يكي از مهمترين دلايل بروز سوانح رانندگي عامل انساني است. يعني قانونگريزي فرد منجر به بروز حادثه ميشود. به نظر من دلايل زيادي در قانونگريزي افراد نقش دارد. قانون و تمكين كردن يا نكردن از آن بحثي جدا است اما نكته قابل توجه در حوادث رانندگي جادهاي بيتوجهي خود رانندگان به نكاتي است كه بايد آنها را بيش از پيش رعايت كنند. نكاتي همچون خستگي، خوابآلودگي، خوردن و آشاميدن حين رانندگي، صحبت كردن با تلفن همراه پشت فرمان، بحث كردن در رابطه با يك موضوع با سرنشينان و...
متأسفانه اينها مواردي است كه در بيشتر تصادفات جادهاي نقش دارند، با اينكه پليس و ساير دستگاههاي متولي و مسئولان ذيربط بارها همين عوامل خطرناك را از طريق رسانهها و مطبوعات و... به مردم گوشزد ميكنند اما اكثر قريب به اتفاق رانندگان از تمكين قانون و پيروي از اين مسائل سرپيچي ميكنند. در نهايت هم حوادثي دلخراش اتفاق ميافتد كه در آن سرنوشت چند نفر يا چندين خانواده نابود ميشود.
در حوزه برخورد با متخلف هم مهم اين نيست كه چه بر سر نوع برخورد با رانندگان خاطي آيد؛ مهم اين است كه ما به اين فكر كنيم كه آيا حتماً بايد نوع برخوردها تغيير كند تا ما رانندگان قانون را در دستور كار خود قرار دهيم و با جان انسانها در دل جادهها بازي نكنيم. البته شك نكنيد كه برخوردها با رانندگان خاطي مستلزم اين است كه چند جانبه باشد و متناسب با نوع تخلفهايي كه صورت ميگيرد.
بديهي است كه دولت در درجه اول مسئول تأمين وسايط و وسايل مناسب و ايمن براي حمل و نقل است اما هر آنچه در اين راستا به دولت و مسئولان مربوط است، ارتباطي به رانندگان و جريمهشدن آنها ندارد. يعني مانع جريمهشدن متخلفان نميشود.
به نظر من ملاك مهم در اين بحث، فرهنگ رانندگي افراد است نه استاندارد بودن ارابهها. اگر فرد در استانداردترين خودروي روز دنيا هم بنشيند اما فرهنگ رانندگي در شخصيت و خلق و خوي او وجود نداشته باشد، چه در سطح خيابان و چه در جادههاي عريض و خشن هم كه باشد، همواره شاهد بروز حوادثي از اين قبيل خواهيم بود. ضروري است تا آنجا كه ممكن است عوامل ايجاد اختلال در رانندگي از بين برود ولي ارتقاي فرهنگ رانندگي در شخصيت راننده هم آموزش ميخواهد.
شايان ذكر است كه علاوه بر آموزش نحوه درست رانندگي و ارتقاي اين فرهنگ در لايههاي جامعه جهت رفع معضلات جادهها و خيابانها، بايد خودروها را هم ايمن كرد اما متأسفانه، عدم احساس مسئوليت در جامعه ما تا جايي ادامه مييابد كه خود مسئولان گرفتار عواقب سوء بيمسئوليتي خود ميشوند.
يكي از راههاي شناخت جوامع و انسانهاي توسعهيافته نحوه رانندگي و ترافيك آنها است. بايد شعار «رانندگي هر كس معرف شخصيت او است» را در همه جا نصبالعين قرار دهيم تا به رانندگان خاطي مجال خطاي بعدي داده نشود. يعني در صورت منحرف شدن آنها از مسير درست رانندگي هم جريمه شوند، هم ماشينشان متوقف شود تا دوره بازآزموزي ببينند. به هر جهت به عوامل انتظامي از جمله پليس راهنمايي و رانندگي، پليس راهور، پليسهاي مخفي، چراغهاي هدفمند، علاوه بر تصحيح راهها و علائم هم اهميت داده شود. فراموش نكنيم كه آموزشهاي خانوادگي، مدارس، فعاليتهاي رسانه ملي و... هم در روند كاهش اين آمار دردناك بسيار مؤثر است.
* آسيبشناس اجتماعي
