هرساله با اغاز فصل گرما تعداد زيادي از هموطنان براي رهايي از گرما به درياچه ورودخانه ها پناه مي برند تا براي دقايقي هم كه شده از خنكاي اب لذت ببرند. درياي خزر نيز در فصل گرما ميزبان تعداد زيادي از هموطنان است كه به استانهاي شمالي كشور مي روند. متاسفانه هرسال شاهد خبرهاي ناگواري در خصوص غرق شدن تعدادي از هموطنان در بزرگترين درياچه جهان هستيم .سال گذشته تعداد 1072 نفر براثر غرق شدگي در دريا جان خود را از دست دادند. جالب است بدانیم اکثر افرادی که در دریا غرق شده اند با اصول شنا آشنا بوده اند.
***
تفاوت دريا با استخر
معمولاافرادي كه به دريا مي روند دوحالت دارند يا شنا گرند و یا با فنون آن اشنا نيستند. انها كه در استخرها اموزش ديده اند اكثرا نمي دانند كه شرايط شنا در دريا با استخر ويا رودخانه كاملا متفاوت است. آب دریا دارای ویژگیهای منحصر به فرد بسیاری است. جریانات مختلف آبهای دریایی و عوارض متعدد کف آب نه صرفاً برای انسان، بلکه برای کشتیهای عظیم نیز میتواند دردسرساز باشد. جریانات آبهای دریایی هر لحظه در حال تغییر است و دریایی که تا چند دقیقه قبل آرام بود ممکن است ناگهان آشفته شده و شرایط غیرقابل کنترلی داشته باشد. شنا در دریا بسیار سریعتر از شنا در استخر موجب خستگی شناگر میشود لذا ممکن است شناگر حسب برآورد توان بدنی خود در استخر به میزان زیادی در دریا پیشروی کرده، ناگهان از نظر توان جسمی کم بیاورد و متأسفانه در چنین شرایطی، در میانه دریای پهناور نقطه اتکایی برای استراحت وجود ندارد. همچنین گرفتگی دردناک عضلات پا در نواحی دور از ساحل نیز موضوعی بسیار جدی است. آب شور دریا در صورت برخورد با چشم سوزش دردناکی ایجاد میکند، شناگر به دلیل درد و سوزش شدید به صورت غیرارادی مجبور میشود چشم خود را محکم ببندد که این امر تمرکز وی را کاملاً مخدوش کرده او را در یافتن مسیر ساحل ناتوان مینماید. آب دریا بویژه در ساعات اولیه صبح و در روزهای نسبتاً سرد، میتواند سریعاً گرمای بدن شناگر را گرفته، او را سرد و کرخت کند. ضمناً گلآلود بودن آبهای ساحلی دریای خزر موجب میشود که با عینک شنا هم نتوان در زیر آب چیز زیادی مشاهده کرد و عوارض زیر آب یا ناحیه کمعمق را از عمیق تشخیص داد. برای ناجیان نیز این امر موجب دشواری در یافتن فرد غوطهور شده در زیر آب میشود. افرادی که در چنین شرایطی قرار میگیرند معمولاً آنچنان وحشتزده میشوند که به دست خود وضع را به مراتب از آنچه که هست نیز بدتر میکنند و فارغ از اینکه فرد چقدر شنا بلد باشد، بسیار دشوارمي تواند خود را از این مهلکه نجات دهد.
چه بايد كرد...
با وجود اينكه هرساله در استانه فصل گرما هشدار هايي در خصوص خطرات ناشي از غرق شدگي داده مي شود اما خيلي از افراد بي توجه به اين هشدارها واز انجايي كه خيال مي كنند حوادث فقط براي ديگران اتفاق مي افتد موضوع را جدي نمي گيرند.عباس كه سال گذشته تا يك قدمي مرگ پيش رفته بود در خصوص حادثه اي كه نزديك بود به قيمت جانش تمام شود، مي گويد: از انجايي كه شنا در استخر را به خوبي بلد بودم اصلا فكر نمي كردم شايد حادثه اي برايم اتفاق بيفتد وعليرغم هشدار نجات غريق به سمت دريا شروع به شنا كردم كه ناگهان متوجه شدم جريان شديدي مرا به وسط دريا مي كشد وهرچه تلاش مي كردم به سوي ساحل بروم بي نتيجه بود. ديگر قطع اميد كرده بودم كه چند لحظه بعد خودرا روي ساحل ديدم كه گروه امدادي در حال احياي من بودند. ُُوي ادامه مي دهد: انجا بود كه تازه فهميدم شرايط شنا در استخر چقدر با دريا متفاوت است.
