ترسیب کربن به روند ذخیره کربن موجود در هوا در خاک و گیاهان گفته میشود. این روند با ذخیره کربن از هوا باعث میشود که از میزان کربن که گازی گلخانهای است کاسته شده و به بهبود کیفیت هوا کمک میکند. ترسیب کربن به معنای رسوب دادن و تخلیه کربن موجود در جو (آتمسفر) است و به عبارت دیگر، به جذب دیاکسیدکربن اضافی جو توسط اندامهای هوایی و زیرزمینی گیاهان، بقایای گیاهی و جلبکها برای کاهش آثار سوءپدیده گرم شدن زمین اطلاق میشود. چند سالیست که این روش در برخی از استانهای ایران مورد استفاده قرار گرفته و نتایج خوبی هم حاصل شده است.
***
بر اساس گزارش های موجود، ایران جزو کشورهایی به شمار میرود که نیازمند گامهایی اساسی و تاثیر گذار در راستای حفاظت از منابع طبیعی است و خراسان رضوی به عنوان چهارمین استان در کشور، طرح مدیریت مشارکتی منابع طبیعی و توسعه روستایی در آن عملیاتی شده است.
طرح ترسیب کربن یک الگوی جهانی است بنابراین اهداف کلی این پروژه را در سه سطح جهانی در راستای کاهش گازهای گلخانهای، در سطح ملی در راستای مدیریت مشارکتی و در سطح منطقهای در راستای بهبود شاخص توسعه انسانی و توانافزایی جوامع محلی در محدوده پروژه باید در نظر داشت.
طرحی نیازمند یاری
کارشناسان معتقدنداصول کلیدی برای انجام و به نتیجه رسیدن پروژه های به اجرا درآمده در ایران مشارکتپذیری، هماهنگی بین دستگاها و یکپارچهنگری است. هم اکنون 15 استان کشور با بالغ بر یک میلیون هکتار تحت مدیریت مشارکت منابع طبیعی و توسعه روستایی قرار دارند که تشکیل صندوق توسعه پایدار با اعتبارات مردم را می توان اولویت اول برای موفقیت انها عنوان کرد زیرا تجمیع منابع مالی کوچک روستایی و تبدیل آن به سرمایه و اجرا در پروژههای تأثیرگذار و مشارکتهای مردمی و بینبخشی میتواند در اجرای طرح ترسیب کربن نقش مهمی را ایفا کند که ایجاد اشتغال اولین ثمره این کار است.
زمانی که طرح ترسیب کربن در خراسان رضوی به اجرا درآمد کسی فکر نمی کرد با این سرعت بتواند به نتایج مورد نظر برسد. بجستان از جمله مناطقی است که این طرح در آنجا برای یک دوره زمانی مشخص اغاز و با مدیریت ویژه ای پیگیری می شود.
به گفته مسئولان فاز اول پروژه تعمیم ترسیب کربن در بجستان دریک بازه زمانی 10 ساله انجام خواهد شد که امیدوارند در این مدت به نتایج مورد نظر برسد و تا امروز که 6 ماه از شروع آن می گذرد همه چیز بروفق مراد است.
طرح ترسیب کربن بجستان در 14 آبانماه سال 92 با حضور مسئولین کشوری سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری شروع شد و تاکنون دو مرحله از آن به انجام رسیده است.
فرماندار بجستان با اشاره به این پروژه از اختصاص ۳۵۰ میلیون تومان اعتبار در سال جاری به طرح تعمیم ترسیب کربن حوزه استحفاضی اش خبر داده و می گوید: برای این طرح در سال 93، در 11 روستای بجستان با 203 هزار هکتار، 350 میلیون تومان اعتبار اختصاص یافته است.
حسین جمشیدی ادامه می دهد: 8 روستا از روستاهای مذکور در حال حاضر عملیات اجرایی آنها انجام شده و در ادامه، عملیات اجرایی دیگر روستاها نیز آغاز خواهد شد. البته باید اذعان کرد که یکی از اقدامات در مدیریت مناطق بیابانی نگهداری، تغییر نگرش اقتصادی در راستای جلوگیری از تخریب منابع طبیعی و حفظ محیط زیست است.
به گفته جمشیدی در حال حاضر 6 ماه از عملیات اجرایی طرح بینالمللی مدیریت مشارکتی منابع طبیعی و توسعه روستایی پروژه تعمیم ترسیب کربن بجستان میگذرد.
فرماندار بجستان در مورد نحوه تامین اعتبارات، با بیان اینکه منابع مالی این طرح از سه حوزه مشارکت استانی، مشارکت عمرانی سازمان ملل و مشارکت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور تأمین میشود، می گوید: رقم اختصاص یافته در سال 93 برای این طرح در بجستان از سوی مشارکت استانی است و پیشبینی میشود نیازمند بالغ بر یک میلیارد تومان اعتبارات در سال جاری باشیم. با توجه به نشستهای جامع، کامل و فراوانی که میان کارشناسان طرح و گروههای هدف در 11 روستای این شهرستان انجام شده میتوان گفت صندوقهای خرد نیز به زودی تشکیل خواهد شد تا منشأ اشتغال، توانمندسازی و خودباوری مردم باشد.
