به گفته معاون وزير كشور سياست حمايت از شهرهاي كوچك و متوسط تداوم خواهد داشت و اگر در شهرها نيازها را به درستي برطرف نكنيم زمينه مهاجرت فراهم ميشود و يكي از سياستهاي وزارت كشور كمك به ارتقاي سطح شاخصهاي توسعه شهري در شهرهاي كوچك و متوسط و شهرهاي مرزي است. اين سخنان در حالي بيان ميشود كه در سالهاي متمادي به دليل بيتوجهي به روستاها و شهرهاي كوچك و كمكاري مسئولان، اين بخشها به طور كلي از مسير توسعهيافتگي دور ماندهاند و مسائل و مشكلات اينگونه شهرها به شهرهاي بزرگ و كلانشهرها سرازير شده است.
افزايش شهرنشيني و به تبع آن حاشيهنشيني به دليل ناتواني دولت و بخشهاي متخلف آن در پاسخگويي و ساماندهي شهرهاي كوچك و روستايي سبب شده است مسائل و بار مشكلات و معضلات اين بخشها به صورت مستقيم و غيرمستقيم بر شهرهاي بزرگ تحميل شود.
هرچند در دهههاي اخير تلاشي براي رشد و ارتقاي زندگي روستايي و توسعه شهرهاي كوچك صورت گرفته است اما مقطعي بودن اين اقدامات و نگاههاي سليقهاي سبب شده است باز هم بر پديده مهاجرت به شهرها افزوده شود.
با نگاهي به شهرهاي كوچك و متوسط مشاهده ميشود بهرغم تلاش براي ارتقاي زندگي شهري به دليل رشد پديده مهاجرت بسياري از شهرهاي كشور همچنان در فقر شهري غوطهور ماندهاند و قادر به جوابگويي نيازهاي ساكنان خود نيستند. در اين زمينه بايد گفت گاه فقط و فقط رشد و گسترش جغرافيايي كالبد فيزيكي شهري مدنظر قرار گرفته است آن هم بدون در نظر گرفتن زيرساختها براي توسعه پايدار شهري كه اين امر سبب شده است مسائل و معضلات شهرهاي كوچك نه تنها حل و فصل نشود بلكه به صورت مضاعف بر دامنه مشكلات موجود افزوده شود.
شهرهاي كوچك به دليل نداشتن زيرساختهاي شهري مناسب به اشكال مختلف با مشكلات بسياري مواجه هستند كه در اين زمينه بايد گفت كه فقر مسكن، فقر درآمدي، فقر منزلتي، فقر بهداشتي و حتي فقر آموزشي از نتايج پديده مهاجرت است كه همچون سرطان جلو رشد و توسعه شهري در شهرهاي كوچك را گرفته است. در اين زمينه معاون عمران و توسعه امور شهري و روستايي وزير كشور و رئيس سازمان شهرداريها و دهياريهاي كشور گفت: با توجه به مصوبات مجلس شوراي اسلامي، سياست اين وزارتخانه در حمايت از شهرهاي كوچك و متوسط در سال 94 و پس از آن نيز ادامه مييابد. هوشنگ خندان دل در پنجمين همايش شهر ايدهآل افزود: اين سياست وزارت كشور در چارچوب جلوگيري از مهاجرت از روستاها و شهرهاي كوچك به شهرهاي بزرگ و مقابله با پديده اسكان غيررسمي و همچنين افزايش سطح رفاه شهرها صورت ميگيرد.
اگر در شهرهاي متوسط و كوچك نيازها را به درستي برطرف نكنيم زمينه مهاجرت فراهم ميشود و يكي از سياستهاي وزارت كشور كمك به ارتقاي سطح شاخصهاي توسعه شهري در شهرهاي كوچك، متوسط و شهرهاي مرزي است. معاون عمران و توسعه امور شهري و روستايي وزير كشور گفت: خدماتي كه در اينگونه شهرها عرضه ميشود، خدمات كافي و مناسبي نيست؛ بنابراين بايد براي حل اين مسئله چارهانديشي كرد.
خندان دل با بيان اينكه يك پنجم جمعيت برخي شهرها را حاشيهنشينها تشكيل ميدهند، اين موضوع را عامل بروز گرفتاريهايي در شهر مقصد و نيز مشكلات ناشي از كاهش جمعيت در شهر مبدأ دانست و بر مشخص شدن راهحل فوري اين مسئله تأكيد كرد.
وي در ادامه، قانون كنوني ماليات بر ارزش افزوده را زمينهساز جابهجايي جمعيت در كشور بيان كرد و گفت: در چارچوب اين سازوكارها، بخش مهمي از درآمدهاي شهرداريها صرف آباد كردن محدوده جغرافيايي يك شهر ميشود كه عمدتاً دهكهاي پايين جامعه در آنها ساكن هستند و همين امر موجب ميشود كه درآمد كمتري از محل ماليات بر ارزش افزوده نصيب شهرداري اينگونه شهرها شود.
