مریم احمدی
حدود 20 سال پیش در 9 کیلومتری شهر اهواز، چند هکتار از زمین های کشاورزی روستای برومی محل دفع روزانه 1300تن انواع زباله های خانگی، نخاله های ساختمانی و حتی زباله های عفونی و غیرعفونی تمام بیمارستانهای اهواز بود. تااینکه بالاخره در سال 82 مسئولان اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان در اعتراض به این اقدام چندین ساله شهرداری با غیراصولی خواندن دفن زباله در این مکان،خواستار توقف این عمل غیرمجاز شد. اگرچه رای مراجع قضایی با اداره محیط زیست خوزستان موافق بود اما عملا اجرای حکم توقف دفن زباله در این روستا تا سال 91 به طول انجامید.
بالاخره درسال 91 در منطقه ای به نام سفیره واقع در جاده اهواز- ماهشهر فاز اول محلی به عنوان سایت دفع پسماند شهری که قرار بود برای همیشه اهوازی ها را از دست دردسرهای پسماند و زباله ها رها کند به بهره برداری رسید، اما حالا پس از گذشت چندین ماه هنوز مشکل پابرجاست!
***********
سایت جدید سفیره، با صرف اعتباری بیش از 10میلیارد ریال شامل کارخانه تفکیک و بازیافت، باسکول و سلولهای دفن زباله پس از چند سال به بهره برداری رسید تا به جای مدفن برومی محل دفن مکانیزه و بهداشتی شهراهواز باشد.
چند ماه بعد فازدوم این طرح با 20 میلیارد اعتبار دیگر آغاز به کار کرد. فاز سوم و چهارم طرح هم که شامل صنایع تبدیلی پسماندهای خشک و احداث کارخانه ریجکت سوز با هدف به صفر رساندن پسماندهای دفنی بود بلافاصله در دستور کار قرار گرفت.پس از گذشت زمان نسبتا کوتاهی، بخش جدا سازی و تفکک زباله و تولید کود کمپوست افتتاح شد اما فاز چهارم طرح که نیازمند کوره زباله سوز برای تولید انرژی بود همچنان معلق ماند.
احداث این سایت که علاوه بر سامان دادن به وضعیت زباله های شهر، مشکل ورود شیرابه های پسماند به اعماق زمین و آب های زیرزمینی در اهواز را برطرف می کرد، رفع مشکل چندین ساله اهوازی ها را نوید می داد. اما آسودگی مردم دیری نپایید و ظاهرا افزایش حجم تولید زباله و نبود سیستم صحیح جمع آوری و تفکیک زباله ها ، مشکل زباله های این شهر را به معضلی دائمی تبدیل کرد.
با وجود اینکه از همان ابتدای انتشار خبر ایجاد سایت جدید، بارها اعلام شده بود که راندمان کار این سایت از طریق همکاری مردم با ایستگاه های جمع آوری زباله خشک سطح شهر و تلاش برای تسریع در راه اندازی تفکیک پسماند خانگی از مبدا، افزایش یافته و به سطح رضایت بخشی خواهد رسید، اما به دلیل بی توجهی ها، این نتیجه محقق نشد و حالا دوباره اهواز مانده و خروارها زباله و انواع بیماری ها!
تفکیک امکانپذیر نیست!
در حال حاضر شهر اهواز با تولید روزانه یک هزار تن زباله، گوی سبقت را در سرانه تولید زباله از دیگر کلانشهرها ربوده است. آمارها نشانه می دهد هر شهروند اهوازی، روزانه در حدود یک کیلوگرم زباله تولید می کند، این در حالی است که نقش این شهروندان در تفکیک زباله ها نسبت به دیگر شهرها هم ، حداقل گزارش شده است. با وجود اینکه سالانه بخش عمده ای از بودجه شهرداری اهواز به جمع آوری و دفع زباله های شهری اختصاص می یابد،اما به دلیل عدم فرهنگی سازی و نبودن زیرساخت ها برای دفع اصولی زباله، مدیریت شهری در رفع این مشکل به بن بست رسیده است. طبق گزارشات منتشر شده ، تا اواسط سال گذشته در بسیاری از خیابان های شهر اهواز سطل زباله وجود نداشت و شهروندان حتی از این امکانات ساده هم برخوردار نبودند. علاوه بر این، طرح تفکیک زباله از مبداء هم به تازگی در شهر اهواز آغاز شده و توزیع سطل های زباله و آموزش شهروندان در چند ماه اخیر به طور جدی مورد توجه قرار گرفته است. تعلل در انجام این اقدامات در کنار بی توجهی شهروندان به فرهنگ تغذیه و کاهش تولید زباله و رعایت نکات بهداشتی در دفع زباله، این مشکل دیرینه را در شهر اهواز حادتر کرده است.