اما چرا شناگران ماهراستخرها در دريا غرق مي شوند. در درياها جريانهايي وجود دارد كه از انها به عنوان جريانهاي شكافنده ياد مي شود. امواج دریا با حرکت به سمت ساحل همواره حجم زیادی از آب را به طرف خشکی منتقل میکنند. این حجم وسیع از آب میباید دوباره به داخل دریا برگردد. برای این منظور در نقاطی از ساحل، به صورت تقریباً غیر قابل پیشبینی، درون آب دریا آبراهههایی به طرف دریا ایجاد میشود که در آن آب با سرعت زیادی به سمت دریا باز میگردد و شدت اين جريانها در برخي موارد انقدر زياد است كه كمتر نيروي ياراي مقاومت در برابرش دارد .
طرح سالم سازي سواحل در كما
استان ماندران با215 مورد بيشترين آمار مرگ و مير در اثر غرق شدگي را دارد.البته رتبه بعدي نيز متعلق به گيلان با 107 مورد مرگ در سال 92 است.
شنا در خارج از طرح دریا ، ناآشنایی به فن شنا ، آگاهی نداشتن از تفاوت شنا در استخر و دریا و عمق و وسعت آبهای ساحلی از دلایل بروز اين حوادث مرگبار عنوان شده اند.
ازسالهاي قبل براي پايين آوردن تلفات غرق شدگان طرحي به تصويب رسيد كه به طرح سالم سازي سواحل دريا مشهورشد كه اين طرح هيچگاه اجرا نشد ويا اگر هم شد به صورت ناقص بود.
وجود انبوه زباله در مناطق ساحلی و غیرساحلی شمال کشور، جمعیت روبه افزایش غرق شدگان در دریا، اشغال سواحل از سوی ارگان های دولتی و غیردولتی و نبود امکانات کافی و مناسب برای گردشگران از مشکلاتی است که قرار بود با اجرای این طرح تا حد ممکن حل و فصل شود، اما نه فقط این گونه نشد که در عمل اجرای این طرح فقط به جداسازی زن و مرد در دریا محدود شد.
به گفته کارشناسان، ملی نبودن طرح سالم سازی دریا و اختصاص نیافتن اعتبارات ملی و کافی برای اجرای این طرح از دلایل موفق نبودن آن تاکنون به شمار می اید، هر چند دولت يازدهم قول مساعد همکاری و استفاده از تمامی ظرفیت های موجود را برای اجرای مطلوب این طرح داده است اما باید منتظر بود تا زمان همه چیز را مشخص کند. در همین زمینه قائم مقام وزیر کشور در امور اجتماعی و فرهنگی با بیان این که سالانه 25 میلیون گردشگر به استان های گیلان، مازندران و گلستان وارد می شوند، تاکید می کند: دولت یازدهم عزم و اراده جدی دارد تا از ظرفیت بزرگ سواحل شمال ایران به نحو مطلوب بهره برداری کرده و در این زمینه تمام ظرفیت های مردمی منطقه را به کار گیرد.
مرتضی میرباقری با تاکید بر ضرورت تدوین پیوست های فرهنگی برای طرح های برنامه ریزی شده، می افزاید: اگر طرح ها پیوست فرهنگی و اجتماعی نداشته باشد، معضل آفرین خواهد بود. ضمن این که برای ارائه خدمات مطلوب تر به مسافران، باید امکانات و تجهیزات اعم از حضور نجات غریق و دیگر مقولات امنیتی و مسائل اخلاقی در این طرح ها فراهم و برنامه ریزی شود.
تلاش بی دریغ نجات غریقان
در حالي كه ناجيان غريق سهم قابل توجهي در نجات جان گرفتار شدگان در دريا دارند اما متا سفانه از حقوق مادي بسيار پاييني برخودارند كه گاهي اين حداقل ها نيز به انها داده نمي شود . ابوالفضل خواجهوندی رئیس هیئت ناجیان غریق استان مازندران در اين رابطه مي گويد: مطالبات 400 میلیون تومانی ناجیان غریق که از سال 92 برجا مانده است، هنوز پرداخت نشده است.
اما در كل با توجه به خطير بودن كار انها در نجات جان انسانها حقوق در يافتي انها بسيار كم بوده وتنها انگيزه اي كه باعث شده انها به كارشان ادامه دهند عشق به نجات جان انسانهاست.
