با اينكه طي چند هفته اخير اخبار و آمار مختلفي در مورد ميزان مصرف الكل در ايران از طرف مسئولان منتشر و تكذيب شده اما روز گذشته مدير كل دفتر پيشگيري از اعتياد سازمان بهزيستي كشور در تشريح تماسهاي گرفته شده با خط ملي اعتياد، مباحثي را مطرح كرد كه باز هم قدري تأمل را ميطلبد.
مدير كل دفتر پيشگيري از اعتياد سازمان بهزيستي كشور از افزايش سؤال در ارتباط با مصرف الكل و چگونگي ترك آن در خط ملي اعتياد خبر داد و گفت: «به علت آنكه پروتكلهاي درماني خاصي براي ترك اعتياد الكل در دست نداريم، در حال حاضر در حال تدوين پروتكلهايي براي استخراج آمار الكل در كشور هستيم زيرا تماسها و سؤالات در خصوص الكل با اين سامانه رو به افزايش است.»
بر اساس گزارشهاي سازمان بهزيستي، خط ملي اعتياد از سال 1389 آغاز به كار كرده و در سال 93 بالاترين ميزان تماس و پاسخدهي را داشته است به طوري كه در اين سال 400 هزار نفر با اين سامانه تماس گرفتهاند كه اين آمار نسبت به سال قبلتر يعني سال 92 افزايش دو برابري داشته و درصد پاسخدهي نيز در سال 93 به 6/97 درصد رسيده بود.
در همين رابطه و در خصوص بيشترين سؤالات مطرح شده با اين سامانه در سال 93 و همچنين سه ماهه اول سال جاري، مدير دفتر پيشگيري از اعتياد سازمان بهزيستي كشور اعلام كرد: «بيشترين تماسها براي درخواست راهنمايي و كمك به يك فرد معتاد در خانواده يا اطرافيان، سپس ارائه راهنمايي براي پيشگيري از مصرف بقيه افراد خانواده در صورت ابتلاي يكي از افراد و همچنين چگونگي ارجاع به مراكز درماني معتبر بوده است.»
اما نكته مهمتر اينكه در حال حاضر، واژه اعتياد فقط براي معتادين به مواد مخدر استفاده نميشود و الكليها هم به جرگه معتادان پيوستهاند؛ اعتيادي كه اصلاً برازنده كشور اسلامي ايران نيست.
اما زماني كه محسن روشن پژوه در مورد جنسيت تماسگيرندگان صحبت به ميان راند باز هم آماري ارائه كرد كه نميتوان از كنار آنها به سادگي گذشت. وي با تأكيد بر آنكه بيشترين تماسگيرندگان در مدت ذكر شده زنان بودهاند و در تمامي ماههاي سال نسبت تماسگيرندگان زن به مرد بسيار قابل توجه است، تأكيد كرد: «در سال 93 حدود 70 درصد تماسگيرندگان را زنان و در سه ماهه نخست سال جاري بالغ بر 80 درصد تماسگيرندگان را زنان تشكيل دادهاند كه براساس خوداظهاريهاي آنها، درصدي از اين زنان خود مصرفكننده هستند و بيشترين مواد مصرفي در ميان آنان نيز «شيشه» است.»
اما اگر بدانيم اكثر زناني كه با خط ملي اعتياد تماس گرفتهاند، مادران يا همسران مصرف كنندگان هستند، ميتوان به راحتي به اين نتيجه رسيد كه معمولاً مسئوليتپذيري زنان نسبت به حمايت از افراد خانواده و كمكرساني آنان در مقابل مردان بسيار بالاست. هر چند 6 درصد از جمعيت زنان تماسگيرنده نيز خود مصرفكننده بودهاند.
در مقابل تماسهاي مردمي جهت ترك مواد مخدر سنتي و صنعتي، مدير كل دفتر پيشگيري از اعتياد سازمان بهزيستي كشور تماسها در ارتباط با مصرف الكل و چگونگي ترك آن با خط ملي اعتياد را هم مدنظر قرار ميدهد و تأكيد ميكند اين تماسها رو به افزايش است.
اما وقتي روشن پژوه از نبود پروتكلهاي درماني خاص براي ترك اعتياد الكل صحبت ميكند، اين زنگ خطر را به صدا در ميآورد كه مبادا به خاطر كمبود يا كوتاهي در اين بخش، روزي برسد كه الكل هم مثل ايدز و مواد مخدر و كودكان كار و... به معضلي براي كشور تبديل شود.
البته آمارها نشان ميدهند كه در سال 94 استانهاي تهران، چهار محال و بختياري، خراسان شمالي، قم و مركزي بيشترين تماسها را به خود اختصاص داده و در مقابل ايلام، كردستان، كهگيلويه و بويراحمد و كيش كمترين تماسها را داشتهاند.
زياد يا كم بودن تماسها در استانهاي مختلف به هيچ وجه نشان دهنده ميزان شيوع مصرف در اين استانها نيست بلكه به نحوه شناخت مردم آن استان از خط ملي اعتياد و ميزان گرايش آنان به استفاده از خطوط مشاوره تلفني ارتباط دارد. البته با توجه به آمارهاي خط ملي اعتياد حتي نميتوان ميزان شيوع مصرف مواد را در گروههاي سني يا نوع مواد مصرفي در سطح كشوري نيز محاسبه كرد زيرا اين تحليلها فقط در خصوص افراد تماس گرفته در اين مركز ارائه ميشود. به هر حال خط ملي اعتياد هم سندي است بر وضع اعتياد جامعه و دلنگرانيهاي خانوادهها كه ميخواهند عزيزانشان را از اين منجلاب رهايي بخشند.
