گرانيهاي لحظه به لحظه شير و لبنيات يا اتفاقاتي از قبيل افزودن وايتكس يا روغن گياهي پالم به شير و ساير فرآوردههاي لبني يا شايد هم فرهنگ تغذيهاي حاكم بر جامعه، موجب شده است تا سرانه مصرف شير در ايران به طور قابل ملاحظهاي كاهش يابد به گونهاي كه به گفته معاون وزير بهداشت و رئيس سازمان غذا و دارو، سرانه مصرف شير و لبنيات در ايران يك چهارم كشورهاي اروپايي و كمتر از ميانگين جهاني است. علاوه بر اين كمبود ويتامين D در كشورمان موجب شده است تا قد كودكان ايراني آب برود.
كاهش 5 تا 10 سانتيمتري قد كودكان ايراني نكتهاي است كه معصومه آباد، رئيس كميته ايمني و مديريت بحران شوراي شهر تهران به آن اشاره كرده بود و حالا هم رئيس سازمان غذا و دارو با اشاره به سرانه 80 كيلويي مصرف شير در بين ايرانيان تأكيد ميكند: بررسيها نشان ميدهد كه سرانه توليد شير و لبنيات در كشورمان 130 ليتر است اما سرانه مصرف حدود 80 ليتر است كه در مقايسه با ميانگين جهاني 120 ليتري و نسبت به سرانه مصرف 300 ليتري كشورهاي اروپايي، خيلي كمتر است. بنا به تأكيد وي همچنين ميزان كمبود ويتامين D ايرانيان طي يك دهه گذشته بر خلاف انتظار، افزايش نگران كننده داشته است به همين علت در طرح تحول سلامت در كنار قرص آهن، اسيد فوليك و كلسيم، ويتامين D نيز به صورت رايگان در شبكه بهداشتي روستايي و مناطق محروم توزيع ميشود.
پالم شود سبب خير افزايش مصرف لبنيات كمچرب!طرح تحول سلامت توانسته است رضايت نسبي مناسبي را در حوزه درمان شكل دهد و حالا به سراغ بحثهاي بهداشتي رفته تا در بخش پيشگيري تحولاتي را رقم بزند. بديهي است پيشگيري بسيار كمهزينهتر و آسانتر از درمان است اما در بخش پيشگيري، مباحث تغذيهاي جايگاه ويژهاي دارد؛ اين در حالي است كه عوامل متعددي موجب شده است تا سبد غذايي مردم كشورمان ناامن باشد و در عمل فرهنگ مصرف خوراكيهاي مفيد براي سلامتي در كشور ما هنوز به درستي جانيفتاده و تخلفات و تقلبات اين حوزه نيز بسيار گسترده است.
به طور نمونه ماجراي افزودن روغن پالم به محصولات لبني تخلفي جدي بود. اگرچه اين تخلف جدي موجب شكلگيري يك فرهنگ مناسب تغذيهاي شد. به گفته رسول ديناروند اتفاق خوبي كه در اين ماجرا افتاد، اين بود كه مردم به سمت مصرف لبنيات كمچرب گرايش پيدا كردند به طوري كه توليد و فروش محصولات لبني كمچرب در هفتههاي گذشته به دو تا سه برابر رسيده است و اين مسئله همان چيزي است كه وزارت بهداشت در اصلاح فرهنگ تغذيهاي مردم دنبال ميكند. رئيس سازمان غذا و دارو با اشاره به اينكه تا قبل از ماجراي روغن پالم ميزان مصرف لبنيات پرچرب و كمچرب 70 به 30 بود، خاطر نشان ميكند: حالا تا 80 درصد لبنيات كمچرب و تنها 20 درصد لبنيات پرچرب مصرف ميشود.
كمبود ويتامين D در كشوري آفتابي! با وجود اين همچنان كمبود برخي ريز مغذيها در مردم كشورمان ادامه دارد به گونهاي كه بنا به تأكيد ديناروند بررسيهاي كشوري نشان ميدهد كه كمبود ويتامين D در كشور ما بسيار شايع است و طي يك دهه گذشته با وجود آفتابي بودن كشور، كمبود ويتامين D افزايش يافته است.
