اقتدار دفاعي ايران و ايجاد الگويي جديد براي «بازدارندگي» يكي از دستاوردهاي مهم انقلاب اسلامي است كه آن را نسبت به الگوهاي قبل و بعد حاكم بر جهان متمايز ساخته است.
بر اساس الگوي گذشته، در نيمه دوم قرن بيستم قدرت بازدارندگي كشورها يا متكي بر «بمب هستهاي» بود يا كشورهايي كه فاقد بمب هستهاي بودند، الزاماً بايد با اتكا به يكي از قدرتهاي داراي بمب هستهاي و به طور خاص امريكا و شوروي سابق، امنيت داخلي و پيراموني خود را تضمين ميكردند.
اما انقلاب اسلامي ايران متكي بر مؤلفههاي فكري و فرهنگي و ملي خود، توانست الگويي جديد از بازدارندگي را به جهان ارائه كند كه نه اتكا به بمب هستهاي دارد و نه اتكا به قدرتهاي بيروني، اما در عين حال نه تنها توانسته است اراده و توان بازدارندگي خود را در برابر همه تهديدهاي محتمل عليه منافع ملي خود اثبات كند، بلكه نفوذ خود را نه تنها در حوزه جغرافياي سرزميني، بلكه تا صدها كيلومتر فراتر از مرزها تثبيت كند. عرصه اقتدار دفاعي ايران عرصهاي است كه به معناي واقعي ميتوان مفهوم «انقلاب» و تحول بنيادين را در آن ديد، به گونهاي برخلاف ديگر عرصههاي كارآمدي انقلاب اسلامي كه اين روزها به ويژه آماج شبههافكنيها، چالشها و دعواهاي سياسي فرصتساز براي بيگانگان است، توان دفاعي و امنيتي متكي بر «بازدارندگي» درونزا غيرقابل انكار است. اگرچه اين عرصه نيز اين روزها از عقدهگشايي برخي از رسانهها و مزدوران داخلي دشمن مصون نمانده است. شناخت دقيق اين ويژگي منحصر به فرد انقلاب اسلامي نيازمند تأمل بيشتر در روند گذشته و فرازهاي حساس تاريخ انقلاب به ويژه در دوران جنگ تحميلي است. يكي از عرصههاي سلطه غيرقابل انكار امريكاييها در ايران قبل از انقلاب اسلامي، مديريت كامل آنها بر سيستمهاي امنيتي و دفاعي ايران بود. ايجاد سازمان اطلاعات و امنيت كشور (ساواك) امنيتي بر الگوي «سيا» و «موساد» از سالهاي پاياني دهه 30 با بهرهگيري از وحشيانهترين اشكال شكنجه و رفتارهاي مخوف پليسي و امنيتي، توان مهار حركتهاي انقلابي را به رژيم شاهنشاهي داده بود و به همين دليل رژيم پهلوي در سالهاي مياني دهه 50 با سركوب گروههاي مخالف توانسته بود به اطمينان خاطري از عدم تهديد شالودههاي حكومت خود در اين عرصه دست يابد.
در عرصه نظامي نيز مديريت و هدايت ارتش رژيم شاه در اختيار مستشاران نظامي امريكا بود كه هزار تن از آنها در عرصههاي مختلف تصميمگيري، آموزشي و صنايع دفاعي عملاً اداره آن را بر عهده داشتند.
طراحي سيستمهاي دفاعي، تصميمگيري براي خريد انواع تجهيزات مورد نياز در اختيار مجموعهاي بود كه در آن زمان به «طبقه مستشاري» در ستاد ارتش ايران مشهور شده بود. مبتني بر آن وظيفه اصلي طراحي شده براي ارتش ايران دفاع از منافع فراسرزميني امريكا در منطقه خاورميانه بود و نوع تجهيزاتي هم كه براي ارتش ايران در آن زمان و در راستاي مدرنسازي آن و با پول مردم ايران خريداري ميشد، عمدتاً در اين چارچوب بود كه مصداق بارز آن را ميتوان برنامهريزي براي خريد سيستمهاي رادار پرنده (اِيوكس) با هزينهاي بالغ بر 3 ميليارد دلار يا ديگر تجهيزات دانست و در عرصههاي عملياتي نيز مأموريت ارتش ايران در مقابله با چريكهاي ظفار در عمان يا در سومالي و... و البته مأموريت سركوب انقلابيون در داخل در آستانه پيروزي انقلاب اسلامي نيز مصداق بارز آن بود.
مدل طراحي شده امريكاييها براي ارتش ايران همچون ديگر عرصههاي دفاعي و صنعتي، وابستگي اين سامانهها به حضور مستشاران نظامي و صنعتي بود و آنها تصورشان اين بود كه با خروج آن مستشاران عملاً فعاليت ارتش متوقف خواهد شد اما با توجه به تحولات پس از انقلاب و خروج مستشاران نظامي امريكا و فرار و مجازات برخي سران ارتش و بهرغم خواست گروهكهاي محارب نظير سازمان منافقين و چريكهاي فدايي خلق و فرقان و... مبني بر انحلال ارتش، امام (ره) نه تنها شالوده ارتش را با بهرهگيري از نيروهاي متدين و انقلابي آن حفظ كرد، بلكه با تأسيس سپاه پاسداران و بسيج با بهرهگيري از نيروهاي جوان و انقلابي، عملاً اقتدار دفاعي و امنيتي كشور را به رغم همه تهديدهاي عيني و عملياتي تثبيت كرد.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامي مراحل شكلگيري و رشد و تكامل خود را عملاً در دل تهديدات و بحرانها تجربه كرد به گونهاي كه در تمام دوران پس از انقلاب اسلامي، متناسب با رسالت خود در دفاع از انقلاب اسلامي با يكي از بحرانها و چالشها مواجه بود كه اوج آن مقابله با توطئه تجزيه قومي كشور در سالهاي اوليه و هشت سال جنگ تحميلي بود و نكته مهم آن بود كه مقابله با اين بحرانها و تهديدها در اوج تحريم هاي اقتصادي و سياسي و... دشمنان انقلاب بود و شايد اگر آن تحريمها نبود، ظرفيتهاي درونزاي انقلاب در اثبات اقتدار دفاعي ايران اينگونه متجلي نميشد. اين روزها مردم ايران و ديگر ملل مسلمان در حالي به اقتدار دفاعي نيروهاي مسلح ايران افتخار ميكنند كه كارآمدي آن را نه تنها در سطح بلكه در فضا و نه تنها در محدوده مرزها بلكه تا سواحل مديترانه ميبينند و به آن ميبالند. در تحليل اين توانمندي، اگرچه ابزار و تجهيزات اهميت دارد، اما آنچه كه ماهيت سپاه و بسيج و ارتش ايران را از ديگر نيروهاي متعارف نظامي در جهان متفاوت ميكند، همان باور و ايمان آنها به ارزشهاي ديني و الهي و روحيه ايثارگري و از خودگذشتگي آنهاست كه اقتدار دفاعي ايران متكي به آن و البته فرماندهي مقام معظم رهبري است. خون شهيداني چون اللهدادي و تقوي و... به رغم هجمه هاي فكري و فرهنگي دشمنان بيروني و عوام داخلي آنها، استمرار حركت انقلاب اسلامي و اعتلاي ايران اسلامي را تضمين كرده است.
