نويسنده: مريم احمدي
طي يک دهه اخير و به ويژه از اوايل دهه 90 با رشد جمعيت ساکن شهر قم و
ورود و اسکان خيل عظيم زائران به قطب زيارتي کشور، صنعت معماري و شهرسازي قم دستخوش
تغييراتي شده که صداي اعتراض و نگراني کارشناسان اين بخش و برخي مسئولان شهري و حتي
شهروندان را نيز درآورده است . د رکنار ساخت
و ساز هاي بي حساب و کتاب در چند متري شعاع حرم حضرت معصومه ( س) که حريم اين مکان
مقدس را مورد تجاوز قرار داده ، اجراي نصفه و نيمه برخي پروژه هاي شهري و زير ساختي از جمله تراموا،
مونوريل و دهه ها طرح عمراني ناموفق ديگر نيز
بر نمره هاي منفي ثبت شده در کارنامه مديريت شهري قطب گردشگري مذهبي کشور، افزوده است.
سال گذشته پروفسور
ژوآنی اسپالا معمار و استاد برجسته ایتالیایی نيز در سفر به شهر قم با انتقاد از ساختمان سازي در اطراف حرم حضرت معصومه(س)
بر ضرورت حفظ حريم اين آرامگاه به عنوان نگين شهر زيارتي قم تاکيد کرد . اين استاد
برجسته ايتاليايي با اشاره به مشکلات قم در
زمینه معماری و شهرسازی گفت: از انجا که مقوله شهرسازی از مسائل فرهنگی و اجتماعی جامعه
مجزا نیست برای حل مشکلات ساخت وسازهاي غيراصولي و بلند مرتبه سازي در شهر قم باید برنامه جامعی برای رفع محدودیتها در زمینههای
شهرسازی و مسائل اجتماعی و اقتصادی ارائه شود .
پروفسور ژوآنی اسپالا
تاکيد کرد: باید حریمی برای حرم در نظر گرفته شود که نمای شهر قم و نگین آن یعنی حرم
حضرت معصومه(س) در میان ساختمانها از بین نرود.
موضوعي که طي سالهاي
اخير بارها مورد انتقاد رئیس مجلس شورای اسلامی، نمايندگان مردم اين شهر در مجلس و برخي مسئولان شهر قرار گرفته اما در سايه عدم اجراي
برنامه هاي ممانعتي همچنان پابرجاست.
ناسازگاري بخش قديمي
با معماري جديد
يکي ديگر از انتقاداتي
که به ساخت وساز هاي جديد اطراف حرم وارد شده بحث عدم سازگاري اين بناها با معماري
قديمي اين شهر است. موضوعي که علاوه بر بر هم زدن جلوه هاي بصري به نوعي پايه هاي فرهنگي
و تمدن اين شهر مقدس را نيز تهديد مي کند.
اسپالا در اين خصوص هم با تاکيد بر ضرورت سازگار کردن بخش قدیمی و جدید
معماری در قم گفت: برای حفظ میراث دینی و ملی باید بخش قدیمی و جدید را سازگار کرده
و نگذاریم معماری قم با معیارهای مصرف گرایانه انجام شود چراکه سبب کمرنگ شدن مسائل
فرهنگی در معماری میشود.
وی کالبد برنامهریزیشده
برای شهر قم را مورداشاره قرار داد و افزود: مستطیلهای ساخت شهری قم و نقشه حرم حضرت
معصومه(س) بیاحترامی به حرم است زیرا تا شعاع زیادی اطراف حرم نباید ساختمان ساخته
شود.
اين د رحالي است
که سال گذشته مديرعامل سازمان بهسازي، نوسازي
و زيباسازي قم از انجام مطالعات ساماندهي بصري اطراف حرم حضرت معصومه(س) خبر داده و
گفته بود : در حال حاضر مشکل اصلی در اطراف حرم حضرت معصومه(س) بحث ساماندهی بصری است،
در اطراف این حرم ساخت و سازهایی صورت گرفته که دید به حرم حضرت معصومه(س) را از بین
برده است.
علیرضا خاکی با تاکيد
بر اينکه از سال 96 جلوي اين ساخت و سازها گرفته شده و پروژه هاي عمراني مناسب در پيرامون
حرم ساخته مي شود افزود: مناطق مختلف این شهر همچون دایره در اطراف حرم حضرت معصومه(س)
قرار دارد و شهر قم نسبت به این حرم شکل گرفته است از اين رو معماري مناسب سازه هاي
اطراف حرم اهميت بسياري دارد!
پروژه هاي کارشناسي هم معلق ماند!
اگرچه از سال گذشته
به منظور پياده سازي طرح ساماندهی بصری شهر قم اجراي پروژه هاي عمراني مناسب و اصولي پیرامون حرم
حضرت معصومه(س) با سرعت قابل توجهي کليد خورد اما گزارش هاي جديد از تعطيلي و توقف
اين طرح ها بنا به دلايل متعددي حکايت دارد .
بنابه گفته سید ابراهیم
معتمدی، قائم مقام شهردار قم د رحال حاضر10 پروژه نیمه کاره و لازم در اطراف حرم مطهر
وجود دارد که پارکینگ شرقی یکی از آنها است . پروژه اي که به دليل وسعت و اهميت آن
اعتبارات دولتي توان به ثمر رساندن ان را ندارد!
در حالي که بارها
شهرداری حجم تملکات باقی مانده در پارکینگ شرقی حرم مطهر را دلیل متوقف بودن این پروژه
عنوان کرده طي روزهاي اخير مجید اخوان، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه شورای اسلامی شهر
قم با اشاره به اینکه شهرداری قم در آن محدوده 40 هزار متر تملک انجام داده گفت: در
حال حاضر در حد 20 پلاک معارض در پارکینگ شرقی وجود دارد که مشکل میراثی و موضوعاتی
از این دست هم در آن نداریم اما معضلات مالی مانع انجام آن شده است.
وی با اشاره به اینکه
این پروژه در حساسترین نقطه شهر قرار دارد افزود: منظر بسیار بد کنونی پارکینگ شرقی
ضرورت تکمیل سریعتر این پروژه را روشن میکند.
ناگفته نماند براي رفع مشکل مالي تکميل پارکينگ شرقي استفاده از روش صندوق
پروژه مطرح شده که د رميان اختلا ف نظرهاي کمیسیون برنامه و بودجه شورای اسلامی ، اعضاي
شورا و شهرداري معلق مانده است.
علاوه بر اين، پروژه
تبديل بلوار عمار ياسر به ورودي شهر قم از سمت جاده گرمسار و شکل گیری یک رینگ مهمترافیکی
در این مسیر نيز از جمله طرح هايي است که به رغم تردد جمعيت زيادي از زائران پاکستانی و عراقی از اين مسير همچنان معلق
مانده است.
