محمدرضا هادیلو
لاله کمال جو و نماد اقتدار است زیرا اگر آنرا در هر شرایطی حتی کج و خمیده هم بکارید سعی می کند قد علم کند و به سمت نور برود. هر چند در ایران سالانه جشنواره های گل بسیاری در اکثر استان ها برگزار می شود اما هنوز صنعت پرورش گل و گیاه نتوانسته جای خود را در میان دیگر صنایع پیدا کند. جشنواره لاله های گچسر نیز یکی از همین جشنواره هاست که علاوه بر شناساندن انواع لاله های ایرانی به هموطنان، گام بزرگی نیز در جهت حفظ این میراث کهن ایران زمین بر می دارد.
***
باغ لاله های گچسر در کیلومتر 52 جاده کرج به چالوس قرار دارد. این باغ که همه ساله پذیرای هزاران نفر از هموطنان است 7 هزار متر مربع وسعت دارد و امسال بیش از 600 هزار پیاز لاله در 32 تنوع رنگی در آن کاشته شده است تا مانند پانزده دوره قبل، شانزدهمین جشنواره لاله های گچسر امسال نیز در این باغ برگزار شود.
در سال 1360 این باغ توسط الله یار غلامی بنا شده که نیت ایشان در اصل مهیا کردن فضایی برای آشنایی ایرانیان با گل محبوب و ارزشمند کشورشان، آن هم به صورت رایگان بود. الله یار کاری را شروع کرد که حالا پسرش جهانبخش ادامه دهنده همان راه و در گامی بزرگ تر در جهت خدمت به مردم و علاقمندان طبیعت و گل و گیاه است.
فلات ایران زادگاه لاله ها
لاله یک گیاه ایرانی است و حتی بسیاری از گیاهانی که در خارج از کشور وجود دارند، مادرشان ایرانی بوده و مال این آب و خاک هستند.
گل هایی مانند پامچال، سیکلمه، لاله و برخی گیاهان دیگر انحصارا در فلات ایران یافت می شوند و هیچ جای مناقشه ای برای یافتن زادگاه و وطن آنها وجود ندارد.
فلات ایران شامل کشورهایی مانند گرجستان، آذربایجان، ترکمنستان، تاجیکستان، افغانستان، بحرین و بخشی از پاکستان و عراق و ترکیه می شود و در حال حاضر خاک مقدس جمهوری اسلامی ایران بیش از 62 درصد از فلات قدیم ایران را به خود اختصاص داده است. این فلات انباشته شده است ازگونه های گیاهی متنوعی که کارشناسان این تنوع را تا بیش از 8هزار گونه گیاهی برآورد کرده اند که برابری می کند با کل گیاهان قاره اروپا.
البته باید یادآور شد که این تنوع به خاطر پستی و بلندی هاییست که فلات ایران و بخصوص کشور ایران نسبت به آبهای آزاد دنیا دارد و طبیعتا در کنار این تنوع گیاهی، تنوع گونه های جانوری هم وجود دارد زیرا وقتی این اکوسیستم و زنجیره غذایی جانوران تامین شود حتما تجمع جانوری را هم به همراه می آورد.
تمام پتانسیل هایی که در ایران وجود دارد به عنوان افتخاری برای این کشور به شمار می آید و مهم اینکه تک تک آنها در کنار انرژی ها به صورت طبیعی و خدادادی به این مردم بخشیده شده است.
ایران دنیای انرژی است
ایران در عمق یک کیلومتری زمین هایش دارای انرژی نفت و گاز است، در سطح زمین دارای آب و معادن بوده و بالاتر از آن هم نور خورشید در خدمت مردم و صنایع است و در میان این انرژی ها، نور خورشید ارزان ترین انرژی ای است که خداوند با لطف و کرمش در اختیار ما قرار داده است.
اینها صحبت های مدیر عامل شرکت آباد گران فلات ایرانیان است که ایران را بهشت دنیا دانسته و می گوید: ایران کشوری 4 فصل است و در شرایطی که بلندی های توچال با برف سفید پوش شده، در جنوب ایران و در چابهار و بوشهر و دیر و بندرعباس هموطنان در حال کشت صیفی جات هستند. هیچ کشور اروپایی این ویژگی ها را ندارد و اگر هلند را مهد گل بدانیم خوب است مقایسه ای هم بین ایران و هلند داشته باشیم.
جهانبخش غلامی ادامه می دهد: وسعت کشور هلند برابری می کند با استان مازندران. بلند ترین نقطه هلند از سطح دریا تپه ای است با 164 متر ارتفاع که سفارت ایران نیز بر روی آن قرار دارد. آنها به هیچ عنوان این تنوع گیاهی را ندارند. حالا سوال اینجاست که چرا لاله و سیکلمه مال ماست و آنها به نام خودشان ثبت کرده اند.
وی جواب خودش را می دهد و تصریح می کند: از نظر جامعه شناختی باید گفت چون آنها "نداشته اند" و حالا که به دست آورده اند "قدرش را خوب می دانند."
سهم ناچیز ایران از اقتصاد گل
بر اساس آمارهای موجود حدود 30میلیارد دلار از گردش اقتصاد جهانی به تولید و تکثیر گل و گیاه مربوط می شود و از این رقم چیزی حدود 10 تا 15 میلیون دلار سهم ایران است که در مقایسه با رقم کل بسیار ناچیز است.
