در يك نگاه كلان به سير مذاكرات ايران و 1+5 و به ويژه با امريكا، اين بحث راهبردي مطرح است كه چرا امريكا به اين سادگي تن به توافق با ايران نخواهد داد؟ بديهي است كه يك توافق هستهاي به هر ميزان به تأكيد بر حقوق هستهاي ايران منجر شود، در بعد اقتصادي پيامدهاي شگرفي شكل خواهد گرفت كه نميتواند در محاسبات امريكا در معادله كلي منطقهاي و جايگاه و وزن بازيگراني كه همپيمان با امريكا هستند، ناديده گرفته شود.
اگر قرار باشد يك توافق هستهاي با حداقلهاي حقوق هستهاي ايران، موانع ساختگي غرب را از سر راه جهش اقتصادي ايران بردارد، بسياري از طرفهاي منطقهاي مانند تركيه زيان راهبردي خواهند ديد و جايگاه و نقش ملي و منطقهاي آنها متنزل ميباشد. كشوري مانند امارات كه در 40 سال گذشته با رانت نگاه ويژه غرب به يك قطب اقتصادي منطقهاي تبديل شده است، با حباب تركيده اقتصادي روبهرو ميشود، لذا مقامات امارات هم ازهرگونه توافق هستهاي غرب با ايران، فقط از اين منظر نگران هستند كه جايگاه و نقش اقتصادي خود را از دست ميدهند.
همچنين اوضاع عربستان نيز به عنوان بزرگترين متضرر اقتصادي و كاهش سهمش در اين موضوع و منطقه بازار نفت قابل تأمل است. به طريق اولي، امريكا هم نميتواند صرفاً يك نگاه هستهاي به مشكل خود با ايران داشته باشد و با پذيرش توافق و برداشتن تحريمها، به دست خود، آرايش منطقهاي و موقعيت همپيمانان خود را با سقوط مواجه نمايد. امريكاييها از زبان مراكز مطالعاتي و استراتژيك خود تأكيد كردهاند كه تغيير رفتار ايران كه همان تغيير هويت نظام است، مورد توجه آنهاست و اگر نتوانند با ايران درخصوص تغيير رفتار به نتيجه برسند و تمامي چينش منطقهاي همپيمانان خود را به هم بزنند، حاضر نخواهند بود تن به توافق جدي با ايران بدهند كه حاصل آن يك زبان استراتژيك براي منافع آنهاست.
امريكاييها خيلي به اين فكر نميكنند كه مقصر به توافق نرسيدن سير مذاكرات هستهاي باشند(البته از آن استقبال هم نميكنند) ولي حاضر نيستند بدون اخذ تضمين از ايران، سازمان همپيمانان خود در منطقه را نابود كنند. يك توافق هستهاي كه تمامي تحريمهاي ايران را لغو نمايد، يك رخداد بزرگ اقتصادي در منطقه خواهد بود و پتانسيل اقتصاد ملي ايران را با سرازير شدن ظرفيتهاي جديد خارجي به يك جهش بزرگ تبديل ميكند كه از ايران يك قدرت بسيار بزرگ خواهد ساخت. آيا شاخصهاي چنين رخدادي در رفتار و رويكردهاي امريكا به چشم ميخورد. اسرائيليها ميگويند اگر ايران با تحريم توانسته جايگاه و اقتدار منطقهاي خود را تا اين مرحله برساند، زماني كه اين تحريمها برداشته شود و از كنترل امريكا هم خارج باشد، نظام استعماري و صهيونيستي و ارتجاعي منطقه، فروپاشي خواهد كرد. با اين نگاه، راهبرد اوباما در مذاكره با ايران، ظرفيتسازي جديد در محيط سياسي داخل كشورمان است و بعيد است با بلاهت به لغو تحريمها بپردازد، البته يك مشكل عاميانه معتقد است كه امريكا زير بار زور نميرود ولي اگر پر زور باشد آن را ميپذيرد.
