فرزين ماندگار
كشور چين با جمعيت ميلياردياش ميتواند يكي از بازارهاي فرهنگي ايران به ويژه در زمينه كتاب باشد، اينكه چقدر جامعه نشر كشور اين بازار عظيم را جدي گرفته موضوعي است كه احتياج به كنكاش دارد اما يك گزارش نشان ميدهد در حالي كه كشور چين سال گذشته گردش مالي ۷۳۶ بيليون دلاري براي فروش حقرايت كتاب را تجربه كرده، سهم ايران از اين بازار صفر بوده است.
نمايشگاه بينالمللي كتاب چين اول شهريورماه سال جاري در حالي برگزار ميشود كه ايران به عنوان مهمان ويژه و با شعار «ايران، رؤياي رنگين جاده ابريشم» در آن حضور خواهد داشت. بخش عمده ترجمههاي كتابهاي ايراني را زبانهاي لاتين به ويژه انگليسي تشكيل داده است و متأسفانه بازار بزرگ چين با جمعيت ميلياردي آن همواره مورد بيتوجهي ناشران ايراني قرار داشته است. كشوري كه داراي جمعيت زيادي از مسلمانان نيز هست. حدود ۸۰ ميليون نفر از جمعيت 4/1 ميلياردي در اين كشور مسلمان هستند كه اغلب ريشه ايراني دارند و در استان نينچيا ساكن هستند و علاقه زيادي به كتابهاي ايراني، به ويژه در موضوع مطالعات ايراني و اسلامي، دارند.
ايران كشور مهمان ويژه نمايشگاه كتاب پكن در سال ۲۰۱۷ است و اين بستر و فرصت طلايي براي ايجاد و بسط روابط تجاري بين اقتصاد نشر ايران و چين محسوب ميشود. بهرهمندي از اين ظرفيت نيازمند آشنايي شركتكنندگان ايراني در اين نمايشگاه از بازار نشر چين و رويكرد درست مسئولان برگزاركننده غرفه ملي ايران در نمايشگاه پكن در سياستگذاري و برنامهريزي با هدف حضور هدفمند و پيريزي برنامهها و فعاليتهايي فرهنگي معطوف به ارتقاي ديپلماسي فرهنگي بين ايران و چين و مهمتر از آن كمك به توسعه اقتصاد نشر كشور در سطح بينالمللي است. اگر حضور نشر ايران در اين بزرگترين نمايشگاه كتاب در آسيا منتج به برقراري روابط حرفهاي نشر، از جمله مبادلات كپيرايت (Right Transactions)، همكاري در توليد مشترك آثار
(Co- editions) و همكاري در انتشار مشترك آثار (Co- publishing) بين صنعت نشر ايران و چين و ساير كشورهاي آسيايي، به ويژه آسياي جنوب شرقي، نشود گناه فرصتسوزي و هزينهكرد بيتالمال در ذمه مسئولان ذيربط خواهد ماند.
با اينكه چينيها علاقه زيادي به امر صادرات دارند، اما واقعيت اين است كه آنها در حوزه محتوا نيازمند خريد كپيرايت هستند. به نظر ميرسد بازار نشر ايران به جهت غني بودن در محتوا، به ويژه در موضوع ادبيات داستاني و كودك و نوجوان و تصويرسازي ميتواند سهم زيادي در برآورد اين نياز بازار نشر چين داشته باشد. به عبارت ديگر بازار نشر چين به جهت سختافزاري ظرفيتهاي بالايي دارد و به جهت نرمافزاري نيازمند واردات است و اين امر ميتواند بستر خوبي براي ايجاد و بسط رابطه تجاري بين نشر ايران و چين باشد.
نگاهي به بازار نشر در كشور چينبازار نشر چين، بعد از بازار نشر امريكا، دومين اقتصاد بزرگ نشر در جهان را داراست. بيشتر عناوين كتابهايي كه در چين منتشر ميشوند وارداتي هستند، به ويژه در موضوع كودك و نوجوان بيش از ۹۰ درصد محتواي كتابها از كشورهاي ديگر، عمدتاً از كشورهاي اروپايي، امريكا، انگلستان، كره جنوبي و هند، وارد ميشود. صنعت نشر كشورهايي همچون امريكا، انگلستان و هند سرمايهگذاريهاي زيادي در بازار چين كردهاند و كمپانيهاي نشر زيادي در اين كشور تأسيس نمودهاند و بيشتر ناشران معروف و صاحب برند دنيا در اين كشور شعبه دارند. كشور هند حدود ۲۰۰ مؤسسه انتشاراتي در اين كشور داير كرده است و در موضوع توليد كتاب به زبان انگليسي به مخاطبان چيني فعاليت ميكنند. بيش از ۵۸ درصد مردم چين كتابخوان هستند. شايد بتوان گفت موضوع كودك و نوجوان از بالاترين اولويت در بازار نشر اين كشور برخوردار است. والدين چيني به تربيت و آموزش بچههايشان خيلي اهميت ميدهند و بنا به گزارش مجله ناشران چين ۷۰ درصد خانوادههاي چيني در هر ماه حداقل يك جلد كتاب براي بچههايشان خريداري ميكنند. تعداد مخاطبان كتابهاي كودك و نوجوان در چين بيش از ۴۰۰ ميليون نفر تخمين زده ميشود و بيش از ۵۸۰ مؤسسه انتشاراتي در چين كار توليد و انتشار اين نوع كتابها را بر عهده دارند.
«مرباي شيرين» با ترجمه چيني!در سالهاي اخير برخي ناشران ايراني نيز در حال درك اهميت بازار كتاب چين هستند و در اين زمينه ترجمهها و توليداتي نيز انجام گرفته است. رونمايي از ترجمه جديد كتاب هوشنگ مرادي كرماني، يكي از برنامههاي انتشارات شمع و مه در پكن است. رونمايي از كتاب «مرباي شيرين» هوشنگ مرادي كرماني كه خانم ميرزانيا آن را به زبان چيني ترجمه كرده است، يكي از برنامههاي انتشارات ما در پكن است. اين رونمايي به صورت مشترك توسط انتشارات شمع و مه و انتشارات commercial press در پكن انجام ميشود. در مراسم رونمايي اين كتاب، نويسنده و مترجم آن (مرادي كرماني و ميرزانيا) حضور دارند و البته اين مراسم به همت مؤسسه نمايشگاههاي بينالمللي انجام ميشود. همچنين نشستي درباره كتاب «رؤياي شرقي» نوشته شيوا مقانلو جهت معرفي اين كتاب داريم. «رؤياي شرقي» چهار ماه پيش به زبان انگليسي ترجمه شده است. ساير برنامههاي شمع و مه در نمايشگاه، برنامههايي جانبي است كه براي معرفي ادبيات ايران به ناشران چيني و تبادل نظر درباره انتشار آثار مشترك با اين كشور برگزار ميشود.
درك ظرفيتهاي اقتصاد كتاب در چين ميتواند از دو جهت براي ايران داراي اهميت باشد، يكي توسعه ارتباطات فرهنگي ميان دو ملت ايران و چين و ديگري بالا بردن سهم اقتصاد ايران در بازار نشر و كتاب اين كشور، حضور ايران در نمايشگاه بينالمللي كتاب چين ميتواند در اين زمينه مؤثر باشد و در راههاي نيل به اين هدف ياريرسان باشد.
