طبق آخرین آمار و اطلاعات در خصوص وضعیت آب شیرین در جهان حدود ۹۷.4 درصد از آبهای دنیا شور، ۲.۵ درصد آب شیرین و فقط یک صدم درصد آبهای شیرین دنیا قابل بازیافت و دستیابی(تجدیدپذیر) است.
از سوی دیگر متوسط میزان بارندگی در دنیا طی یکسال ۷۰۰ تا ۷۵۰ میلیمتر و متوسط بارندگی در آسیا بین ۶۰۰ تا ۶۵۰ میلیمتر، متوسط بارندگی در کشور بین ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیمتر و در استان اصفهان بین ۱۲۰ تا ۱۴۰ میلیمتر اعلام شده است.
به روایت دیگر طبق گزارش های سازمان هواشناسی متوسط میزان بارندگی در استان اصفهان نسبت به کشور نصف و متوسط بارندگی کشور نسبت به جهان یک سوم است.
***
بر اساس پیشبینی هایی که از سوی مسئولان امر برای موضوع آب در سال ۲۰۲۵ صورت گرفته اگر مدیریت منابع آب نداشته باشیم، حدود ۴ میلیارد نفر در دنیا دچار کمبود آب شد و حدود ۲.۵ میلیارد نفر نیز در نقاطی زندگی می کنند که شرایط تنش آبی را تجربه می کنند.
در کشور ما سرانه آب تجدید پذیر حدود ۱۳۰ میلیارد مترمکعب است که این سرانه در سال گذشته به ۱۲۰ میلیارد مترمکعب کاهش یافت و نشان از روند رو به افزایش خشکسالی دارد.
سرانه آب تجدید پذیر در سال ۱۳۵۳، ۶ هزار و ۸۶۰ مترمکعب بوده در صورتی که این میزان در سال ۸۸ به یک هزار و ۷۸۰مترمکعب برای هر نفر در سال رسید.
سرانه کمتر از ۱۷۰۰ مترمکعب آب برای هر نفر شرایط تنش آبی اعلام شده از این رو استان اصفهان با سرانه کمتر از ۱۰۰۰ مترمکعب نشان از شرایط تنش وارد شرایط بحران آب شده است با توجه به گزارشات ارائه شده از سوی وزارت نیرو برای سال جاری، ۵۱۷ شهر در کشور دارای شرایط تنش آبی و برخی استانهای کشور از جمله اصفهان نیز دارای شرایط بحرانی آب هستند.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان در گفت و گو با "جوان" می گوید: این شرکت در حال حاضر ۹۳ شهر را تحت پوشش آب شرب، بهداشتی و تصفیه فاضلاب قرار داده است که از این تعداد ۵۰ شهر و ۳۰۰ روستا به طور مستقیم از رودخانه زایندهرود آبرسانی می شوند، ضمن اینکه شهرهای یزد و کاشان نیز از رودخانه زایندهرود مشروب میشوند.
هاشم امینی ادامه می دهد: برای این 50 شهر و 300 روستا در پیک مصرف (تابستان) به 14 و نیم مترمکعب بر ثانیه آب نیاز داریم اما در تصفیه خانه بابا شیخ علی که از رودخانه زایندهرود مشروب میشود، در حال حاضر 11 مترمکعب بر ثانیه آب تولید و منتقل می شود.
حفر ۷۶ حلقه چاه آب
در حال حاضر هزینه استحصال، انتقال، توزیع و بهرهبرداری یک لیتر آب بر ثانیه، 300 میلیون تومان است و کارشناسان بر این باورند که میتوان در تابستان تا سه متر مکعب بر ثانیه مدیریت مصرف داشته باشیم و با اصلاح رفتار در حوزههای مختلف به ویژه انرژی به دولت کمک کنیم.
نکته دیگر اینکه شرایط استان اصفهان در زمینه آب خاص است چرا که خشکی زاینده رود نه تنها بر کشاورزی، صنعت، شرب تأثیر میگذارد، بلکه از نظر اجتماعی، روانی و حتی بر میراث فرهنگی و حیات شهر اصفهان تأثیر گذار است..
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان به کمبود سه متر مکعبی آب در ثانیه در پیک مصرف به دلیل خشکی زاینده رود اشاره و اعلام می کند: برای جبران این کمبود قرار است ۷۶ حلقه چاه در استان حفر شود. البته این چاه ها حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ لیتر کمبود آب را بیشتر جبران نمی کند و کیفیت آنها نیز باید سنجیده شود.
