در كنار چالش هميشگي واردات تجهيزات پزشكي قاچاق و پيدا شدن سر و كله اين تجهيزات در بيمارستانها و مراكز درماني، تجهيزات پزشكي وطني باكيفيت، دست برخي واسطهها افتاده و با برند اروپايي به كشورهاي جهان سوم فروخته ميشوند.
تجهيزات پزشكي يكي از حوزههاي پرچالش نظام سلامت است. سودهاي كلان ميلياردي پاي دلالان را به اين بخش از تجارت در سلامت هم باز كرده است تا بدانجا كه رئيس شعبه ۵۱ تعزيرات حكومتي استان تهران از فروش تا 20 برابري يك كالا همانند پروتز زانو خبر داده بود؛ پروتزهاي چيني كه به نام اروپا و امريكا فروخته ميشوند. حالا دبير اتحاديه توليدكنندگان و صادركنندگان تجهيزات پزشكي از فروش تجهيزات پزشكي توليد ايران با برندهاي اروپايي به كشورهاي جهان سوم خبر ميدهد.
صادرات 13 ميليون دلاري تجهيزات پزشكي وطني ايران در توليد بسياري از تجهيزات پزشكي حرفهاي زيادي براي گفتن دارد. به گفته ناصرضيايي، عضو هيئت مديره انجمن توليدكنندگان و صادركنندگان تجهيزات پزشكي، دندانپزشكي و آزمايشگاهي، بسياري از اين محصولات به كشورهاي مختلف دنيا از جمله اروپا و امريكا صادر ميشود. براساس آمار گمرك جمهوري اسلامي، سال گذشته ايران 13 ميليون دلار تجهيزات پزشكي به 44 كشور دنيا صادر كرده است. به گفته دبير اتحاديه توليدكنندگان و صادركنندگان تجهيزات پزشكي، صادرات اين كالا به سه صورت انجام ميشود. در مواردي ايران تجهيزات پزشكياش را با برند ساخت ايران به كشورهاي ديگر ارسال ميكند اما در مواردي كالا در كشور ما توليد و با نام شركت اروپايي به كشورهاي خارجي واسطهاي فروخته ميشود و آنها نيز اين كالا را در كشور خود استفاده نميكنند و با قيمتهاي چند برابر به كشورهاي جهان سوم ميفروشند. گاهي نيز خط توليد اين كالا در كشورهاي ديگر راهاندازي ميشود اما نام شركت خارجي روي آن حك ميشود و در داخل همان كشور مورد استفاده قرار ميگيرد.
دلالي در حوزه تجهيزات پزشكي ضيايي هم معتقد است تجهيزات پزشكي توليد داخل آنقدر باكيفيت هستند كه ما بتوانيم با برند خودمان آنها را صادر كنيم. وي 90 درصد توليد اين تجهيزات را با تكنولوژي داخلي ميداند و ميافزايد: ما فقط 10 درصد از مواد لازم براي ساخت اين تجهيزات را از خارج وارد ميكنيم و در حال حاضر بهترين دستگاههاي مانتيورينگ و تختهاي بيمارستاني مخصوص سيسييو و آيسييو توسط شركتهاي ايراني توليد و به بسياري از كشورهاي خارجي صادر ميشود و به دليل كيفيت خوب و قيمت مناسب تجهيزات پزشكي ايراني برخي شركتهاي واسط و كشورهاي خارجي اين محصولات را از ما ميخرند و به دو برابر قيمت اصلي و با برندهاي شركتهاي اروپايي اين تجهيزات را ميفروشند. بنا به تأكيد كمپاني، بالاترين ارزش صادراتي را در ميان كالاهاي اين بخش، تجهيزات مانيتورينگهاي اعلام علائم حياتي بيمار و انكيباتورها دارند و پس از آن سيستمهاي گازرساني و تختهاي بيمارستاني بيشترين ارزش را به خود اختصاص ميدهند. به گفته دبير اتحاديه توليدكنندگان و صادركنندگان تجهيزات پزشكي هر چند وزارت بهداشت و وزارت صنعت و معدن حمايت بهتري از اين صنعت وابسته به سلامت داشتهاند اما همچنان صنعت نوپاي توليد تجهيزات پزشكي به حمايت نياز دارد.
