توجه ويژه به حوزههاي نرمافزاري ميتواند بسياري از نيازهاي روزانه و شهري شهروندان را برطرف سازد. توسعه شهر و شهروند الكترونيك ميتواند گام مؤثري براي كاهش سفرهاي درونشهري شهروندان در كاسته شدن از مسائل و مشكلات شهري باشد. به گفته كارشناسان بيش از نيمي از امور روزانه و جاري شهروندان ميتواند از طريق آموزش و توسعه و گسترش بستر شهر الكترونيك و بهكارگيري آن از محل كار و سكونت شهروندان برطرف شود. درحقيقت به جاي جابهجايي شهروندان در شهر بايد امواج را به حركت درآورد.
تحقق شهر الكترونيك در سند 1404
تبديل تهران به شهر الكترونيك يكي از اهداف اصلي سند چشمانداز1404 پايتخت به شمار ميرود. هرچند در تحقق اين هدف اين شهر با مشكلاتي از قبيل توسعه زيرساختها و شبكه فيبر نوري دست و پنجه نرم ميكند؛ اما به نظر ميرسد كه ظهور استارتاپهاي حوزههاي مختلف شهري نشان ميدهد با تلاش شركتهاي دانشبنيان پايتخت حركت خود را براي تبديل شدن به يك شهر كاملاً الكترونيكي شروع كرده است.
شايد تا همين چند سال پيش دسترسي به برخي از خدمات شهري آن هم از طريق اينترنت و از داخل منزل توسط پايتختنشينان كمي دور از انتظار به شمار ميرفت، اما در سايه اپليكيشنهاي موبايلي به نياز شهروندان پاسخ داده شده است. شايد بتوان گفت ظهور مشاغل نوين متكي به دانشهاي جديد تحت عنوان استارتاپها باعث شده تا تهران با سرعت بيشتري در مسير تبديل شدن به يك شهر الكترونيك دانشبنيان قرار گيرد. تعاريف علمي حكايت از آن دارد كه شهر الكترونيك شهري است كه شهروندان آن بتوانند بهراحتي با مراكز خدماترسان شهري ارتباط برقرار كرده و سرويسهاي مورد نياز خود را دريافت كنند. به عبارت سادهتر شهرهاي الكترونيك از تعدادي زيرساختهاي مرتبط با فناوري اطلاعات تشكيل شدهاند كه البته ارتباط با اين مراكز اطلاعرساني به سهولت انجام شود.
مطالعات نشان ميدهد شهري مطلوب براي كسبوكار است كه بهراحتي به اينترنت با سرعت بالا و شبكه فيبر نوري دسترسي داشته باشد. بايد قبول كرد تهران قابليت تأمين زيرساختهاي مورد نياز براي تبديل شدن به شهر الكترونيك را دارد؛ اما برخي محققان معتقدند تهران را به شهر الكترونيك ميتوان تبديل كرد، به شرط آنكه در ساختار توسعه و فناوري اطلاعات كشور سرمايهگذاريهاي لازم انجام شود.
جايگزيني خدمات الكترونيك
دسترسي سريع به تمام خدمات شهري ازجمله شاخصترين ويژگيهاي شهر الكترونيك است، اما سؤال اينجاست كه سطح خدمات در شهرهاي الكترونيكي در چه وضعيتي قرار دارد؟
پژوهشهاي اخير در حوزه تبديل تهران به شهر الكترونيك نشان ميدهد خدماتي كه در روشهاي سنتي ارائه ميشود معمولاً به خاطر محدوديتهاي زماني، مكاني و دسترسي افراد و محدوديت ارائه يا خدمات از يك سطح عادلانه و قابل دسترسي براي همه برخوردار نيست، اما از ويژگيهاي مهم شهر الكترونيك عدالتمحور بودن خدمات است به اين مفهوم كه همه شهروندان ميتوانند از تمامي خدمات در طول شبانهروز بهرهمند شوند و كسي حقش ضايع نميشود.
كاهش آلودگي با توسعه شهر الكترونيك
براساس گزارش تيتر شهر در واقع شهر الكترونيك ديگر شهري به مثابه كالبدي كه ساختمانهاي بلند، خيابانهاي پرترافيك و آلودگيهاي زيستمحيطي را دربرميگيرد نيست، بلكه شهري است كه در آن تعامل ميان شهروندان و مسئولان اهميت بيشتري مييابد و اين تعاملات دوسويه است كه محيط اجتماعي را براي شهروندان ايجاد ميكند. فراهم آوردن خدمات اينترنتي باكيفيت و سرعت بالا براي شهروندان، بهبود كيفيت زندگي مردم با تسهيل فعاليتهاي شهري و بهبود اوضاع اقتصادي شهر، يكمرحلهاي كردن ارائه خدمات به شهروندان با تعريف مناسب ارتباطات شهري توسط فناوري اطلاعات و همچنين الكترونيكي كردن آنها از جمله شاخصترين مزاياي عمده شهر الكترونيك است.
كاهش آلودگي هوا با كاهش ترافيك شهري، تسريع در برطرف شدن مشكلات ايجاد شده در شهر با ايجاد ارتباط مستقيم بين مسئولان با شهروندان، صرفهجويي در وقت و انرژي از طريق كاهش جابهجايي در اثر الكترونيكي شدن فعاليتها، جلوگيري از سرمايهگذاري بيشتر روي روشهاي قديمي اداره شهر، افزايش نظم و كاهش فساد اداري و كارآفريني براي بخش كثيري از جوانان در سطح شهر از ديگر مزاياي ايجاد شهر الكترونيك است.
