نزديك به يك سال طول كشيد تا مخالفان دولت سوريه به خصوص جناح وابسته به عربستان به رهبري احمد جربا رئيس ائتلاف ملي مخالفان به شركت در نشست ژنو2 تن دادند، اما اكنون در حالي كه هنوز چند روزي از برگزاري نشست ژنو2 نگذشته است، هيئتي از همين مخالفان به رهبري احمد جربا به مسكو سفر كرده است تا بار ديگر تلاشهاي خود را براي همراه كردن روسيه به عنوان متحد بينالمللي سوريه محك بزند. از اين منظر ميتوان گفت هر چند نشست ژنو2 نتيجه ملموسي در خصوص موضوعات مورد گفتوگو و اولويتبندي آنها نداشته، اما از اين جهت كه توانسته تا حدودي جاي مخالفان و دولت را در خصوص پيوستن به پروسه سياسي و تداوم آن عوض بكند، قابل تامل است.
مخالفان به محض پايان نشست ژنو2 و اعلام 10 فوريه (21بهمن) براي نشست ژنو3 آمادگي خود را براي شركت در آن اعلام كردند، اما وليد معلم وزير امور خارجه سوريه كه رياست هيئت دولت اين كشور را در نشست برعهده داشت، تصميمگيري در اين باره را به مشورت با دمشق مشروط كرد. هر چند ميخاييل بوگدانوف معاون وزير امور خارجه روسيه پس از ديدار با احمد جربا در مسكو از اطمينان خود به شركت دولت سوريه در نشست ژنو 3 خبرداد، اما تاكنون دولت سوريه موافقت خود را براي شركت در اين نشست اعلام نكرده است.
حال سؤال اين است كه علت عجله و شتاب مخالفان براي شركت در نشست ژنو3 و در مقابل حزم و احتياط دولت سوريه در اين زمينه چيست؟
در پاسخ بايد گفت دست كم دو عامل در عجله و شتاب مخالفان مؤثر است. نخست اينكه آنها در حال حاضر زمين را از دست دادهاند، به گونهاي كه برخي از نيروهاي عملياتي آنها مانند ارتش موسوم به آزاد(كه از فراريهاي ارتش تشكيل يافته بود و ميتوانست مبناي حمايتهاي تسليحاتي غربيها قرار گيرد ) به دلايل مختلف از جمله پيشرويهاي ارتش يا استقبال از طرح عفو عمومي بشار اسد به طور كامل مضمحل شده و سليم ادريس فرمانده آن از سوريه فرار كرده است و ديگر نيروهاي عملياتي آنها كه با عناوين مختلف همچون جبهه النصره، داعش، جبهه اسلامي عراق و غيره فعاليت ميكنند به علت وابستگي به القاعده و به خصوص آشكار شدن خطر بازگشت دو تابعيتيهاي عضو اين گروهها به كشورهاي غربي و اروپايي مورد غضب اين دولتها قرار گرفتهاند و در عين حال اين گروهها به درگيريهاي مسلحانه با يكديگر روي آوردهاند و بدين ترتيب بيش از پيش گروههاي سياسي مخالف و حاميان خارجي آنها را از خود نااميد كردهاند. در چنين وضعيتي مشاركت در پروسه سياسي تنها راهي تلقي ميشود كه مخالفان سياسي دولت سوريه به آن دلبستهاند.
از ديگر عوامل در اين زمينه وعده و وعيدهايي است كه حاميان غربي مخالفان و در رأس آن امريكا به آنها دادهاند و با اتخاذ سياست تشويق و تنبيه، مخالفان را به شركت در پروسه سياسي مجبور كردهاند و در اين راستا كوشيدهاند از آنها به عنوان ابزاري در راستاي سياستهاي منطقهاي خود بهرهبرداري كنند كه در اين ميان تلاشهاي امريكا براي سروسامان دادن به اوضاع منطقه در چارچوب تغييرجهت راهبرد نظامي خود از خاورميانه به سمت شرق آسيا براي مهار خطرات احتمالي چين قابل تامل است و به همين علت خيلي از ناظران، نشستهاي ژنو را ساخته و پرداخته امريكا و روسيه و نتيجه تفاهم ميان آنها ميدانند.
اما اينكه چرا دولت سوريه با حزم و احتياط در قبال ژنو3 گام برمي دارد چند علت را ميتوان ذكر كرد. نخست اينكه دولت سوريه فكر ميكند موقعيت داخلي و بينالمللياش در مقايسه با زمان تدوين موافقتنامه ژنو1 در سال 2002 (كه مبناي ژنو2 و 3 قرار گرفته )تقويت شده و لذا دليلي ندارد كه به موافقتنامهاي كه محصول شرايط خاص در يك سال پيش بود تن دهد. دوم اينكه از نظر دولت سوريه از بين هشت بند موافقتنامه ژنو1؛موضوع تشكيل دولت انتقالي به بند آخر آن واگذار شده و لذا قبل از بحث تشكيل دولت انتقالي بايد به مقدماتآن همچون توقف خشونت و تروريسم و آتشبس پرداخته و در عين حال سرنوشت دولت آتي به برگزاري انتخابات سپرده شود. و بالاخره اينكه به نظر ميرسد از ديد مقامات دولت سوريه چه در نشست ژنو2 و چه در نشستهايي چون كنفرانس مونيخ و داووس، كشورهاي غربي به عنوان متوليان و نقشآفرينان اصلي اين كنفرانسها، جانب بيطرفي را رعايت نكردهاند و در واقع از اين نشستها براي جبران سياستهاي شكستخورده قبلي خود استفاده ميكنند.
