امام علي (ع) ميفرمايد: «بهترين ارثي كه والدين ميتوانند براي فرزندان خود بر جاي گذارند، تربيت صحيح است.» تربيت و آماده كردن كودك براي ورود به مدرسه كاري خطير و بس دشوار است، چراكه هنوز كودك بچگي خودش را دارد و از اينكه ميخواهد خود را با شرايط بيچون و چراي مدرسه و همسالان خود در يك مكان بسته وفق بدهد كاري بس دشوارتر. آموزش كودك و راهنمايي كردن او به سمت و سوي مدرسه و اينكه چگونه بتوان فرزند خود را به درس و مدرسه علاقهمند كرد يكي ديگر از كارهاي خطير والدين است. چراكه اگر والدين نتوانند از پس اين مسئوليت به خوبي بر آيند در مدرسه، معلمين با مشكلات فراواني مواجه خواهند بود.
گام اول، انتخاب مدرسه
انتخاب يك مدرسه خوب و ايدهآل و با توجه به اهميت نقش آموزش در تعليم و تربيت و شناسايي و پرورش استعدادهاي كودكان و فراهم آوردن زمينههاي بروز خلاقيت او، ضرورت هدفمند بودن مدرسه را در بردارد و چگونگي سپردن كودكشان به آنجا از دغدغههايي است كه هيچ گاه تمامي ندارد. عموماً والدين اين اطلاعات را بر اساس تحقيق و پرسوجويي كه از والدين ديگر انجام ميدهند دارند. اما در بعضي مواقع ديده شده است اين رايزنيها تنها نميتواند جوابگوي پرسشهاي آنها باشد و تا زماني كه والدين خودشان به طور معمول در آن محيط قرار نگيرند نميتوانند اظهار نظر كنند. چراكه اوليا با آگاهي از نحوه انتخاب مدرسه مناسب ميتوانند كودك خود را در مسيري سالم جهت رشد جسمي و عاطفي و ذهني و... سوق دهند. بايد به اين نكته توجه شايان داشت كه مدرسه خانه دوم فرزند ما است و بايد در انتخاب اين منزل دقت و سعي خود را بنماييم.
راهكارهاي مدرسهپذيري كودك
لازم به ذكر است كه هر چه كودك به درس و مدرسه علاقهمندتر باشد آموزشهاي لازم را بهتر درك ميكند و شرايط را بهتر پذيراتر است. در ضمن اين نكته را يادآور شوم كه نگرش و اعتماد اوليا به مدرسه و محيط آموزش خود ميتواند گرهگشا باشد چون اگر اوليا ديد خوبي نسبت به محيط آموزش و تعليم و تربيت نداشته باشند نميتوانند فرزندان خود را به خوبي توجيه كنند و در اين راه به مشكل برميخورند. بنابراين آگاهي والدين ميتواند در مدرسهپذيري كودك مؤثر واقع شود تا كودك حضوري مفيد در مدرسه داشته باشد در اين بين راهنمايي معلمين مدرسه قبل از ورود به مدرسه تأثيرگذار است چراكه معلمين بايد برنامهاي ترتيب بدهند كه اوليا را قبل از ورود فرزندانشان به مدرسه ملاقات كنند چون اين ملاقات باعث ميشود كه والدين از پيش، زمينه لازم را داشته باشند و بهتر بتوانند فرزندان خود را راهنمايي كنند. بايد براي كودك، تحصيل علم و ورود به دنياي بزرگ اطلاعات را توصيف كرد و او را براي اندوختن تجربههاي ارزنده آمادهتر نمود زيرا نگرش و ديد والدين به يادگيري و ياد گرفتن و تعليم و تربيت تأثير بسيار شگرفي بر روح و روان كودك ميگذارد. به او بگوييد كه با تبديل كردن هدفهاي بزرگترش به هدفهاي كوچكتر ميتواند زودتر به سرمنزل مقصود برسد در واقع خيلي زودتر از موعد ميتواند نتيجه بگيرد و در جهت شكوفايي و رشد خود گام بردارد. در وهله اول كودك خود را با محيطهاي آموزشي آشنا كنيد حتي اگر شده كودك خود را با نماي بيروني مدرسهاش آشنا كنيد، با او در رابطه با انتخاب مدرسه صحبت كنيد و از اينكه ميتواند آزادانه در مورد انتخاب مدرسهاش دخالت داشته باشد آگاهش كنيد چراكه وقتي او ببيند در انتخاب مدرسه آزاد است بهتر خود را با شرايط آنجا وفق ميدهد. (لازم به ذكر است كه در بعضي مواقع ديده شده است كه حتي بازديد نكردن پدر از مدرسه چه داخل آن و چه نماي بيروني آن در رشد و فهم كودك بيتأثير نبوده است. چون ناخودآگاه كودك در حين رفتن به مدرسه از محيط آنجا براي والدين خود صحبت ميكند و اگر در اين بين پدر و مادر احساس بياطلاعي بكنند كودك سرخورده شده و در بعضي جهات ديده شده است كه او اين برداشت را دارد كه والدين او به خاطر دور كردن فرزند از جانب خودشان او را راهي مدرسه كردهاند. اگر به ميل و علايق كودك توجه كافي شود، كودك به راحتي جذب مدرسه خواهد شد. البته ناگفته نماند كودك بايد از شرايط روحي رواني مثبتي براي بازديد از مدرسه خود برخوردار باشد چراكه كودك از ديدن جايي كه در ذهنش نقش ميبندد براي خود داستانسرايي ميكند و خاطره همان روز در ذهنش نقش ميبندد. پس بهتر است كودك خود را با بهترين شرايط به ديدن مدرسهاش ببريد. سعي كنيد قبل از ورود به مدرسه كودك خود را در جريان بعضي از مسئوليتها تنها بگذاريد و تعدادي از كارهاي منزل را به او محول سازيد چون زماني كه كودك ميبيند در منزل كارها به او سپرده شده است استقلال بيشتري پيدا ميكند و اين اعتماد به نفس به او اين اجازه را ميدهد كه با مشكلات مدرسه به خوبي كنار بيايد و استعدادهاي نهفته خود را به خوبي شكوفا سازد.