شهر الکترونیک با تحقق مديريت شهري
مسئولان شهري به اين مسئله اعتقاد دارند با ايدهآلهايي كه براي تبديل تهران به شهر الكترونيك مدنظر است، هنوز فاصله داريم اما در همين مدت و با توجه به محدوديتهاي قانوني و زيرساختياي كه در كشور وجود داشت، توانستيم كارهاي تأثيرگذاري را در تحقق شهر الكترونيك در تهران انجام دهيم. بهرغم آنكه شهر تهران براي رسيدن به نقطه ايدهآل مديريت شهري كه همان تبديل شدن آن به يك شهر الكترونيك است، تلاشهاي زيادي انجام داده است اما يك مقايسه اجمالي بين تهران و ساير شهرهاي بزرگ و پايتختهاي كشورهاي همسايه مانند شهر دوبي، امارات متحده عربي يا شهر استانبول تركيه نشان ميدهد، تهران در اين زمينه هنوز كاستيهايي دارد. در تمام شهرهاي مطرح دنيا بخش عمده تشكيل شهر هوشمند در حوزه ITC يا حمل و نقل عمومي و مديريت ترافيكي است كما اينكه در كنار مديريت هوشمند ترافيكي موضوعاتي مانند خدمات هوشمند، ايمني هوشمند، خانههاي هوشمند، تحصيل هوشمند و... نيز بايد ايجاد شود.
ظهور استارتاپهاي شهري
هرچقدر دولت به عنوان متولي توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات و تشكيل دولت الكترونيك حركت لاكپشتي خود را در توسعه زيرساختهاي مورد نياز در اين حوزه انجام ميدهد، اما شركتهاي دانشبنيان داخلي با بهرهگيري از تجربههاي جهاني شبكه كسب و كار نويني را تحت عنوان استارتاپها راهاندازي كردند تا در قالب اپليكيشنهاي موبايلي نيازهاي مردم را در دسترسي آسان به خدمات شهري برآورده كنند. مسئولان پذيرفتهاند كه امروز كسب و كارهاي الكترونيكي يا فناوريهايي كه در بستر IT است در دنيا تحولاتي را به وجود آورده است. در اين ميان ايجاد APPهاي حوزه خدمات شهري يكي از بزرگترين تحولاتي است كه ميتوان در زمينه تبديل تهران به شهر الكترونيك به آن اشاره كرد. از راهاندازي تاكسيهاي موبايلي تا پيدا كردن جاي پارك و دسترسي به خدمات خودرويي و... تلاشهايي است كه بخش خصوصي در اين حوزه انجام داده است. به عنوان مثال اخير استارتاپ با ورود به حوزه خدمات خودرو توانسته در قالب يك اپليكيشن فروش، نصب و بالانس تاير انواع سواري را در كشور و تهران اجرايي كند كه در نوع خود بينظير است. اين فروشگاه آنلاين تاير خودرو خدماتي در زمينه تعويض و نصب در محل ارائه ميدهد.
معرفي استارتاپهاي حوزه حمل و نقل در ايران
* رهسپار راهكاري نوين براي سفري ايمن و ارزان است كه به وسيله به اشتراكگذاري وسيله نقليه در سفرهاي بين شهري صورت ميگيرد.
* ارسال آسان اولين سامانه جامع براي حمل كالا ميباشد. با معرفي نزديكترين پيك موتوري به شما تا محموله خود را به آساني جابهجا كنيد.
* مسير طلايي توانسته است با توليد و بهروزرساني نقشههاي كامل حمل و نقلي و ترافيكي يكي از شهرهاي بزرگ، اولين پايلوت مكانيزه كردن مسيريابي و مديريت ناوگان پخش مويرگي در ايران را پيادهسازي كند.
* سامانه مبين سامانه مديريت و برنامهريزي يكپارچه ناوگان، به عنوان پايانه مجازي حمل بار عمل ميكند.
* بارسي هم اولين اپليكيشن تمام هوشمند سفارش پيك موتوري آنلاين است.
* توشه كمتر از يك سال قبل راهاندازي شد. اين سايت نيز در زمينه خريد از خارج و همچنين فروش بليت چارتري فعاليت ميكند.
* ميبريم هم با هدف ايجاد ارتباط بين اين افراد و پيشنهاد آنها به يكديگر براي كاهش خودروهاي تكسرنشين و كاهش آلودگي و ترافيك شهرها راهاندازي شده است.
* بامارو برنامهاي است كه از طريق آن كاربران ميتوانند از كافه مورد علاقه خود سفارش بيرونبر دلخواه خود را بدهند و بدون اتلاف وقت و ايستادن در صف سفارش خود را دريافت كنند.
* اسنپ (تاكسيياب سابق) با هدف ارائه خدمات فناوري اطلاعات و نرمافزار به كاربران مسافر و راننده در حوزه درونشهري راهاندازي شده است.
* كارپينو نيز با هدف دسترسي آسان شهروندان به تاكسيها در جابهجاييهاي درونشهري راهاندازي شده است.