خندان دل بيان كرد: مراوداتي براي تأمين منابع مالي شهرداريها حاكم كردهايم كه در قالب آن به طور مستمر، جذابيتهاي شهري را در شهرهاي بزرگتر تقويت و اين جذابيتها را در شهرهاي كوچكتر تضعيف ميكند.
وي با اشاره به اينكه وابستگي شهرداريها به ساخت و سازها در سالهاي گذشته بيشتر بود، گفت: امروز بين 65 تا 70 درصد درآمد شهرداريها به موضوع ساخت و ساز و جرايم مربوطه بر ميگردد و اين نميتواند قابل قبول باشد.
معاون عمران و توسعه امور شهري و روستايي وزير كشور افزود: در چنين شرايطي ميزان مشاركت شهروندان در اداره امور شهرها كاهش يافته است و عوارض نوسازي بابت زندگي شهروندان در شهرها در تركيب درآمدي شهرداريها دو تا دو و نيم درصد بيشتر نيست.
وي ادامه داد: با توجه به اين مسائل، شرايطي را به صورت فوريتي در نظر گرفتيم كه به شهرداريهاي شهرهاي كوچك رسيدگي كنيم.
خندان دل گفت: سالها بود كه ماشين آلاتي در اختيار شهرداريهاي كوچك قرار نگرفته بود و منابع مالي آنها هم پاسخگوي نياز آنها نبود.
رئيس سازمان شهرداريها و دهياريهاي كشور اظهار كرد: درسال جاري و با هماهنگي مجلس شوراي اسلامي، شهرهاي تا 50 هزار نفر جمعيت از كمكهايي مانند ماشين آلات، قير با بهاي نصف قيمت و كمكهاي مالي برخوردار شدند.
وي گفت: در مقطع كنوني، تعدادي از ماشينآلات مورد نياز اين شهرها آماده توزيع است و تا آخر سال نيازمنديهاي ماشين آلات شهرهاي كوچك را تأمين خواهيم كرد.
خندان دل بيان كرد: بايد به شهرهاي كوچك و متوسط فرصت نفس كشيدن و عرضه كردن ظرفيتهاي خود به مردم را بدهيم تا ميزان مهاجرت از شهرهاي كوچك به شهرهاي بزرگ كاهش يابد.
خندان دل با بيان اينكه در مراودات واقعي شهرها، جايگاه شهرداري به اندازه كافي مورد توجه قرار نگرفته است، گفت: لايحه مديريت شهري كه از سوي وزارت كشور به دولت تقديم شده و بررسي آن در هيئت دولت آغاز شده است اين وضعيت را اصلاح خواهد كرد.
وي گفت: در اين لايحه حوزه امور شهري، مسائل ورزشي، بهداشتي، آموزشي، ميراث فرهنگي، فرهنگي، اجتماعي، آب، برق، گاز و فاضلاب در حوزه مديريت يكپارچه شهري قرار گرفته است كه در چنين سازوكاري ديگر شاهد نخواهيم بود كه جايي كه به تازگي صحنه عمران و آباداني بوده صحنه كندوكاو برخي دستگاهها شود.
معاون عمران و توسعه امور شهري و روستايي وزير كشور با اشاره به موضوع مشكلات پرداختهاي مالي به كاركنان شهرداريها بيان كرد: قوانين استخدامي شهرداريها از قوانين قديمي است و از اين رو، چارچوب جديدي ارسال كردهايم و اميدواريم در آينده نزديك حل و فصل شود.
خندان دل، پر شمار بودن نيروي انساني در شهرداريهاي كشور را از مشكلات اين نهاد دانست و گفت: يك بررسي نشان ميدهد بين سه تا پنج برابر حد نياز در شهرها، نيروي انساني وجود دارد كه اين به معناي زياد بودن هزينههاي جاري شهرداريهاست و همين امر موجب شده كه شهرداريها ناگزير شوند به جاي خدمات عمراني، منابع مالي خود را صرف پرداخت حقوق كنند.
معاون عمران و توسعه امور شهري و روستايي وزير كشور گفت: شمار زياد نيروي انساني شهرداريها به كاهش كارآمدي و پايين ماندن دريافتي كارمندان منجر ميشود و از سوي ديگر، پرداخت پايين به يك كارمند كه با مردم در ارتباط است نگراني ايجاد روابط ناسالم اقتصادي را در پي دارد.
خندان دل در ادامه گفت: وزارت كشور به تازگي لايحه پيشنهادي درآمدهاي پايدار شهري را با هدف شناسايي درآمدهاي پايدار براي اجراي پروژههاي عمران شهري و تأمين مالي شهرداريها تهيه و تقديم هيئت دولت كرده كه در حال بررسي در كميسيونهاي تخصصي دولت است.