وی می گوید: در گذشته عمق چاهها بین ۷۰ تا ۱۰۰ متر بود و آب استحصال میشد در صورتی که امروزه عمق چاهها به ۲۰۰ و حتی از آن هم متجاوز شده است.
امینی با اشاره به اینکه اصفهان در حال حاضر از نظر سفرههای آب زیرزمینی هم دچار مشکل شده است، خاطر نشان می کند: اگر مردم اصفهان تنها ۲۵ درصد در خصوص استفاده از آب صرفهجویی کنند، تابستان بدون مشکلی را پشت سر می گذارند.
برخورد با پمپ های مکنده
اگر از جمعیت ۴ و نیم میلیون نفری اصفهان هر کسی به اندازه یک و نیم لیتر آب روزانه صرفهجویی کند، میزان آب جمع آوری شده به اندازه ۴۰ هزار نفر است.
شرکت آبفای استان اصفهان نیز به منظور پیشگیری از بحران آب در ایام تابستان، مشترکان پرمصرف به ویژه در شهر اصفهان را شناسایی و اخطارهای لازم را به آنها اعلام کرده و هشدار داده است که در صورت عدم رعایت مصرف بهینه آب شرب آنها را قطع می کند کما اینکه در روزهای اخیر سه فقره کارواش پلمپ و ۹۴۱ فقره انشعاب غیر مجاز را شناسایی کرده است.
آبفای اصفهان همچنین از مدیران استان خواسته که فضای سبز خود را با آب شرب آبیاری نکنند.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان اما به نکته مهم دیگری در این راستا اشاره می کند و آن هم نصب پمپ های مکش آب بر روی شبکه های انشعاب آب است .
امینی می گوید: نصب پمپ آب بر روی انشعابات، باید به صورت فنی و قانونی باشد تا حقوق شهروندان ضایع و تعدی نشود و در غیر این صورت با متخلفان برخورد خواهد شد؛ اگرچه ابزار قانونی برای برخورد با این افراد و جمع آوری این ابزارها وجود دارد، اما معتقدیم که خود مردم باید این موارد را رعایت کنند.
وی راه اندازی سامانه مدیریت هوشمند توزیع آب در ۱۳۲ نقطه شهر اصفهان برای مدیریت و توزیع عادلانه تر آب را از دیگر اقدامات آبفای استان اصفهان برشمرده و ادامه می دهد: یکی از پروژه های این شرکت، طرح انتقال آب به نقاط مرکزی، غرب و شمال غرب شهر اصفهان است که مشکل کاهش فشار آب در این مناطق را رفع می کند.
مدیرعامل شرکت آبفای استان اصفهان از تأسیس خانه فرهنگ آب در اصفهان خبر داده و می افزاید: جشنوارههای فیلم، عکس با عنوان جلوههای آب، پیادهروی خانوادگی، حضور در برنامههای مختلف رسانههای گروهی و ساخت فیلمهای داستانی با موضوع کاهش مصرف از عمده برنامههای فرهنگی این شرکت برای اصلاح الگوی مصرف آب است.
آب در اولویت مدیریت بحران
در روزهای اخیر موضوع تفکیک آب شرب از بهداشتی از سوی مقامات ارشد وزارت نیرو دوباره مطرح شده و اجرای آن در مشهد به صورت پایلوت آغاز شده است.
موضوع جداسازی آب شرب از آب بهداشتی در دنیا مسالهای شناخته شده است و این موضوع به صورت کلان در کشور جزو ضرورتهاست .
به گفته مسؤولان، پس از اجرای این طرح به صورت پایلوت در مشهد، پروژه جداسازی آب شرب از بهداشتی در مناطق جنوبی کشور از جمله سیستان و بلوچستان، کرمان، یزد، هرمزگان، خراسان جنوبی، بخشهایی از استان سمنان و اصفهان اجرا میشود. آب آشامیدنی فقط 10 درصد مصارف خانگی را شامل میشود، بنابراین تفکیک آب شرب از آب بهداشتی کاری عقلانی و استراتژیک است.
آنچه پر واضح است اینکه در صورتی که روند کنونی مصرف آب شرب در کشور ادامه یابد، منابع آبی کشور با بحران مواجه میشوند ؛ پس باييد قدر اين نعمت بزرگ الهي را بدانيم و درحفظ آن بكوشيم .
