با توجه به ميزان نزولات جوى و جارى شدن رودخانههاى پر آب، كشاورزى يكى از مهمترين اركان اقتصادى به ويژه در شرق چهارمحال و بختيارى به شمارمی آید و از ميان محصولات، غلات در این منطقه از اهميت قابل توجهى برخوردارند و بعد از آن نیز نباتات علوفهاى بيشترين ميزان سطح زير كشت محصولات سالانه را به خود اختصاص دادهاند.
در سال زراعی گذشته سطح زیر کشت و زراعی استان به ترتیب 190و 141 هزار هکتار بود که فعالیت مطلوبی در این بخش بهویژه در چند سال اخیر محسوب می شود.
****
از حدود 1640 هزار هكتار مساحت چهارمحال و بختیاری، حدود 276 هزار هكتار یعنی 17درصد آن اراضي كشاورزي، 335 هزار هكتار یعنی20 درصد آن جنگل و حدود يك ميليون هكتار آن یعنی 63درصدش را مراتع تشكيل ميدهند. از کل اراضي كشاورزي نیز 55 درصد آن به كشت محصولات زراعي، 15درصد به كشت محصولات باغي و 30 درصد بقيه نيز به صورت آيش است. تعداد كل بهرهبرداران بخش كشاورزي نیز بیش از 66 هزار بهرهبردار است.
نیمی از محصولات صادر می شوند
رئیس سازمان جهاد كشاورزی استان چهارمحال و بختیاری با اشاره به اینکه این استان با وجود اینكه تنها یك درصد از كل مساحت كشور را تشكیل می دهد، 1.3 درصد تولید محصولات كشاورزی را به خود اختصاص داده است، می گوید: سالانه حدود یك میلیون و 300 هزار تن محصول كشاورزی در استان چهارمحال و بختیاری تولید می شود كه 300 هزار تن آن، دامی است و این میزان تولیدات دامی، 2.3 درصد نیاز پروتئینی و گوشت قرمز كشور را تامین می كند.
صفدر نیازی ادامه می دهد: این استان در زمینه تولید بادام رتبه نخست، در تولید هلو رتبه پنجم و در تولید گردو رتبه نهم كشور را داراست و قطب تولید سیب زمینی بذری كشور نیز محسوب می شود.
بر اساس گزارش سال گذشته جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری، 47 درصد محصولات کشاورزی این استان به خارج از کشور صادر شد که از این میان، 24 قلم از محصولات برای صادرات به ثبت رسیده است.
با این تفاسیر و با تمام استعدادهایی که در دل چهارمحال و بختیاری وجود دارد این دشت حاصلخیز روزگار سختی را تجربه می کند و شاید بتوان گفت با روزهای خوشش در حال وداع است. سخت است که بگوییم عمق آبهاي زيرزميني این استان به كمتر از ۱۹ متر رسیده و برخي از نقاطش مانند دشت خانميرزا از يك تا دو متر نشست کرده است و با کمال تاسف باید گفت گروهی از كشاورزان دشت خانميرزا به علت نبود آب مجبور به ترك شغل آبا و اجدادی خود و مهاجرت به شهرهاي صنعتي شده اند و این شرایط تهدیدی برای روستاها و خالی شدن آنها از سکنه قلمدادمی شود.
کم آبی مشهود است
از جمله اثرات منفی کاهش آب های زیرزمینی می توان به كاهش آبدهي جشمه ها، چاهها و قنوات و باير شدن انها، كاهش طول عمر چاههاي نيمه عميق، كفشكني و جابهجايي چاهها اشاره کرد.
بر اساس آمارهایی که در اواخر سال گذشته منتشر شد، كاهش رواناب رودخانههاي چهار محال و بختیاری طي سال آبي فوق نسبت به متوسط درازمدت، بين ۴۵ تا ۵۵ درصد و كاهش آبدهي چشمههاي اين استان بين ۳۵ تا ۷۵ درصد بوده است. از چهار هزار و ۸۹۲ دهنه چشمه که در چهارمحال و بختياري وجود دارد نیز يك هزار و ۱۰۲ دهنه خشك شده. همچنين از چهار هزار و ۲۰۵ حلقه چاه موجود در اين استان ۲۳۰ حلقه به طور كامل خشكيدهاند و سه هزار و ۷۰ حلقه نيز با كاهش آبدهي بين ۳۰ تا ۵۰ درصد مواجه شده اند که اين امر باعث خسارات جبرانناپذيري به بخش كشاورزي شده است.
