بيش از 80 درصد از 175 هزار تن عسل صادراتي آذربايجان غربي در نبود صنايع بسته‌بندي و فرآوري به صورت فله‌اي و بدون ارزش افزوده از کشور خارج مي شود

زنبورداران آذربايجان‌غربي زحمت مي کشند، دلالان ترکيه‌ سود مي برند

درحالي هر ساله بر حجم توليدات عسل در آذربايجان غربي افزوده مي‌شود که درصد بالايي از آن در نبود صنايع بسته‌بندي و فرآوري به صورت فله‌اي به خارج از کشور صادر مي‌شود. از اين رو ترکيه که اغلب هدف صادراتي قطب عسل ايران شناخته مي‌شود، محصولات آذربايجان غربي را با بسته‌بندي و به نام خود به سراسر دنيا صادر مي‌کند و سود ارزش افزوده آن را هم با کمترين زحمت به جيب مي‌زند. در اين راستا کارشناسان معتقدند که در نبود صنايع بسته‌بندي و فرآوري نه تنها اشتغال‌زايي نمي‌شود، بلکه روند تحقق اقتصاد مقاومتي هم کند مي‌شود، چرا که امسال با وجود اينکه 175 هزار تن عسل از آذربايجان غربي به خارج از کشور صادر شده، تنها 20 درصد آن از صنايع ثانويه عبور کرده است.

نويسنده: ميترا شهبازي

سالهاست آذربايجان غربي به عنوان قطب نخست توليدکننده عسل کشور شناخته مي‌شود، با اين حال دست درازي هرساله دلالان خارجي در نبود صنايع فرآوري و بسته‌بندي، محصول توليدي اين استان را به پايين‌ترين قيمت به بازار جهاني عرضه مي‌کند و سود اندکي در نهايت دست زنبورداران استان را مي‌گيرد.

 علاوه بر اين به رغم اينکه صنايع ثانويه در استان آذربايجان براي بسته‌بندي و فرآوري عسل کمتر وجود دارد، اين محصولات توليدي به صورت خام و فله‌اي به ترکيه صادر مي‌شوند و دلالان ترکيه‌اي آنها را با قيمت کم از ايران مي‌خرند و با بسته‌بندي‌هاي شکيل به نام خودشان به بازار بين‌المللي عرضه مي‌کنند. معضلي که سالهاست در اثر بي‌توجهي مسئولان رقم مي‌خورد و ظرفيت‌هاي اشتغال‌زايي و ارزآوري استان را مغفول رها مي‌کند.  اين نيز درحالي است که اگر توليدات استان مورد توجه قرار مي‌گرفت، مي‌توانست مسير اقتصاد مقاومتي، توليد و اشتغال را هموار و دسترسي به اين هدف ملي را تسريع کند.

کام شيرين دلالان در نبود صنايع ثانويه

امسال به گفته معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان غربی ۱۷۵هزارتن عسل از استان به خارج از کشور صادر شده است. مقصد اين محصول در مرحله اول همچون سال‌هاي گذشته کشور ترکيه بوده است و بعد از آن عراق، کويت، امارات و چين را شامل مي‌شود. سیدفضل الله قریشی با اشاره به اينکه امسال تولید عسل در استان بیش از ۲۱هزار تن بوده است، مي‌گويد:« در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته تولید عسل استان درحدود ۴ درصد افزایش داشته است.» 

با اينکه ميزان توليد عسل در سال جاري افزايش يافته است، اما همچنان مقدار فرآوري و بسته‌بندي محصول رشد چنداني نداشته است و از 175 هزارتن عسلي که تاکنون به کشورهاي خارجي صادر شده است، تنها 20 درصد آن بسته‌بندي و فرآوري شده است. رقم پاييني که حکايت فروش محصول آن هم به قيمتي پايين‌تر از ارزش واقعي آن دارد. اين مقام مسئول ادامه مي‌دهد:« به جز 20 درصدي که به صنايع ثانويه تحويل داده شد، مابقي به صورت خام و فله‌اي از کشور خارج شده است.»

درحال حاضر ۱۴ تعاونی زنبورداری فعال، شش کارخانه موم آج کنی، پنج کارگاه بسته بندی عسل نیمه اتوماتیک با ظرفیت ۵۰۰ تن و شش کارخانه بسته‌بندی عسل مدرن در شهرستان‌های ارومیه، خوی و مهاباد حضور دارند که وظيفه فرآوري و بسته‌بندي محصول را بر عهده دارند. 

اين نيز درحالي است که این استان با دارا بودن بیش از یک میلیون و یکصد کندوی زنبور عسل به مقدار بيشتري از صنايع ثانويه احتياج دارد. بنابراين با اين شرايط است که ظرفیت‌هاي بالای تولید سایر فرآورده‌های عسل از جمله موم، گرده، ژل رویال و حتی زهر زنبور عسل به رقم ارزآوري خوب، همچنان ناديده گرفته شده است.

کوتاه کردن دست دلالان با برندسازي

علاوه بر بحث سوددهي بالاي توليد و صادرات عسل، فعالیت بیش از شش هزار نفر در این بخش نيز نشان از پتانسیل بالای استان در زمینه صنعت عسل و زنبورداری دارد. با اين حال بي‌توجهي مسئولان سالهاست به جاي کمک به زنبورداران، کام دلالان این بخش را که عمده آنها هم خارجي‌ هستند، شیرین کرده است. 

مضاف بر اين مشکلات پرداخت نشدن بیمه خسارات توسط صندوق بیمه کشاورزی و نبود امکان دسترسی به موقع به استفاده از سموم مبارزه با آفات نيز درد ديگري است که زنبوردارن بايد هرساله با آن مواجه شوند و انگيزه‌شان نسبت به توليد را از دست دهند. بنابراين لازم است هرچه سريع‌تر مسئولان با احداث صنايع بسته‌بندي و فرآوري نه تنها فرصتي براي اشتغال‌زايي ايجاد کنند، بلکه دست دلالان خارجي را هم از عسل مرغوب ايراني کوتاه کنند، تا از اين پس عسل ايراني با بسته بندي داخلي و برند ايراني در بازار بين‌المللي عرضه شود.