اواخرماه گذشته سخنگوی شورای شهر اهوازاعلام کرد: در برخی مناطق سطل های زباله مجزا برای تفکیک زباله ها در اختیار شهروندان قرار گرفته است اما متاسفانه شهروندان و حتی متولیان این کار خیلی اصول مورد نیاز را رعایت نمی کنند و زباله ها را به صورت تفکیک نشده از درب منازل و غیره جمع آوری می کنند.
مریم ابریشم کار با اشاره به اینکه برای بهبود بخشیدن به سیستم تفکیک زباله ابتدا باید به فرهنگ سازی این موضوع بین شهروندان بپردازیم گفت: انجام چنین اموری مستلزم گذراندن دوره های آموزش شهروندی و حتی ارائه سیستم های تشویقی به خصوص برای کودکان و نونهالان در راستای نهادینه کردن و فرهنگ سازی در انجام این امر، است.
سخنگوی شورای شهر اهواز با انتقاد از بی توجهی برخی مسئولان به پروژه ای که بیش از 2سال ازتحقق آن می گذرد گفت: از آنجا که باید تفکیک زباله در مقصد انجام گیرد، بر اساس قرارداد منعقد شده بین سازمان پسماند با شهرداری می بایست پس از تفکیک زباله ها، حداقل فرآورده آن که اغلب کود است، در اختیار شهرداری قرار گیرد که پس از گذشت بیش از 2 سال هنوز این امر محقق نشده است.
وی همچنین به یکی دیگر از برنامه های کاری شورای شهر و شهرداری اشاره کرد و گفت: در راستای درآمد زایی ،شهرداری نیاز به احداث و راه اندازی کارخانه هایی برای بازیافت پسماند به عنوان طلای کثیف دارد که این موضوع در آینده ای نزدیک مورد پیگیری قرار می گیرد.
همه چیز گردن زباله دزدهاست!
طرح تفکیک زباله در مبدا، به عنوان راه موثری در دفع صحیح و موثر پسماندها و زباله ها همزمان در سایر شهرهای کشور، در اهواز نیز در دستور کار قرار گرفته است. از آن جایی که طرح توزیع مخزن (سطلهای مخصوص زباله خشک) و تفکیک زباله در مبدا نیرو و هزینه زیادی میطلبد، این طرح به بخش خصوصي واگذار و قرار شد پیمانکار مخازنی را به قیمتهای 16 تا 20 هزار تومان خریداری کرده و در بین منازل توزیع كند ،سپس این مخازن هر 24 ساعت توسط نیروهای تحت استخدام پیمانکار تخلیه شده و سود حاصل از آنها به پیمانکار برسد. این طرح در مناطق دو و چهار اهواز انجام و مخزن ها در بین منازل و مجتمعهای مسکونی توزیع شد اما در این میان دخالت عده ای سودجو که اقدام به جمع آوری و دپوی این نوع زباله ها می کردند، بار دیگر اجرای این طرح را با مشکل مواجه ساخت.
چندی پیش مدیر بازیافت سازمان پسماند شهرداري اهواز با تایید اینکه برخی افراد به اصطلاح "زبالهدزد" با جمعآوری و دپوی زبالههای مخازن ادامه این طرح را ناممکن کرده اند اعلام کرد: سال گذشته 7 انبار از انبارهای غيرقانوني دپوی ضایعات تعطیل شد اما این تعداد درمقایسه با تعداد زیاد انبارها نتیجهای در بر نداشت و از آن جایی که پیمانکار با وجود این تعداد زبالهدزد دچار ضرر شده بود، مخزنها را از منطقه 2 جمع آوری کرد.
طاهرپور برخورد با زبالهدزدها را از برنامههای بلندمدت سازمان بازیافت عنوان کرد و افزود: در این راستا همکاری با بخش اجرايیات شهر الزامی است.
وی با اشاره بر اینکه یکی از دلایلی که طرح توزیع مخزن تفکیک زباله در تهران جواب داده است اما در اهواز نه، وجود تعداد زیاد انبارها و دزدان زباله در اهواز است، ادامه داد: با توجه به شرایط موجود قرار شده از راهکارهای دیگر مانند توزیع کیسه زباله به جای مخزن در میان خانهها استفاده شود؛ طرحی که در منطقه 8 اهواز به خوبی جواب داده است. همچنین مردم میتوانند پسماندهای خشک خود را جمعآوری و به کانکسهای مستقر سازمان در سطح شهر تحویل دهند و در ازای آن جایزه دریافت کنند.
البته این مسئول از نامناسب بودن جای گذاری کانکس ها هم انتقاد کرده و گفت: تا کنون شهرداری اجازه استقرار کانکسها را در خیابانهای اصلی نداده است اما بنا است به زودی این طرح در خیابانهای اصلی و با دسترسی آسانتر اجرا شود!