وي درباره چرايي افزايش چنين كمبودي تصريح ميكند: ما در بررسي جديدي كه خيلي سريع انجام ميشود به دنبال اين هستيم كه علت افزايش كمبود ويتامين D ايرانيان در اين مدت چيست. علت اين موضوع هر چه باشد موجب شده است كودكان ايراني كه به دليل تغيير سبك زندگي و تغيير فضاي خانهها به سمت آپارتماننشيني فعاليت بدني كمتري هم دارند به نسبت ديگر كودكان دنيا كوتاهقد شوند. از سوي ديگر همين عوامل تغذيهاي موجب شده است تا بيماري خاموش در كمين مردم كشورمان قرار بگيرد و سن ابتلا به پوكي استخوان كاهش يابد. دكتر محمد انتظاري رئيس دانشكده بهداشت دانشگاه علوم پزشكي اصفهان ميگويد: مصرف نكردن شير برابر با كاهش دريافت كلسيم بدن است، زماني كه بدن با اين كمبود روبهرو ميشود، جبران مافات كرده و اين ميزان را از ذخاير استخواني تأمين ميكند بنابراين عامل زمينهساز در ابتلا به پوكي استخوان افراد تلقي ميشود.
بنا به تأكيد وي كاهش ميزان مصرف شير در جامعه موجب كاهش سن ابتلا به پوكي استخوان در افراد به ويژه در دختران جوان ميشود چيزي كه امروزه به وفور در جامعه ايران شاهد آن هستيم. وي همچنين علت افزايش پوكي استخوان در زنان را كاهش ويتامين D عنوان ميكند و ميافزايد: زنان ايراني به علت نوع خاص پوشش ويتامين D كمتري از خورشيد دريافت ميكنند، كمبود ويتامين D موجب كمبود دريافت كلسيم و در نهايت قرارگيري فرد در معرض ابتلا به پوكي استخوان است.
آب رفتن 5 تا 10 سانتيمتري قد كودكان ايراني بنا به تأكيد معصومه آباد، نتايج تحقيقات متخصصان غدد و متابوليسم كشور نشان ميدهد كه رشد قد ايرانيها در سالهاي اخير تا حدودي متوقف شده بهطوري كه رشد قد كودكان ايراني در مقايسه با جوامع پيشرفته 5 تا 10 سانتيمتر پايين تر است. به باور وي مهمترين دليل اين مسئله به نقص در برنامههاي غذايي و فعاليتهاي جسماني كودكان كشورمان باز ميگردد. آباد نيز در اين زمينه به سرانه مصرف شير در جهان اشاره ميكند، سرانهاي بين 250 تا 400 كيلو گرم كه در ايران طي سالهاي 90 و 91 حدود 80 تا 100 كيلوگرم بوده است در حالي كه مطابق برنامه پنجم توسعه بايد اين ميزان به 200 كيلوگرم افزايش مييافت اما با افزايش قيمت شير خام طي دو سال گذشته ميزان مصرف شير در سال جاري به 60 كيلوگرم براي هر نفر در سال جاري رسيده كه اين ميتواند يكي از مهمترين دلايل كوتاهي قد كودكان نسل حاضر نسبت به كودكان نسل گذشته باشد. اين در حالي است كه ژاپنيها در چند دهه گذشته با افزايش مصرف شير و بهبود روشهاي تغذيهاي توانستهاند ميانگين قد نسل جديد خود را 10 سانتيمتر افزايش دهند.
توزيع مكملهاي رايگان در شبكه بهداشتي و ميان محرومان اما وزارت بهداشت در بسته بهداشتي طرح تحول سلامت براي اين مسئله راهكارهايي دارد. به گفته رئيس سازمان غذا و دارو، توزيع برخي مكملها به صورت رايگان يكي از اقداماتي است كه در طرح تحول سلامت به زودي در شبكه بهداشتي كشور در روستاها و مناطق محروم آغاز ميشود.
ديناروند ميافزايد: قرار است برخي مكملها شامل ويتامين D، آهن، اسيد فوليك و كلسيم D به صورت رايگان در شبكه بهداشتي كشور در اختيار افراد نيازمند به خصوص زنان باردار، كودكان و اقشار آسيبپذير قرار گيرد. وزير بهداشت نيز از ايجاد مراكز بهداشتي حاشيه شهرها تا خرداد ۹۴ خبر داد. به گفته وي برنامه مهم وزارت بهداشت در اين زمينه ايجاد شبكه بهداشتي در حاشيه شهرها براي 5/8 ميليون نفر است كه در دستور كار است و اميدواريم تا خرداد سال آينده مراكز بهداشتي- درماني حاشيه شهرها با همكاري بخش خصوصي ايجاد شوند و بتوانيم خدمات بهداشتي را به اين مناطق گسترش دهيم.
