هنوز ساعاتي از سقوط يك بمبافكن روسي سوخو 24 توسط جتهاي اف 16 تركيه نگذشته بود كه ولاديمير پوتين، رئيس جمهور روسيه اين اقدام تركيه را به خنجري توصيف كرد كه «همدستان تروريستها به پشت روسيه» ميزنند و تأكيد كرد: «هرگز جناياتي مانند امروز را تحمل نميكنيم.» هر چند از ابتداي بحران سوريه، منافع و اهداف روسيه و تركيه در اين بحران تضاد جدي داشتند اما تا كنون اين لحن تند از سوي پوتين شنيده نشده بود و ديگر مقامات ارشد كرملين هم اين لحن را دنبال كردهاند تا آنجا كه ديميتري مدودف، نخست وزير روسيه در اين مورد گفت كه اقدام تركيه مجرمانه بود. روشن است كه اين حد از واكنش تند كرملين نميتواند ماجرا را به همين حد تمام كند و بايد انتظار پاسخ جدي كرملين در برابر تركيه بود. به همين جهت است كه دولتمردان تركيه متوجه وضعيت خطير خود شدهاند و سعي دارند به نوعي از كرملين دلجويي كنند. روزنامه حريت تركيه خبر از تماس تلفني مولود چاووش اوغلو، وزير خارجه تركيه با سرگئي لاوروف وزير خارجه روسيه داده كه در اين تماس از ساقط شدن بمبافكن روسي ابراز تأسف و ناراحتي كرده و احمد داود اوغلو، نخست وزير تركيه هم ضمن دوست و همسايه خواندن روسيه از باز نگه داشتن كانالهاي ارتباطي با روسيه گفته است.
حالا مسئله اصلي اين است كه خشم كرملين از اين نحو دلجويي تركيه فروكش ميكند يا لفاظي دولتمردان تركيه تأثيري در واكنش جدي روسيه نخواهد داشت. اولين عنصر براي تحليل اين موضوع در توجه به اصل اتفاق و تأثير آن در موقعيت روسيه است كه سعي ميكند به عنوان يك قدرت بينالمللي در بحران سوريه نقشآفريني كند. روسيه بمبافكنهاي خود را در آسمان سوريه از 30 سپتامبر به پرواز درآورد و در اين مدت سعي امريكا و متحدانش بيشتر بر ايجاد هماهنگي با طرف روسي بود تا اتفاقي شبيه اقدام تركيه پيش نيايد. از اين جهت، حمله تركيه به بمبافكن روسي خارج از قاعده كاري بود كه در اين مدت رعايت شد و تركيه با اين حمله پا را بسيار بيشتر از حد و اندازه خود گذاشته و در عمل، مقابل روسيه چنگ و دندان نشان داده است. تركيه با اين چنگ و دندان نشان دادن سعي ميكند دست كم روسيه را از حملات هوايي به منطقه مرزي خود با سوريه بازدارد و بهانهاش هم حمايت از تركمنهاي حاضر در اين منطقه است چرا كه با اين بهانه ميخواهد حياط خلوتي در شمال سوريه داشته باشد و از آن براي ايجاد منطقه پرواز ممنوع استفاده كند. با اين وجود، پاسخ روسها نشان ميدهد حمله تركيه و خنجري كه از پشت زدهاند، نتيجه عكس براي آنها در پيدارد. لاوروف در نشست خبري به اين هدف از منطقه امن اشاره كرده و در عين حال از ادامه حملات روسيه به مواضع تروريستها گفته است. ژنرال سرگئي شويگو، وزير دفاع روسيه از استقرار سيستم دفاع هوايي اس ـ 400 در پايگاه هوايي حميميم شهر لاذقيه سوريه گفته، جداي از اينكه دست كم يك جنگنده بمبافكنها را اسكورت ميكند تا مانع اين نوع حملات شود. از طرف ديگر، رزمناو روسي مسكو مجهز به موشكهاي هدايت شونده و سيستم دفاع هوايي فورت، مشابه اسـ300، در سواحل استان لاذقيه مستقر شده و ژنرال سرگئي رودسكوي يكي از مقامات ارشد ستاد كل ارتش روسيه گفته: ما هشدار ميدهيم هر هدفي كه يك تهديد بالقوه محسوب شود را نابود ميكنيم. روسيه به اين نحو اقدامات لازم را انجام ميدهد تا اجازه تكرار چنين جسارتي را به تركيه ندهد و به بيان ديگر، مشت آهنين خود را در برابر تركيه نشان ميدهد تا آنكه جرئت خنجر از پشت زدن را نداشته باشد. تنبيهات اقتصادي مثل لغو برنامه تروريسم به تركيه و ايجاد محدوديت در كار شركتهاي تركيهاي و شايد بازنگري در نحوه ارسال گاز به تركيه از جمله مواردي است كه روسها از حالا در مورد آن صحبت ميكنند، بنابر اين تركيه در برابر خنجري كه از پشت به روسيه زده نه تنها با مشت آهنين اين كشور روبهرو ميشود بلكه بايد منتظر اقدامات تنبيهي روسها بماند تا آن حد و حدود خود را شناخته و بفهمد كه نميتواند تنها با حمايت لفظي شركايي مثل ناتو و امريكا به قدرتي مثل روسيه چنگ و دندان نشان بدهد. اين وضعيت تركيه ميتواند موجب تضعيف موقعيت اين كشور در پرونده سوريه بشود كه بعد از وين 1 و 2 روند آن شتاب و جديت بيشتري پيدا كرده است. حالا روسيه به عنوان يكي از اصلي ترين پايههاي اين روند نميتواند عمل خصمانه تركيه را فراموش كند و به اين كشور اجازه دهد نقشي تعيينكننده در اين روند داشته باشد.