این مسئول با اشاره به اینکه در حال حاضر با نگاه استاندار خراسان رضوی و سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور منابع این طرح نیز در سال 93 تخصیص یافته است، ادامه می دهد: با وجود مشارکت مطلوب مردم باید در شناساندن این طرح، اجرای مراحل و تبیین آن در جامعه هدف اقدامات بیشتری صورت گیرد تا مردم آگاهیهای لازم را از اجرای این طرح در راستای اجرای بهتر آن داشته باشند.
بجستان، پایلوت خراسان رضوی
با توجه به اينكه بزرگ ترين بخش گازهای گلخانه ای،گازهای كربن دار هستند، بنابراين تجزيه گازها و گرفتن كربن آنها، موجب اصلاح اتمسفر شده و تأثير گازهای گلخانه ای را كاهش می دهد. در اينجاست كه موضوع ترسيب كربن يعنی رسوب دادن و تخليه كربن موجود در اتمسفر، اهميت پيدا می كند.
ترسيب کربن ناشی از تعادلی است که بين مراحل مختلف چرخه کربن از جمله فتوسنتز، رشد گياه، تراکم و انباشت کربن در خاکها و انتشار کربن ناشی از تنفس اندامهای زنده، نابودی درختان، تجزيه ميکروبی لاشبرگ، اکسيداسيون کربن خاک و تخريب زمين صورت می گيرد.
قائم مقام معاونت سازمان جنگلها،مراتع و آبخیزداری، کاهش گازهای گلخانهای را یکی از مهمترین مزایای اجرای پروژه بینالمللی تعمیم ترسیب کربن دانسته و می گوید: پروژه بینالمللی ترسیب کربن برنامهای مشترک بین دولت ایران و برنامه عمران ملل متحد و تسهیلات جهانی زیست محیطی و مردم محلی منطقه است.
کورش قنبری با بیان اینکه فعالیت فاز اول این پروژه از سال 84 در استان خراسان جنوبی شهرستان سربیشه با 40 روستا آغاز شده، ادامه می دهد: الگوی اجرایی این پروژه در فاز تعمیم در سال 92در استان خراسان رضوی و در شهرستان بجستان در منطقه دشت قاسمآباد با مساحتی نزدیک به 203 هزار هکتار در 11 روستا آغاز شد و موفقیت این پروژه در خراسان رضوی و در شهرستان بجستان نیز به عنوان پایلوت با مساعدت همگانی صورت گرفته و تاکنون پیشرفت قابل قبولی داشته است.
ایران، سیزدهم
جنگلها عمدتاً از طريق تحت تأثير قرار دادن ميزان دياكسيد كربن در اتمسفر، تغييرات آب و هوايي را تحت تأثير قرار ميدهند. به طوري كه با رشد جنگل ها كربن موجود در اتمسفر جذب چوب، برگها و خاك ميگردد.
ميزان كربن ذخيره شده در جنگل هاي ايران 180 ميليون تن و دي اكسيد كربن جذب شده 662 ميليون تن مي باشد. ميزان جذب سالانه كربن و دي اكسيد كربن در جنگلهاي ايران به ترتيب 8 و 30 ميليون تن مي باشد. با این تفاسیر مشخص می شود، ايران كماكان در بسياري از جنبه ها، از مواهب طبيعي درخوري برخوردار است كه ارزش آنها از ميانگين جهاني آن در مقايسه با ديگر كشورهاي جهان و به نسبت سهمي كه از مساحت كره زمين در اشغال خود دارد، بيشتر است.
البته خوب است این را هم بدانیم که امريكا و چين از مهم ترين كشورهاي توليد كننده دي اكسيد كربن در جهان هستند و جايگاه ايران در رديف سيزدهم قرار دارد كه 6/1 درصد از كربن جهان را وارد محيط زيست مي كند.
حالا مشخص می شود که یکی از مزایای کشاورزی حفاظتی توام با حفظ بقایا ترسیب کربن است که در کنار پالایش محیط زیست، تاثیرات مثبتی هم بر روی خاک و درختان و گیاهان دارد.
گازهای حاوی کربن به ویژه دی اکسید کربن بخش بزرگی از گازهای گلخانه ای را تشکیل می دهند، از این رو تجزیه این گازها و گرفتن کربن آنها، باعث کاهش تاثیر مخربشان بر اکوسیستم می شود. جذب دی اکسید کربن اضافی جو توسط اندامهای هوایی و زیرزمینی گیاهان، بقایای گیاهی، جلبکها و غیره برای کاهش آثار سوء پدیده گرمایش زمین، کاریست که به آن ترسیب کربن می گویند. هر چند پالایش کربن با روشهای مصنوعی مانند استفاده از فیلتر نیز امکان پذیر است اما پر هزینه بودن آن موجب شده تا کارشناسان به آن نزدیک نشوند، بنابراین انجام آن توسط گیاهان و بقایای گیاهی روش بسیار مناسب تری برای این کار است.
با سلام وتبریک ایام امید آنکه اجرای طرح بتواند گام مهمی در توسعه روستایی واحیای منابع طبیعی بردارد.از مطالب کارشناسی شما سپاسگزارم موفق باشید. محرابی مدیر شهرستانی پروژه 