آمادهسازي كودك
سعي شود به كودك خود در فراگرفتن نام و نام خانوادگياش كمك شود و به او تا آنجا كه امكان دارد آدرس منزل و شماره تلفن منزل را ياد بدهيد. در برآورده كردن مسائل شخصي كمك كارش باشيد تا او به خوبي از پس اين كارها برآيد، در پوشيدن كفشها، درست كردن لباسها با او همكاري داشته باشيد و به او اين چيزها را بياموزيد. سعي نماييد حس همكاري و مشاركت و مسئوليتپذيري را در وجود فرزند خود نهادينه كنيد. سعي شود به او واژه بزرگي و كوچكي را بفهمانيد تا كودك بداند كه بايد احترام بزرگتر از خودش را داشته باشد و با كوچكتر از خودش با مهرباني برخورد كند. به او بياموزيد كه نظر خود را با رعايت ادب و نزاكت به راحتي بيان كند و به خود اعتماد داشته باشد. به او اين آموزش را بدهيد كه در بازي با همسالان خود ادب را رعايت كند و در حين بازي با آنان، نوع و روش بازي را كاملاً ياد بگيرد. اين حس را در وجود كودك خود پرورش دهيد كه او ميتواند در حين بازي از قوه تفكر خود استفاده كرده و بازي جديدي خلق سازد. به كودك خود مفهوم چپ و راست و بالا و پايين را بياموزيد و با اين كار به او بگوييد كه خدا ناظر تمام كارهايمان است و او بالاتر از همه است.
وظيفه معلم
آموزگاران بايد اين نكته را به خاطر بسپارند كه هيچگاه بين شاگردان خود تبعيض قائل نشوند و رابطه عاطفي خوبي با بچه داشته باشند چون برقراري اين رابطه و سعي در حفظ آن ميتواند در يادگيري كودك بيتأثير نباشد. چراكه ديده شده است آموزگاراني كه اين رابطه را حفظ كردهاند در فراگيري شاگردانشان به درس و بيشتر علاقهمندتر شدن آنها به مدرسه موفقتر بودهاند. معلماني كه با ايجاد كردن خلاقيت در كودكان شوق و شعف يادگيري را در آنها شعلهور ميسازند، هيچگاه از كار كردن با بچهها خسته نميشوند چراكه دانشآموز، خود هميشه علاقهمند به فراگيري است. معلمين بايد به شاگردان خود اين نكته را يادآور شوند كه در هنگام صحبت كردن معلم كامل به او گوش بسپارند و در بين كلام معلم حرف نزنند تا بتوانند درس را به خوبي ياد بگيرند.
ارتباط والدين و معلمان
رابطه والدين با معلمان بايد حفظ شود و والدين هميشه با معلمين پيش بروند و در تمام جريانها حضور داشته باشند و اين كار فقط با ملاقاتهاي والدين با آموزگار امكانپذير است چون در راستاي اين ديد و بازديدها اوليا با مشكلات فرزندان خود آشنايي پيدا كرده و در صدد حل آن بر ميآيند. وقتي كه والدين بدانند كه معلم در كلاس درس از فرزندشان چه ميخواهد و او چه چيزهايي ميآموزد بهتر ميتوانند با مربيان مدرسه همكاري داشته باشند تا دوگانگي كه در بعضي مواقع بين درس دادن معلم و راهنماييهاي والدين در منزل پيش ميآيد از بين برود. سعي شود ارتباط دوستانهاي با مربيان مدرسه برقرار كنيد تا كودك محيط مدرسه را يك محيط امن بداند زيرا كودكان از اينكه مبادا در مدرسه به آنها پرخاش شود يا مورد بياحترامي قرار بگيرند ميترسند.
*
كارشناس روانشناسي باليني