وي با بيان اينكه 40 تا 50 درصد از نياز بخش تجهيزات پزشكي كشور در داخل توليد ميشود، واردات تجهيزات پزشكي را عمدتاً مربوط به دستگاههاي گرانقيمت ميداند.
صرفه واردات نسبت به توليد كمپاني با اشاره به واردات 832 ميليون دلار تجهيزات پزشكي در سال گذشته ايران را سيوهشتمين كشور وارد كننده تجهيزات پزشكي ميداند.
به باور دبير اتحاديه توليدكنندگان و صادركنندگان تجهيزات پزشكي اگر كالاهايي كه اكنون در كشور توليد ميشود قرار بود وارد شود، حجم واردات ايران به 2 ميليارد دلار ميرسيد. در صورتي كه در حال حاضر با حدود نصف اين مبلغ تجهيزات پزشكي توليد ميشود و به بخش خدمات ميرسد، بنابراين نصف ديگر اين مبلغ تبديل به ارزش افزوده ميشود.
كمپاني با بيان اينكه واردكنندگان به مراتب قدرت مالي بيشتري نسبت به توليدكنندگان دارند، ميگويد: يك توليدكننده بايد شش تا هفت ماه منتظر توليد تجهيزات از مواد اوليه باشد. از سوي ديگر با توجه به برخي معافيتهاي گمركي و تسهيلات ارزي به واردكنندگان تجهيزات پزشكي قيمت توليد حدود 50 درصد بالاتر از قيمت واردات يك دستگاه تمام ميشود. بنا به تأكيد وي، توان ما در مقابله با واردات بسيار كم است، هر چند كه ما در كشور هم قوانين تجارت و هم قوانين حمايت از توليد داريم اما به دليل قوي بودن قدرت مالي واردكنندگان، توليد بيشتر دچار مشكل ميشود.
و باز هم دستهاي پشت پرده... چالش تجهيزات پزشكي قاچاق هم همچنان گريبانگير نظام سلامت و توليدكنندگان اين تجهيزات است و هم به مردم آسيب ميرساند و هم به توليد. ضيايي ضمن اظهار تعجب از برچيده نشدن بساط قاچاق تجهيزات پزشكي، تأكيد ميكند: تجهيزات قاچاق استانداردهاي بينالمللي را ندارند اما برندهاي اصلي را روي محصولاتشان ميزنند. احمد آريايينژاد، عضو كميسيون بهداشت و درمان مجلس در گفتوگو با «جوان»دليل ورود تجهيزات قاچاق و دلال بازي در اين عرصه را ضعف در سيستمهاي نظارتي ميداند. به باور وي همچنين انحصار در واردات تجهيزات مورد نياز ميتواند فسادآفرين باشد و پاي رانت را به ميان بياورد.
وي تأكيد ميكند: براي حمايت از توليد داخل بهتر است از واردات كالاهايي كه محصولات مشابه با كيفيت وطني دارند، جلوگيري شود. اين در حالي است كه رئيس سازمان غذا و دارو وعده داده بود امسال حوزه تجهيزات پزشكي را ساماندهي ميكند اما به تعبير محمدحسين قرباني، عضو كميسيون بهداشت مجلس، همچنان رانتها و دستهاي پشت پردهاي در زمينه تجهيزات پزشكي وجود دارد كه سودهاي زيادي را روانه جيب دلالان ميكند و قاچاق چمداني تجهيزات پزشكي كوچك اما گرانقيمت حتي توسط برخي پزشكان اتفاق ميافتد؛ امري كه ساماندهي و مبارزه در اين حوزه را سختتر ميكند.
