال جامعه به شمار نمیروند و نمیتوانند در ایجاد ارزشافزوده نقشی داشته باشند، بلکه به پاس یک عمر تلاششان نیازمند مراقبتهای بهداشتی، درمانی و خدمات تأمین اجتماعی هستند و همه اینها نیازمند تدابیر و برنامهریزیهای آیندهنگرانه است.
اسنادی که بیتوجه رها شدهاند
سالمندی از جمله موضوعاتی است که در اسناد بالادستی مورد توجه قرار گرفته است. بند هفتم سیاستهای جمعیتی و بند ۱۵ سیاستهای کلی خانواده از جمله اسنادی است که این مهم را مورد توجه قرار داده است. در سیاستهای جمعیتی ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری «فرهنگسازی برای احترام و تکریم سالمندان و ایجاد شرایط لازم برای تأمین سلامت و نگهداری آنان در خانواده و پیشبینی ساز و کار لازم برای بهرهمندی از تجارب و توانمندیهای سالمندان در عرصههای مناسب» و بر اساس سیاستهای کلی خانواده؛ اتخاذ روشهای حمایتی و تشویقی مناسب برای تکریم سالمندان در خانواده و تقویت مراقبتهای جسمی و روحی و عاطفی از آنان مورد تأکید قرار گرفته است. اما با تمام اینها، مراجعه به وضعیت امروز سالمندان در جامعه میتوان به روشنی دریافت، اسناد بالادستی در حوزه سالمندی نیز همچون سایر حوزهها هنوز به مرحله اجرا نرسیده است. محسن سلماننژاد رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور سال گذشته درباره اوضاع معیشتی سالمندان گفته بود «یک سوم سالمندان در تنگنای معیشتی قرار دارند».
ریشه بیماری سالمندان در دوران جوانی
سند سالمندی یکی از تدابیری است که برای مواجهه با جمعیت قابل توجه سالمندان در سالهای پیش رو چند سالی میشود در دست تدبیر و تهیه است. رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان درباره سرنوشت سند سالمندی میگوید: طی دو سال گذشته تلاش شد، سند سالمندی به تصویب و تأیید برسد، چراکه ما محکوم به داشتن این سند هستیم و در این سند اهداف و راهبردها ترسیم شده است. فاز عملیات این سند با مشاوران خارجی در حال پیگیری است.
سلماننژاد با اشاره به تعداد زیاد بیماران سالمند در کشور تصریح کرد: دلیل موضوع این است که در سنین جوانان نکات لازم رعایت نمیشود، بنابراین دوره سالمندی سختی پیش روی برخی سالمندان است. علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت نیز اقدامات اداره سلامت سالمندان دفتر سلامت جمعیت، خانواده و مدارس معاونت بهداشت در حوزه سالمندان را در ۷ بند خلاصه میکند که مهمترین آنها مراقبتهای ادغامیافته سالمندی در خصوص: اختلالات فشارخون، اختلالات تغذیهای، اختلالات چربیخون، دیابت، سقوط و افسردگی و همچنین برنامه آموزش شیوه زندگی سالم در سالمندی درخصوص: تغذیه، فعالیت بدنی، مراقبت از کمر و زانو، مراقبت از پاها، پوکی استخوان، پیشگیری از حوادث، بهداشت دهان و دندان، یبوست، بیاختیاری ادرار، یائسگی، استرس، حافظه، خواب، روابط زناشویی، رانندگی، استعمال دخانیات، ترک سیگار است.
چرخش چرخهای کشور با همراهی سالمندان.
اما با تمام مشکلاتی که گریبانگیر سالمندان است، دوران سالمندی به معنای زمستان عمر نیست و سالمندان گنجینهای از تجربههای ارزشمند هستند. سلماننژاد با تأکید بر اینکه در کشورهای توسعهیافته پیران و سالمندان کشور را میچرخانند از پیگیری تهیه لایحه حقوق سالمندی خبر میدهد و میافزاید: در تلاش هستیم، لایحه حقوق سالمندی را از طریق دولت به مجلس ببریم و قوانین خوبی را در این زمینه به تصویب برسانیم.
