شاید امروز با دیدن وضعیت اسفبار رودخانه ها باید باور کنیم که واقعا رودخانه با تمام دل انگیزی اش فقط در داستان ها قابل لمس است و در واقعیت به آب کثیف و گل آلودی که بوی فاضلاب می دهد و هر زباله و پس مانده ای را می توان در آن یافت، رودخانه می گویند!
***
مهم نیست در کدام استان یا شهر باشید، زیرا دیگر هیچکدام از رودخانه ها و یا مسیل های ایران را نمی توان با نام اصلیشان شناخت. چراكه هيچ رودخانه اي از روز اول مملو فاضلاب و پسماندهاي صنعتي مراكز صنعتي و توليدي، تجاري و يا مسكوني نبوده و مسيلها هم انگونه كه از عنوان آنها پيداست در واقع مسيرهايي هستند كه براي جمع آوري، كنترل و هدايت آبهاي سطحي ناشي از بارندگي ها در نظر گرفته شده اند نه بعنوان شبكه يا كانال جمع آوري فاضلاب آنهم از نوع كانال روباز. متاسفانه گویی روند ريختن بيش از پيش و هر روزهء فاضلابها و پسابهاي صنعتي و خانگي بداخل رودخانه ها تمامي ندارد و ظاهراً سازمان حفاظت محيط زيست و نهادهاي ذيربط و مراکز توليد کننده آلودگي نیز قصد ندارند به منظور پاکسازي و احياي حيات از دست رفته رودخانه ها، اقدامات و فعاليت هاي موثرو در عين حال علمي و فني خود را با برنامه ريزي مدون صورت دهند.
این یک حقیقت است که اگر قرار باشد بي توجهي ها اينگونه ادامه يابد، بايد منتظر خطرات و اثرات نامطلوب جسمي و روحي كه از ناحيه اين به ظاهر رودخانه ها براي ساكنان و رهگذران مناطق حاشيه آنها و نيز براي مسافرينی که فکر می کنند زمانی را می توانند در حاشیه رودخانه ها بیاسایند، باشیم.
فرهنگ سازی، حلقه مفقوده
به عقیده کارشناسان محیط زیست دو عامل سوء مدیریت و عدم همکاری برخی از اقشار جامعه در حفاظت از رودخانه ها را باید علت اصلی بوجود آمدن نابسامانی ها در نظر گرفت. در کنار تمام مسئولیت هایی که بر عهده مدیران شهری قرار دارد، یکی از مهمترین عوامل در احیای رودخانه ها، فرهنگ سازی میان مردم برای تجدید حیاط در آنهاست.
در لایروبی برخی رودخانه ها بخصوص آنها که از میان شهرها و یا حاشیه آنهامی گذرند چیزهایی کشف و به چشم می خورد که واقعا تعجب برانگیز است.
در گزارش مصوری که از لایروبی یکی از رودخانه های شهر رشت منتشر شده بود، دو عدد مبل راحتی و مقداری فرش پاره و یک تشک از بستر رودخانه بیرون آورده شد.
البته این بخشی از ماجراست و در حالت عادی،در برخی نقاط، مردم به جای دفع زباله با روش های معمولی، آن را در داخل رودخانه ها پرت کرده و خیال خود و ماموران شهرداری را راحت می کنند.
بی شک فرهنگ سازی در میان تمام مردم برای حفاظت و احترام به رودخانه ها و هماهنگی در میان مسئولان ادارات و سازمان های مختلف شهرهای دارای رودخانه،مانند شهرداری ، سازمان آب و فاضلاب، استانداری ، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، محیط زیست ، نیروی انتظامی، بسیج و صدا و سیما می تواند گام موثری در جهت پاکیزه نگه داشتن رودخانه ها، نهرها و حاشیه آنها باشد.
متولیان و مسئولین ذیربط می توانند با هماهنگی یکدیگر ابتدا رودخانه را از حالت فاضلابی خارج و سپس آن را مبدل به یک نقطه گردشگر پذیر نمایند. البته در این مسیر طرح احداث سیستم فاضلاب ها که در شهرها تصویب ولی اجرای انها سالها زمان می برد، نشان میدهد مسئولین می خواهند کاری انجام دهند اما متاسفاته بی تفاوتی آنان به امر احیای رودخانه ها هیچ تعجیلی در کارهایشان ایجاد نمی کند.
