عليرضا سزاوار
در حال حاضر 70 درصد آلودگي درياي خزر به علت ورود فاضلابهاي خانگي و صنعتي است. در واقع سيستم فاضلاب برخي از شهرهاي شمالي دچار مشكل است و دولت توجهي به اين موضوع ندارد. در همين رابطه نماينده مردم آستارا در مجلس با انتقاد از اينكه سواحل و كنارههاي درياي خزر مملو از فاضلاب است، تصريح كرد: علاوه بر معضل ورود فاضلاب به دريا با انباشت و دپوي زباله در سواحل دريايخزر نيز مواجه هستيم كه شيرابههاي حاصل از اين زبالهها به درياي خزر وارد ميشود.
نماينده بابلسر و فريدونكنار نسبت به آلودگي درياي خزر و خطر انقراض آبزيان در اين دريا هشدار داد و گفت: در سال ۸۴ حدود ۶ هزار تن خاويار از درياي مازندران صادر ميشد، ولي امروز هيچ خاوياري از درياي خزر صادر نميشود كه دليل اين وضعيت آن را وزير كشور بايد جواب دهد، اين موضوع را طرح سؤال ميكنيم تا پاسخگو باشند. به گفته وليالله نانواكناري، گونههاي آبزي در درياي مازندران منقرض شدهاند و حجم بسيار بالاي زباله نهتنها در بابلسر و فريدونكنار، بلكه در آمل، بابل، ساري، نوشهر و محمودآباد هم وجود دارد كه متولي ساماندهي آن وزارت كشور است و منتظر پاسخ وزارت كشور هستيم. ضمن اينكه ماهي كپور و آزاد ديگر وجود ندارد و خاويار تقريباً به صفر رسيده است.
اظهارات اين نماينده در حالي است كه رؤساي جمهوري پنج كشور حاشيه دريايخزر در سال ۲۰۱۰ در باكو، صيد تجاري ماهيان خاوياري را براي پنج سال ممنوع اعلام كردند؛ اين ممنوعيت تا سال ۲۰۱۸ تمديد شده است.
روسيه و ايران صدرنشين آلودگي
در همين ارتباط ارسلان قاسمي، مديرعامل اتحاديه تكثير، پرورش و صادرات آبزيان ايران نيز اظهار داشته كه آلودگي دريايخزر به حدي رسيده كه ديگر آبزيان قادر به ادامه حيات در آن نيستند.
بر اساس اعلام كنوانسيون درياي خزر سالانه ۲ ميليون و ۲۰۰ تن آلودگي شهري و صنعتي از پنج كشور عضو اين كنوانسيون وارد درياي خزر ميشود كه روسيه با ۸۳ درصد بالاترين سهم را در آلودگي دارد. ايران، جمهوري آذربايجان، قزاقستان و تركمنستان در رتبههاي بعدي قرار دارند.
ساماندهي پسابهاي شهرهاي ساحلي مصوبه چند سال پيش دولت بوده و مسئوليتش بر عهده وزارت نيرو است. برخي مسئولان اجراي همين اين مصوبه را يكي از مهمترين عوامل جلوگيري از ورود آلودگيها به درياي خزر ميدانند.
پيش از اين نايب رئيس كميسيون بهداشت و درمان مجلس هم خواستار حمايت و حفاظت بيشتر از محيطزيست درياي خزر شده و تصريح كرده بود: به خاطر بيكاري و فقر اقتصادي حاكم بر استان گيلان، جوانان اين استان بهرغم اينكه شغل صيادي برايشان مقرون به صرفه نيست، ناچارند به اين كار روي بياورند كه ميطلبد مسئولان حمايت و حفاظت بيشتري را از محيطزيست دريايي اين منطقه داشته و برخورد قاطعي با متخلفان و سودجويان صيد غيرمجاز داشته باشند.
صيادان غيرمجاز با استفاده از روشها و فناوريهاي جديد نسل ماهيان خاويار و ديگر آبزيان را با خطر نابودي و انقراض مواجه كردهاند كه اين معضل نشاندهنده كافي نبودن تلاشهاي مسئولان براي حفاظت از آبزيان در حال انقراض است.
محمدحسين قرباني، بقاي صيد و صيادي و همچنين حفظ و احياي آبزيان درياي خزر را نيازمند عزم همگاني در برخورد با همه عوامل نابودكننده ذخاير آبزيان خواند: بهتر است صيادان و شهروندان براي برخورد با صيادان غيرمجاز نهايت تلاش خود را داشته باشند. در راستاي حفاظت از آبزيان دريا بايد در قوانين مربوط به صيد و صيادي بازنگري اساسي صورت گرفته و با اتخاد تدابير سختگيرانه و نظارت بيشتر بغرنجتر شدن وضعيت ذخایر درياها را كاهش داد.
ضعف عملكرد جهاد كشاورزي
نماينده مردم آستانه اشرفيه با انتقاد از عملكرد وزارت جهاد كشاورزي در زمينه حفاظت از آبزيان درياي خزر گفته بود: سياستها و عملكرد وزارت جهادكشاورزي در اين خصوص جاي سؤال دارد. معضل ماهيان خاويار به خاطر نبود استراتژي و مديريت قوي براي احياي ذخاير درياي خزر و ضعف دولت براي حفاظت از اين گونهها است.
براي حفظ و احياي آبزيان درياي خزر بايد با ارائه يك برنامه منجسم و جامع تعادل در صيادي را برقرار و با صيادان غيرمجاز به شدت برخورد شود. براي بهبود شرايط دريايخزر و جلوگيري از افزايش صيدغيرمجاز بايد دريا را به شهروندان و صياداني كه از ذخاير دريا ارتزاق ميكنند، سپرد و در همين راستا بايد حمايت بيشتري از صيادان درياي خزر صورت گيرد كه صيادان خود از دريا محافظت كنند.
به گفته اين نماينده مجلس با وجودي كه سازمانهايي مانند درياباني، حفاظت محيطزيست، شيلات و وزارت جهادكشاوزي تلاشهايي در خصوص حفاظت از محيطزيست دريايي داشتهاند، ولي سابقه نشان داده كه سيستمهاي اجرايي دولتي تاكنون در اين راستا موفق نبوده و موفقيتي در خصوص مديريت صيد، مشخص كردن نوع و اندازه آن و احياي آبزيان در حال انقراض كسب نكردهاند، بنابراين بهترين راهكار اين است كه دولت دريا را در اختيار مردم قرار دهد تا مردم خودشان دريا و ذخاير آن را مديريت كنند. قرباني دو سال قبل از مركز تحقيقاتي ماهيان خاويار درخواست كرده بود كه نهايت تلاش خود را براي احياي نسل ماهيان خاويار داشته باشند. اكنون با نابودي ماهيان خاوياري، وجود مركز تحقيقاتياش هم زير سؤال است.
