تا چندي پيش دستهاي مصنوعي نرم و منعطفي كه توسط روبات كار كند، تنها در فيلمهاي علمي- تخيلي ديده ميشد ولي امروز دانشمندان اين رؤيا را به واقعيت تبديل كردند. محققان به تازگي سيستم جديدي به نام الكترود كاف طراحي كردند كه علاوه بر توانايي لمس اجسام، حس لامسه را نيز به دستان فرد معلول منتقل ميكند.
اين دست سال گذشته در بريتانيا به قيمت حدود 17 هزار و 500 دلار فروخته شده بود و هماكنون توسط عده كمي استفاده ميشود. محققان اين دست مصنوعي را نخستين دست مصنوعي قابل دسترسي جهان از نظر تجاري و مالي دانستهاند كه توانايي حركت دادن انگشتان را دارد.
اين سيستم در حال توسعه و آزمايش، قادر به ارسال دادههاي فشار از 20 نقطه دست مصنوعي به اعصاب محيطي در بخش سالم بدن است كه حس لامسه را براي فرد معلول ايجاد ميكند. در فناوريهاي موجود، الكترودها براي افزايش حساسيت به طور مستقيم در تماس با سلولهاي عصبي قرار ميگيرند كه براي استفاده در درازمدت مناسب نيستند اما دستگاه الكترود كاف، بسيار بادوام است. اتصال الكتريكي با بافت عصبي، امكان استفاده از اين فناوري جديد را براي يكپارچهسازي با پروتزهاي واقعي فراهم ميكند. سيستم الكترود كاف روي دو بيمار به مدت 18 ماه با موفقيت آزمايش شده است. با كمك آشكارسازهاي نيروي بسيار پيشرفته، تنظيم ورودي حسي براي تكرار احساس از سطوح خاص در آينده امكانپذير خواهد شد. محققان اميدوارند با توسعه دست مصنوعي با قابليت ايجاد حس لامسه، بتوانند توانايي انجام كارهاي پيچيدهاي را كه با كمك اندامهاي مصنوعي موجود، غيرممكن يا غيرعملي هستند، براي فرد معلول فراهم كنند. طول الكترودها در اين دستگاه تنها هفت ميليمتر است كه در بازو كاشته شده و شبكههاي عصبي را تحريك ميكند. دست مصنوعي با داشتن انگشتهاي قابل حركت امكان در دست گرفتن يك كارت، استفاده از صفحه كليد و برداشتن يك كيف سنگين را به معلولان ميدهد. انگشتان اين دست از موادي مثل لاستيك و سيليكون ساخته شده كه به وسيله هواي فشرده، شكلي مناسب به خود ميگيرند و متناسب با اندازه و شكل اشيايي كه قرار است بردارد، تغيير شكل ميدهند. به گفته يكي از اعضاي گروه مخترعان، اين دست مصنوعي به گيرندههاي حسي نياز ندارد و جنس مواد طوري است كه از حرارت آسيب نميبيند.
دست مصنوعي نهايي ممكن است به صورت مكانيكي، الكترونيكي، هيبريد (تركيبي از كنترل حركت به صورت الكترونيكي و مكانيكي) كنترل شود. اين دست مصنوعي علاوه بر اينكه از فناوري ماهيچههاي مصنوعي استفاده ميكند، نسبت به دستهاي مصنوعي كه تاكنون طراحي و ساخته شدهاند، از قابليتهاي حركتي بيشتري برخوردار است. همچنين تمام فرمانهاي مغز را انجام ميدهد كه براي اين منظور، كاربر به كمك يك هدست سيگنالهاي مغز را به صورت بيسيم به ريزپردازندهاي كه در ماهيچه بازوي دست مصنوعي تعبيه شده منتقل ميكند و به عنوان مثال كاربر با فكر كردن به بالا، دست مصنوعي به بالا خواهد رفت. انرژي اين دست مصنوعي هم بر خلاف نمونههاي قبلي كه منبع الكتريكي دارند از فشرده شدن هوا تأمين ميشود. براي اين منظور هوا از محفظههايي كه در جيبهاي كاربر قرار ميگيرند براي تأمين انرژي پمپاژ ميشود. مزيت ديگر اين دست مصنوعي آن است كه برخلاف نمونههاي ديگر پروتز، نصب آن احتياج به هيچگونه عمل جراحي ندارد و ظرف مدت زمان كوتاهي ميتوان آن را نصب كرد.
www. touchbionics. com
