هادی غلامحسینی
ضعف در نظارت و برخورداري عدهاي از رانتهاي اطلاعاتي و ارتباطاتي در بازار سرمايه ايران اختلال جدي ايجاد كرده است، بهطوري كه در دوره ركود بازار و توقف طولانيمدت بسياري از نمادها اهالي تالار شيشهاي ميگويند عدهاي دلال و سفته باز حرفهاي و قهار چگونه در بازار بورس به دستكاري قيمت ميپردازند و سودهاي كلان بهدست ميآورند.
اگر افزايش بهاي سهام يك بنگاه براساس ارزش ذاتي يك سهم نباشد و حاشيهسازي و جو رواني و اطلاعات غلط و پمپاژ مصنوعي پول براي ساخت موقتي تقاضاي كاذب باشد، قطعاً با خروج سفتهبازان در اوج قيمت، گروهي كه براساس اين جو رواني مصنوعي اقدام به خريد سهام در بورس كردهاند متضرر ميشوند زيرا با خروج سفتهبازان سهم نزول ميكند و سفته بازان قهار به بهاي از دست رفتن ساير سرمايهگذاران در بورس سود كسب ميكنند.
اگر دست سفته بازان قهار را در بازار سرمايه باز بگذاريم نتيجه آن ميشود که عدهاي سهامدار هميشه در بورس سرمايه خود را به اين افراد دلال و سفتهباز كه امروز متأسفانه ردپاي همكاري اين افراد در عمده جهشهاي بيمنطق سهام برخي از شركتهاي بورسي و فرابورسي ديده ميشود، ميبازند و با توجه به حيات مكرر سفتهبازان در هر دورهاي اين سؤال مطرح ميشود كه چرا ناظر بازار عليه برخي سفتهبازان تا كنون اقدام قضايي نكرده است، زين پس ورود ساير نهادهاي نظارتي به اين حوزه ضرورت جدي دارد.
رانت فرآيندي است كه طي آن يك فرد يا گروه صاحب اطلاعات، فرصتها و امتيازهايي شوند كه ديگران از آن بيبهرهاند و با سوءاستفاده از اين فرصتها و اطلاعات به ثروتهاي مالي و موقعيتهاي اجتماعي دست يابند. رانت در واقع سود غيرمتعارفي است كه بدون زحمت و تلاش تنها به دليل برخورداري از اطلاعات و موقعيت به دست ميآيد. رانت اطلاعاتي يكي از شقوق رانتخواري است كه عدهاي از طريق دستيابي زودرس به اطلاعات گوناگون در زمينه سرمايهگذاري سودهاي كلاني ميبرند.
در اين بين افراد سودجو و طماع كه اغلب وابسته به كانونهاي ثروت و قدرت هستند از طريق زد و بندهاي مالي و خريد و فروش اطلاعات، به اطلاعات محرمانه شركتها و دولتها كه هنوز منتشر و رسانهاي نشده دست مييابند و بهراحتي ميتوانند اين اطلاعات را به ديگران بفروشند يا با جهتدهي سرمايه خود سود هنگفتي ببرند.
يكي ديگر از فسادهاي درون بورس رانتخواري و تخلفات كارگزاران بورس است. كارگزاران در واقع مشاوران فروش سهام هستند كه خريد و فروش سهام در بورس از طريق كارگزار صورت ميگيرد. اين افراد از هر حربه و فريبي استفاده ميكنند تا مشتري به دست بياورند و اكثراً بهترين سهام شركتها را به سرمايهداران بزرگ ميفروشند تا به سرمايهداران خرد، زيرا سود بيشتري عايد آنها ميشود. يك كارشناس بازار سرمايه در گفتوگو با اقتصاد آنلاين در پاسخ به اينكه چرا در فصل مجامع امسال خبري از ورود و خروج پر تحرك سهامداران در نمادهاي معاملاتي نيست، گفت: علت اين پديده را بايد در ساختار ضعيف و ناكارآمد بازار سرمايه ايران جستوجو كرد، در اين بازار همواره يك عده از رانت اطلاعاتي برخوردار بوده و هستند، اين عده در سالهايي كه پيشبيني سود شركتها به صورت عمدي پايين اعلام شده بود وبا علم و اطلاع از اين پنهانكاري در فصل مجامع با خريد سهام اين شركتها ظرف مدت اندكي دونوع سود به جيب ميزدند. آنطور كه سلامي يادآور شد، البته در بعضي موارد اين عمل با دستكاري قيمت نيز همراه ميشد و خريداران بيچاره كه با تلاش بسيار و انتظار در صف خريد ايجاد شده ناشي از قانون سهام شناور آزاد و سقف افزايش قيمت اين سهام را با قيمتهاي متورم خريداري كرده بودند، با زيان هنگفتي مواجه ميشدند.
کجای ...رانت و فساد نیست تا بورس مستثنی باشد ؟ من جزو این افرادی هستم که مصداق عینی این خبر هستم آکنتور خریدم و الان نه سر داره نه ته.
