اولين مدالآور ايران در تاريخ المپيك يك وزنهبردار است؛ محمد جعفر سلماسي كه در المپيك 1948 لندن توانست با كسب يك مدال برنز نامش را ماندگار كند، ورزشكاري است كه ابتدا يك ژيمناستيككار بود اما در ادامه به وزنهبرداري رو آورد.
سلماسي در سال 1295 در كاظمين متولد شد. دوره ابتدايي را در مدرسه اخوت، كه پدرش تأسيس كرده بود، گذراند. دوره متوسطه يا دبيرستان را در دو بخش يا دو سيكل و در دو دبيرستان بغداد، به نامهاي الاعداديه الكرخيه و الثانويه المركزيه، به اتمام رساند. سپس در دانشگاه حقوق بغداد ثبتنام كرد؛ ولي پس از مدتي بنا بر دلايلي تحصيلات در اين رشته را رها كرد. محمد جعفر سلماسي، فرزند ميرزا ابراهيم سلماسي بوده و نياكانش همگي در عراق متولد شده بودند؛ ولي همه داراي شناسنامه ايراني بودند. ميرزا ابراهيم، پدر محمد جعفر، در زمان حيات خود مدرسه اخوت را براي ايرانيان مقيم عراق، تأسيس كرد. امتياز اين مدرسه را دولت عثماني به مناسبت درجه اجتهاد، روحانيت و تحصيلاتي كه وي داشت، به او واگذار كرده بود. در آن زمان اين تنها مدرسه براي ايرانيان مقيم عراق بود. سلماسي در هفت سالگي، روزي به تماشاي سيركي در بغداد رفته بود. عمليات نرمشي يكي از سيركبازان توجه او را جلب كرد و از آن پس شروع به انجام حركات نرمشي نمود. او در زيرزمين خانه مسكوني خانوادگي، واقع در خيابان الرشيد، براي خود يك باشگاه ورزشي كوچك تدارك ديد. از هشت سالگي به تمرينات ژيمناستيك در حركات زميني پرداخت و بعدها كه بزرگتر شد، وسايل اين ورزش را به سادهترين شكل سفارش داد، كه از آن جمله پارالل، بارفيكس و چند وسيله ساده ديگر بود. محمدجعفر سلماسي، قبل از تابستان سال 1323، بارها براي ديدار اقوام خود و مشاهده پيشرفتهاي ايران، از كاظمين به تهران آمده بود، ولي در اين سال، حضور او در تهران با دفعات قبلي تفاوتهاي عمدهاي داشت، براي او در اين سفر وقايعي افتاق افتاد كه مسير زندگياش را تغيير داد و از او يك قهرمان با نيروي خارقالعاده، يك ورزشكار نامآور و يك مربي فرهيخته و نمونه اخلاقي ساخت.
اولين نشان المپيك براي ايران در مسابقات وزنهبرداري المپيك 1948 لندن، سلماسي در روز نهم اوت، به صحنه رقابتها رفت. وي در ساعت 10 صبح آن روز توزين شد. وزن او را در اين مسابقه 59/990 كيلوگرم نشان ميدهد. محل مسابقات، تالار امپرس در ارلز كورت لندن، لبريز از تماشاچي بود.
سلماسي آخرين حركت پرس را در اين دسته با برداشتن يكصد كيلوگرم انجام داد و يك ركورد جديد براي بازيهاي المپيك ايجاد شد. وقتي اسكاراستيت، گوينده صحنه اين مطلب را از بلندگو اعلام كرد، جمعيت به شدت اين ايراني سي و يك ساله را تشويق كردند. يكي از علل ناكامي سلماسي در كسب نشان طلا يا حداقل نقره، ضعف او در حركت دو ضرب بود. او درحالي كه 100 كيلو را به راحتي پرس كرد، در حركت دو ضرب تا 115 كيلوگرم نتوانست بيشتر بردارد و در مقابل وزنه 120 كيلوگرمي دو بار با عدم موفقيت روبهرو شد. سلماسي در المپيك ۱۹۴۸ لندن در اولين حضور ايران در المپيك اولين مدال ايران را در دسته پروزن (۶۰ كيلوگرم) به دستآورد.
در آن زمان رقابتهاي وزنهبرداري از سه بخش پرس نظامي، يكضرب و دوضرب تشكيل ميشد و سلماسي در پرس نظامي با مهار وزنه ۱۰۰ كيلويي ركورد المپيك آنتوني ترلازو امريكايي را 7/5 كيلو ارتقا داد و از رقبا پيش افتاد. اما محمود فياض مصري با وزنه ۱۰۵ كيلو در يكضرب و ۱۳۵ كيلو در دوضرب ركورد جهان را با 332/5 كيلو شكست و قهرمان شد. وزنهبردار ترينيداد و توباگو با مجموع 317/5 كيلو در جاي دوم و سلماسي با 97/5 در يكضرب و ۱۱۵ در دوضرب و مجموع 312/5 در جاي سوم قرار گرفت. سلماسي در يك مصاحبه گفت: «... و اولين كسي هم كه پس از آن پيروزي به ميدان آمد و مرا به دوش گرفته و دور سالن گردش داد آقاي حسن سعديان، قهرمان كشتي ايران بود كه اين كار او موجب شد، حاضران در سالن به سمت من بيايند. چنان حالي به من دست داد كه بيان آن برايم امكانپذير نيست و عجيب آنكه 20 سال قبل از آن، چنين صحنهاي را من در عالم خيال و رؤيا ديده بودم. و اين رؤيا با تمام كم و كاست برايم در عالم واقعيت رخ داد. وقتي ديدم كه روزنامهها و نشريات معتبر جهاني، عكس مرا به عنوان قهرمان المپيك چاپ و منتشر كردهاند، ميديدم كه تصوير و تجسم صحنههايي كه اينك اتفاق افتاده، از كودكي در من وجود داشته است و اينجا بود كه به راستي دگرگون ميشدم و جالب است كه اين حس آيندهنگري را بارها در خود تجربهكردهام.» استاد سلماسي سالها در آموزش و پرورش خدمت نمود و پس از بازنشستگي از سال 1373 در شهر قم سكني گزيد. وي پس از چند سال مبارزه با بيماري در روز دوشنبه 11 بهمن ماه 1378 در بيمارستان باهنر تهران درگذشت و پيكرش در قطعه 22 بهشت زهرا (س) در كنار شادروان نامجو به خاك سپرده شد.
