روز يكشنبه فيلم ويديويي پنج دقيقهاي در فضاي سايبري پخش شد كه در آن بريدن سر 21 نفر در ساحل دريا به تصوير كشيده ميشود. گفته ميشود قربانيان، كارگران قبطي مصري و قاتلان، اعضاي داعش هستند. تقريبا ميتوان گفت همه نكاتي كه درباره اين فيلم گفته ميشود يا آثار و پيامدهاي احتمالي كه اين رخداد در پي داشته يا در آينده ميتواند داشته باشد قابل تامل و سؤال برانگيز است.
يكي از اين نكات قابل تامل اين است كه بعد ازآغاز و ادامه جنگ داخلي ليبي و اعلام موجوديت دو دولت در آن خيلي از كشورها به خارج كردن اتباع و توقف فعاليتهاي سياسي و اقتصادي خود در اين كشور اقدام كردند و حتي برخي از اتباع مردم ليبي از بيم جانشان مجبور به مهاجرت شدند و برهمين اساس يكي از مشكلات و چالشهاي همسايگان ليبي و همچنين كشورهاي جنوب اروپا كه در ساحل درياي مديترانه قرار گرفتهاند، مهاجران تازه وارد از ليبي بوده است. در چنين وضعيتي اينكه گفته ميشود 21 قبطي مصري براي كار به ليبي رفته بودند، جاي ترديد و تامل دارد. اين ادعا زماني پذيرفته ميشد كه در ليبي ثبات و امنيت برقرار ميشد و در عين حال بازسازي در دستور كار قرار ميگرفت حال آنكه خيلي از مردم اين كشور نيز در اثر ناامنيها و درگيريها مجبور به ترك اين كشور نفت خيز شدهاند. ازديگر نكات قابل تامل مربوط به قاتلان است كه گفته ميشود داعشي هستند. دراينكه يك چنين جنايتي ازداعش سر بزند هيچ ترديدي نيست و داعش بارها در مناطق تحت اشغال خود در عراق و سوريه يك چنين جناياتي و حتي بدتر از آن مرتكب شده است اما اينكه عين همان جنايات در ليبي تكرار ميشود جاي تامل دارد، زيرا داعش در سوريه از تكفيريهاي وارداتي از ساير كشورها تشكيل يافته است كه داراي هويت مشخصي هم نيستند و چه بسا از سوي دولتهاي متبوع سابق خود سلب هويت شدهاند اما كساني كه در ليبي به آنها برچسب داعشي زده ميشود اولا بومي ليبي هستند و دوم گرايشات اخواني دارند كه البته امكان دارد بعضي از آنها گرايش داعشي هم داشته باشند. بنا براينكه همه اسلام گراهاي ليبي با يك چوب رانده شوندو برچسب داعشي بخورند جاي تامل و سؤال دارد. اتخاذچنين رويكردي با منافع و مواضع دستكم دو دسته از كشورها سازگاري دارد كه در ارتباط با هم عمل ميكنند:نخست آن دسته از كشورهاي عربي كه به اخوان المسلمين به ديده دشمن نگاه ميكنند و درتلاشند از فضاي ائتلاف ضد داعش براي سركوب و مهار اخوانيها استفاده كنند. مصر، عربستان سعودي و امارات عربي متحده ازجمله اين كشورها هستند. دوم كشورهاي غربي هستند كه در انديشه حاكم ساختن لائيكها در ليبي و بازگشت به اين كشورهستند. در واقع منافع هر دو گروه از كشورها درمقابله با قدرتگيري جريان اسلام گرايي در ليبي با يكديگر گره خورده و برهمين اساس احتمال ميرود هر دو گروه در همكاري با يكديگر براي يكسرهسازي در ليبي واردعمل شوند. چند شاخص در اين زمينه قابل توجه است: نخست اينكه مجوزي كه باراك اوباما از كنگره براي صدور فرمان عمليات ويژه عليه داعش درخواست كرده شامل ليبي يا هر كشور ديگر هم ميشود و دوم اينكه تأمين هزينه خريدهاي تسليحاتي ميلياردي مصر از فرانسه و روسيه از سوي عربستان و امارات عربي متحده زماني معنا پيدا ميكند كه براي اين كشورها نيز مابه ازايي داشته باشد و به نظر ميرسد مشاركت مصر در جنگ عليه گروههاي اسلام گراي ليبي (كه شرق اين كشور را در كنترل خود دارند) و به قدرت رساندن ژنرال حفتر ميتواند بخشي از اين مابه ازا را جبران كند. براين اساس احتمال ميرود انتشار فيلم مربوط به سربريدن 21 قبطي مصري در ليبي بخشي از يك پروژه جديد براي يكسرهسازي اوضاع در ليبي و پايان بخشيدن به وضعيت برزخي در اين كشور باشد و آنچه اين احتمال را قوت ميبخشد اين است كه اين فيلم نيز همانند فيلمهاي قبلي منسوب به داعش درست در آستانه نشست وزراي دفاع عضو ائتلاف موسوم به داعش در رياض عربستان منتشر شده و دوم اينكه در اين فيلم نيز همانند فيلم مربوط به زنده سوزاندن خلبان اسير اردني، قربانيان نه از اتباع غربي بلكه از اتباع جناح عربي اين ائتلاف هستند كه فضاي ناشي از اين قربانيان به گونهاي مديريت ميشوند كه به تقويت همكاري جناح عربي بينجامد و آنها را از دودلي خارج كند.