غلامی می گوید: حالا باتوجه به انرژی هایی که در دسترس ماست و در کنارش نیروی کار ارزان، انرژی ارزان، زمین ارزان و استعداد هایی که در دانشگاه ها بسیار ارزان وجود دارند باید بپذیریم که همه پتانسیل ها و انرژی های بالقوه مهیا هستند و استفاده بهینه از آنها فقط نیاز به برنامه ریزی دارد تا به بالفعل تبدیل شوند.
مدیر عامل شرکت آباد گران فلات ایرانیان با اشاره به اینکه در مقابل ما، کشور هلند وسعت بسیار کم و انرژی بسیار گرانی دارد، می گوید: زمانی که می خواهید با هواپیما در آمستردام بنشینید از همان بالا گلخانه هایی می بینید به وسعت 5هکتار، 7هکتار و 10هکتار که همگی سرپوشیده و اتومات هستند. در داخل این گلخانه ها گل های بسیار خوب و زیبا با تنوع گونه ای بالا و رنگ بندی متنوع بر اساس اصول نوین فنی و مهندسی پرورش داده می شوند. آنجا همه چیز از بحث هوا دهی، کود دهی، آب و تمام چیزها مکانیزه است.
اما جالب اینجاست که بدانیم سیستم انرژی آنها با برق کار می کند و هر گلخانه یک کارخانه برق دارد. با گازوئیل موتورهای برقشان را به راه می اندازند و حتی روزها از لامپ های فلورسنت برای تامین نیازهای گرمایی گلهایشان استفاده می کنند.
اما ایران اینطور نیست. ما آنقدر انرژی خورشید داریم که بعضا گلخانه ها برای کم کردن آن از سایه بان استفاده می کنند. در یک کلام آنها انرژی بسیار ضعیفی دارند.
غلامی به ابعاد دیگری از مشکلات آنها اشاره کرده و ادامه می دهد: از نظر بازاریابی، هلند در شمال غرب جهان قرار گرفته، یعنی نسبت ما که در شمال کشورهای مشترک المنافع، در جنوب کشورهای عربی و در شرق و غرب ممالکی را داریم که نیاز شدید به گل و گیاه دارند، باید گل هایش را بسته بندی و سپس با هزینه بالا صادر کند، پس چطور هلند با این همه هزینه حمل و نقل می تواند گل و گیاهشان را ترانزیت کند اما ما نه.
جای ثابت گل در اشعار
بر اساس گزارش های منتشر شده، هلندی ها اخیرا در کشورهای آفریقایی و برخی کشورهای شرقی مانند مالزی در زمینه پرورش گل سرمایه گذاری کرده اند یعنی شرکت هایی را انتخاب کرده اند و با بهره مندی از انرژی آن کشورها، به تولید گل می پردازند اما به نام هلند به کشورهای دیگر صادر می شود. هر چند دور بودن از بازارهای مصرف برای کشوری که کار اقتصادی می کند یک امتیاز منفی است اما چنین به نظر می رسد که اروپایی ها به هر روش ممکن سعی می کنند هیچ بازاری را از دست ندهند.
باید اعتراف کرد که آنها در صنعت بسته بندی و ترانزیت هوایی بسیار قوی هستند و ما با توجه به همسایگان نیازمندمان همچنان دست روی دست گذاشته ایم و به توانمندی هایی که هیچ بهره ای از آنها نمی بریم می بالیم.
غلامی با اشاره به اینکه خاک های ما سنتی هستند و باید مکانیزه شوند و با سیستم های صنعتی به حدی برسند که بتوانیم با انها رقابت کنیم، می گوید: دانشگاه های داخلی خوب پیش رفته اند اما هنوز بالقوه اند و چنین به نظر می رسد که بخش خصوصی و دولتی نتوانسته اند در کنار یکدیگر قرار بگیرند. یک حلقه مفقوده بین بخش خصوصی و دولتی وجود دارد که باید وارد میدان شود همچنین حمایت بانک ها از فعالان این عرصه بسیار ضعیف است. اگر کمک مسئولان و بانک ها بالا برود و سیستم ها نیز صنعتی و مکانیزه شوند به موفقیت های خوبی دست خواهیم یافت زیرا ایران به لحاظ تولید مشکلی ندارد.
بیش از 50درصد از شرکت های فعال در عرصه گل و گیاه ترکیه، برخی از شرکت های هلندی، محققان علوم طبیعی و اساتید و دانشجویان اروپایی که در مورد لاله تحقیق می کنند معتقدند لاله متلق به فلات ایران است و در قرن شانزدهم از این منطقه به اروپا رفته است.
ولی در چند سال اخیر زمزمه هایی از آناتولی به گوش می رسد که لاله از آن آنهاست و از طریق دولت عثمانی به اروپا رفته و پیرو همین ادعاها، متاسفانه در اروپا نیز کمتر نام ایران را بر روی لاله ها می بینیم.
در پاسخ به این گفته ها یک وبلاگ نویس پاکستانی که در مورد لاله ها تحقیق می کند گفته "لاله" ایرانی است و اگر هم از طریق دولت عثمانی به اروپا رفته باشد اما متعلق به آناتولی نیست. اگر این لاله متعلق به آناتولی است پس چطور حدود 800سال پیش شعرای فارسی زبان از آن در منظومه هایشان استفاده کرده و آن را جزو میراثشان به شمار آورده اند.