در سال 1392 و در مقايسه وضعيت خشكسالي زراعي چهار محال و بختیاری با ساير استانها، مشخص شد این استان دارای رتبه پنجم درشاخص بالاترين شدت خشكسالي در كشور بوده است.
سید سعید زمانیان نماینده مردم شهرستان شهرکرد، شهرستان سامان و شهرستان بن در مجلس شورای اسلامی در رابطه با خشکسالی های اخیر و تاثیرات آن بر کشاورزی استان می گوید: چهارمحال و بختیاری هم اکنون در تامین آب برای حوزههای کشاورزی، صنعت و شرب با مشکلات بسیاری مواجه است و این در حالیست که این استان استانی پر آب به شمار می آید.
وی ادامه می دهد: دشتها از اب کشاورزی برخوردار نیستند و صنایع در بسیاری از جاها آب مناسب ندارند و در حال تعطیل شدن هستند.
فقدان صنایع تبدیلی
در صنعت کشاورزی چهارمحال و بختیاری، بعد از مشکل کمبود آب، فقدان صنایع تبدیلی و سیستم بسته بندی نیز درد بزرگی است که فعالان این عرصه را با مشکلات عدیده ای مواجه کرده است.
با اینکه چهارمحال و بختیاری در زمینهی شیلات و تولید بادام حرف اول را در کشور می زند و در زمینه های دیگری همچون تولید قارچ جزو برترین هاست، با این وجود در تولید مواد خام مشکلات زیادی در این استان وجود دارد که برطرف کردن آنها نیازمند همکاری مسوولان استان است.
رییس جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری با اشاره به اینکه بادام، گردو، انگور و سیبزمینی از مهمترین محصولات کشاورزی استان به شمار می آیند، سیستم بسته بندی محصولات باغی در استان را بسیار ضعیف دانسته و می گوید: در زمینه توجه به سیستم بستهبندی محصولات و تجهیز استان به صنایع تبدیلی فعالیت چشمگیری صورت نگرفته است. به همین خاطر محصولات باغی و خوراکی این استان به علت فقدان صنعت بستهبندی به صورت فلهای صادر میشود.
صفدر نیازی با اشاره به لزوم توسعهی صنایع تبدیلی ادامه می دهد: اکنون بخشی از مشکلات کشاورزی استان بهواسطهی نبود صنایع تبدیلی است که در صورت برطرف کردن این مشکل صادرات محصولات کشاورزی نیز افزایش مییابد.
این مسئول اختلاف قیمت محصولات کشاورزی در بازار را از دیگر مشکلات کشاورزان عنوان کرده و می گوید: کشاورزان محصولات خود را با قیمت اندکی به فروش میرسانند این در حالی است که با وجود انواع دلالان بین تولید کننده و مصرف کننده، محصولات در نهایت با قیمت بسیار بالا به دست مصرف کننده می رسد که این روند تنها به ضرر کشاورزان است و انتظار میرود مسوولان ملی در راستای برطرف کردن این مشکل اقدامات لازم را انجام دهند.
کمبود و گران بودن نهادههای کشاورزی در موقع کاشت، کمبود سرمایه گذار و پایین بودن سهم سرمایهگذار در بخش کشاورزی نسبت به سایر بخشها، کوچک بودن اراضی و پراکندگی زمینهای کشاورزی که باعث بالا رفتن هزینههای تولید میشود و کافی نبودن پرداخت خسارت به محصولات خسارت دیده که در اکثر مواقع جبران هزینههای تولید کشاورزان را نمیکند را نیز باید از دیگر مشکلات کشاورزان چهارمحال و بختیاری در نظر گرفت که تک تکشان نیازمند برنامه ریزی و توجه ویژه مسئولان امر است.
به هر حال با توسعه پرورش آبزیان، توسعه باغات، یکپارچه سازی اراضی، توسعه و گسترش تشکلهای کشاورزی، اجرای سیستمهای نوین آبیاری، تشویق توسعه کشت محصولات با عملکرد بالا و سازگار با اقلیم هر شهرستان، گسترش صنایع تبدیلی و تکمیلی مربوط به تولید محصولات اساسی کشاورزی استان به منظور جلوگیری از ارزان فروشی و خام فروشی و از بین رفتن تولیدات موقع برداشت میتوان نقش موثری در افزایش تولید محصولات کشاورزی استان ایفا کرد تا یکبار دیگر چهارمحال و بختیاری به اوج بازگردد.
