سقوط آزاد الگوهاي باروري در كشور مدتهاست رسانهاي شده اما هشدار درباره افزايش خانوارهاي زنسرپرست و همچنين بروز پديدهاي تحت عنوان «يتيمعاطفي» با كمرنگ شدن نقش پدر در برخي خانوادهها، موضوع تازهتري است كه تغيير سبك زندگي در كنار تغيير الگوهاي ازدواج و باروري به جامعه ما تحميل كرده و اين مسئله زنگ خطري جدي را درباره رشد جمعيت و كانون خانواده به صدا درآورده است.
سقوط، سقوط آزاد و چاله جمعيتي تعابيري است كه اين روزها مسئولان جامعه ميكوشند تا با به كارگيري آن، سيماي بهتري از بحران پيري ارائه كنند. در حال حاضر نرخ باروري در كشورمان به 1.7 رسيده است و با ادامه چنين روندي جمعيت كشورمان در چالهاي سقوط ميكند كه بيرون آمدن از آن آسان نيست. به باور دكتر ناصر سيمفروش، رئيس قطب ارولوژي كشور شعار فرزند كمتر؛ زندگي بهتر، شعار انحرافي بود كه از قبل از انقلاب به بعد از آن منتقل شد و سازمان ملل نيز تنها جايزهاي كه به ايران اهدا كرد، در بحث كنترل جمعيت بوده است، همانطور كه رفاهطلبي شعار استكبار براي تأخير در ازدواج و كمفرزندي است. به گفته محمد اسحاقي، عضو شوراي عالي انقلاب فرهنگي نيز تلاش نظام سلطه در نهايت در جهت حذف دين در تمامي حوزهها و مسائل است؛ تحولاتي همچون كاهش و بالارفتن سن ازدواج، تكفرزندي و بيفرزندي، طلاق و سقط جنين تحولاتي است كه امروز در همه كشورها و حتي كشورهاي اسلامي در عرصه خانواده مشاهده ميكنيم.
ايران كشوري به سوي سالخوردگيآيينه آمار بيترديد بهترين ابزار براي نمايش چالشهاي جامعه است. رئيس سابق مركز مطالعات جمعيت با استناد به آمار و ارقام در همايش سلامت و تعالي خانواده كه به همت بسيج جامعه پزشكي در بيمارستان طالقاني برگزار شد، درباره چالشهاي جمعيتي جامعه گفت: در حال حاضر 23 درصد جمعيت كشور را افراد زير 15 سال تشكيل ميدهند، در حالي كه كشوري كه جمعيت كمتر از 15 سال آن كمتر از 25 درصد باشد ديگر كشور جواني نيست، بنابراين هم اكنون ايران رسماً كشوري ميانسال است كه به سمت سالخوردگي حركت ميكند. محمدجواد محمودي با اشاره به اينكه در حال حاضر 29درصد جمعيت كشور را افراد بالاي 60 سال تشكيل ميدهند، افزود: ميانه سني در كشور 27 سال است كه پيشبيني ميشود تا سال 1415 به 47 سال برسد اما در كشورهاي توسعهيافته ميانه سني جمعيت تا اين سال 44 سال خواهد بود و به اين ترتيب ايران يكي از سالمندترين كشورهاي دنيا خواهد بود.
به گفته وي، پيشبيني ميشود در سال 2050 افراد بالاي 60 سال با تعداد افراد كمتر از 15 سال برابري كنند. الگوي سالمندي هم در ايران زنانه ميشود به طوري كه در حال حاضر به ازاي 88 مرد سالمند، 100 زن سالمند وجود دارد اين در حالي است كه به ازاي 105 تولد پسر 100 تولد دختر صورت ميگيرد.
شاخصهاي مؤثر بر كاهش باروري بنا به تأكيد معاون برنامهريزي دبيرخانه شوراي عالي انقلاب فرهنگي، پير شدن جمعيت در ايران برخلاف ساير كشورها به سرعت در حال رخ دادن است. به باور اسحاقي سن مسئوليتپذيري در بين جوانان كشور بالا رفته و فرد تا 30 سالگي هم براي ازدواج و كسب شغل و درآمد آماده نيست و والدين حتي پس از ازدواج پرداخت پول توجيبي را ادامه ميدهند. وي تصريح كرد: از طرفي روند طلاق و بيكاري رو به افزايش است كه براي آن مداخلهاي انجام نداديم در حالي كه اين شاخصها بر باروري اثرگذارند. اسحاقي با اشاره به 11 ميليون جوان در آستانه ازدواج افزود: بيشترين طلاق در زنان در سنين باروري رخ ميدهد و براي پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي بايد تسهيل ازدواج و فرزندآوري فراهم شود. بنا به تأكيد وي همچنان كه طلاق عاطفي در برخي از خانوادهها وجود دارد، امروز شاهد خانوادههايي هستيم كه از لحاظ عاطفي يتيم هستند و پدر خانواده به دليل مشكلات در خانه حضور ندارد. از سوي ديگر نيز خانوارهاي زنسرپرست كشور رو به افزايش است، به گونهاي كه هماكنون 12 درصد خانوادهها توسط زنان سرپرست اداره ميشود.
هنوز فرصت باقي است به گفته اين عضو شوراي عالي انقلاب فرهنگي با تمام اينها در بهترين فرصت از نظر جمعيتي قرار داريم و اجراي سياستهاي جمعيتي ميتواند انقلابي سياسي و فرهنگي در كشور ايجاد كند. بنا به تأكيد وي پوشش بيمهاي براي درمان ناباروري، سبد تغذيه رايگان، حق تأهل از برنامههايي است كه بايد تعريف شوند. همچنين هماكنون 3 ميليون زوج نابارور داريم كه دولت بايد به درمان آنها كمك كند. با وجود اين موضوع افزايش مرخصي مادران شاغل كه آغاز شده هنوز در برخي از بخشهاي وزارت بهداشت اجرا نميشود و مرخصي دو هفتهاي پدران به تازگي اجرا شده است.
