آموزش و پرورش در سالهاي اخير دو هدف موازي را دنبال ميكند؛ يكي همگامي با تغييرات پرشتاب جهان معاصر و ديگري تأمين منابع مالي مورد نياز. اين همگامي از چند طريق و با محوريت توسعه مشاركت بخش خصوصي است. افكار عمومي و تحليلگران سياستها و برنامههاي آموزش و پرورش، برونداد آني اين هدفگيريها را در اتخاذ مواضع مديران ارشد اين وزارتخانه و برگزاري همايشها و نشستها ميبينند و با اينكه تا نمايش برونداد آتي در رفتار فارغالتحصيلان نظام آموزش عمومي كشور راه درازي باقي است، با اين حال نسبت به آن ابراز نگراني ميكنند. نكته جالب توجه اينكه مديريت اين همايشها و نشستها خارج از بدنه آموزش و پرورش بوده و آموزش و پرورش پذيرفته كه هيچ كنترلي بر محتواي اين همايشها نداشته باشد، اما از همكاري مديران و نخبگان خود در بالاترين سطوح اجرايي و سياستگذاري با آنها دريغ نميكند.
چنانچه فرض را بر اين بگذاريم كه آموزش و پرورش از مشاركت با برپايي اين نمايشها صادقانه (و البته سادهانگارانه) اهداف اسمي آنها را خواستار است، باز معلوم نميشود اين خوشبيني و اطمينان خاطر از حسن نيت برنامهريزان تغييرات پرشتاب جهان معاصر از كجا ناشي شده است. آن هم در شرايطي كه اين خوش بيني يا حداقل اين ميزان خوشبيني هرچند همگامي جهاني را به دنبال خواهد داشت، با اين حال همراهي ملي را از دست ميدهد زيرا مردم كشورمان نسبت به تحميل ايدههاي غرب با شيوههاي استعماري خاطره خوشي ندارند و خوشبين نيستند.
با تمام اين اوصاف، كنفرانس ملي بازانديشي و آيندهنگري در نظام آموزش و يادگيري ايران بدون اينكه خود را در معرض تحليل صاحبنظران و منتقدان قرار دهد، روز گذشته با مشاركت وزارتخانههاي علوم، تحقيقات و فناوري، آموزش و پرورش و تعاون، كار و رفاه اجتماعي و كميسيون ملي يونسكو آغاز به كار كرد و به جز معدود رسانههايي كه به عنوان تريبون اختصاصي آن عمل و اظهارات سخنرانان را منتشر كردند، تحليل ديگري نداشت و به نظر ميرسد بعد از همايش توسعه و عدالت آموزشي كه كاركرد تبليغاتي معكوسي براي آموزش و پرورش داشت و تحليلهاي متعدد اهداف پشتپرده آن را رونمايي كردند، براي كنفرانس اخير آموزش و پرورش به همين مقدار بازتاب قانع باشد.
در علت برگزاري كنفرانس ملي بازانديشي و آيندهنگري در نظام آموزش و يادگيري ايران آمده: تحولات اجتماعي- اقتصادي و جمعيتشناختي از جمله: تغيير بازار كار، رشد بيكاري جوانان، تغيير روندهاي مهاجرت و افزايش تقاضا براي نيروي كار ماهرتر و آگاهتر، موجب تغيير در رويكردهاي مربوط به فضاها و روشهاي يادگيري و تقاضا براي كار مناسب و مهارتهاي زندگي شده است و چالشهاي جديدي را بر نظامهاي آموزشي تحميل كرده است كه بازنگري جامع محتواي آموزشي و تضمين كيفيت نتايج يادگيري و همچنين مهارتهاي مختلف يادگيري مادامالعمر را ضروري ميسازد. اين چالشها ميتوانند از طريق بازانديشي و بازسازي سطوح و اشكال مختلف آموزش، از آموزشهاي پايه، متوسطه، عالي و فني و حرفهاي گرفته تا آموزش بزرگسالان، بر اساس چشمانداز جامعي از يادگيري مادامالعمر، رفع شوند.
علاوه بر اين ظرفيتسازي نظام آموزشي ايران با توجه به تحولات رايج اجتماعي، اقتصادي و فناوري، كمك به تقويت سازوكاهاي مورد نياز براي ارتقاي آيندهنگري و پايداري در سياستهاي كلان آموزشي، ترويج رويكرد بينبخشي و بين نهادي در سياستهاي آموزشي، شناخت چالشهاي تضمين كيفيت در نظام آموزشي و يادگيري ايران با توجه به محيطها و روشهاي متحول آموزشي، تعيين عوامل مؤثر در تغيير نقش معلمان، استادان و مدرسان دانشگاه از انتقالدهندگان دانش به تسهيلگران يادگيري، ايجاد تغييرات مناسب در نظام آموزشي ايران به منظور ايجاد فرصتهاي يادگيري مادامالعمر برابر و با كيفيت براي همه از اهداف برگزاري كنفرانس مزبور عنوان شده است.
تطابق اين اهداف با سياستهاي ابلاغي مقام معظم رهبري و اسناد تحولي و بالادستي كاري است كه از نگاه آموزش و پرورش چندان محلي از اعراب نيافته است و از اهميت برخوردار نيست. همچنين به نظر ميرسد رفع ابهام از عبارات كلي اهداف آن نيز كه ميتواند هر برنامه و هدفي را اعمال كند، یا حتی منجر به باجگیری سیاسی و فرهنگی از کشورمان شود، مورد توجه كارگزاران آموزش و پرورش نبوده است.
