سرگئي لاوروف وزير امور خارجه روسيه، سهشنبه شب براي ديدار و گفت وگو با مقامهاي كشورمان وارد تهران شد. لاوروف، در اين سفر دو روزه به تهران ضمن ديدار با محمدجواد ظريف، وزير خارجه ايران و دكتر روحاني، رئيسجمهور كشورمان موضوعات مربوط به روابط دوجانبه، تحولات منطقه و امور بينالملل را مورد بررسي و تبادل نظر قرار داد. اين سفر به ويژه از حيث زمان و مكان آن حائز اهميت بسياري است.
مكانش تهران و زمانش نيز به مسائلي چون همزماني با مذاكرات هستهاي ايران و غرب در سطح كارشناسي، كنفرانس ويژه بحران سوريه موسوم به كنفرانس ژنو2 و توافقنامه امنيتي كابل- واشنگتن مربوط ميشود. حضور وزير خارجه روسيه زماني اتفاق ميافتد كه دور جديد مذاكرات ايران و كشورهاي عضو 1+5 در سطح كارشناسان دو طرف در وين در حال برگزار شدن است و قرار است اين موضوع به عنوان يكي از موضوعات مهم مورد بحث طرفين مطرح گردد. وزارتخانههاي خارجه روسيه و ايران قبل از سفر اعلام كردند كه در سفر لاوروف، طرفين مواضع خود را در خصوص توافقنامه نهايي ميان ايران و 1+5 هماهنگتر خواهند كرد.
به نظر ميرسد كه روسيه در تلاش است تا در معادلات منطقهاي نقش پررنگ تري را ايفا كند، چراكه پس از امحاي تسليحات شيميايي سوريه و ايجاد تنش در روابط امريكا و متحدان سنتياش چون عربستان و بيتوجهي به درخواستهاي تركيه، روسيه جاي خود را در منطقه بار ديگر باز يافته است. با اين حال مسكو به خوبي دريافته كه استمرار چنين نقشي بدون حضور ايران تقريباً غير ممكن است. ناظران روسي اذعان دارند ظرفيتهايي كه جمهوري اسلامي ايران در منطقه نظر به توانمندي بالاي خود ايجاد كرده و مخالفتهاي تهران با منافع استعماري امريكا فضاي جديدي را براي روسها خلق نموده است و لذا مقامات كرملين هرگونه نقشآفريني در آينده منطقه را در گرو همكاري و هماهنگي بيشتر با تهران ميبينند.
از سوي ديگر، سفر لاوروف در حالي صورت ميگيرد كه مقدمات برگزاري كنفرانس ويژه بحران سوريه يعني ژنو 2 در حال تدارك است. از نظر روسيه، هدف مشترك تهران و مسكو در سوريه توقف خونريزي و پايان دادن به درد و رنج مردم اين كشور است. مسكو نيز همچون تهران هرگونه دخالت خارجي در دمشق را به منزله پيچيدهتر شدن اوضاع و خونريزي بيشتر ميداند و بارها مخالفت خود را با حل و فصل تحولات سوريه از طريق دخالت خارجي اعلام و تأكيد كرده كه تنها راه پايان دادن به بحران سوريه گفتوگو و ديپلماسي است.
روسيه خود را شريك در حل و فصل اين بحران خصوصاً عقبنشيني امريكا در حمله به سوريه ميداند و ديپلماسي خود را در اين حوزه نيز فعال كرده است. در اين مسير، مسكو مشكلي را پيش روي خود احساس ميكند و آن هم مواضع خصمانه رياض در قبال سوريه و ايران است. حضور ايران تقريبا به زعم دوست و دشمن تضمينكننده اجراي هرگونه توافق احتمالي در اين كنفرانس خواهد بود. لذا كرملين ميكوشد نقش ميانجي را در اين ميان بين تهران و رياض بازي كند.
و نكته آخر در خصوص سفر وزيرخارجه روسيه نيز برميگردد به دغدغههايي كه روسها از بابت انعقاد توافقنامه امنيتي ميان كابل و واشنگتن دارند. اينكه كرزاي اوايل هفته جاري ايران را براي مشورت جهت اتخاذ تصميم نهايي در اين خصوص انتخاب كرد، ضمن اينكه بر نقش تاثيرگذار ايران در بازي سازيهاي منطقهاي تأكيد دارد همزمان كرملين را وادار نموده است تا براي اطلاع از جزئيات بيشتر اين توافقنامه و احتمالاً ديدگاههاي جمهوري اسلامي ايران و به دنبال آن هماهنگي بيشتر با مواضع ايران عازم تهران شوند. هم ايران و هم روسيه مخالف حضور نظامي امريكا در قالب يك پيمان امنيتي هستند و اولي آن را مخالف ثبات و امنيت منطقه ميداند و دومي نيز اين حضور را مغاير با منافع سياست خارجي خود تعبيرمي كند.
در اين بين آنچه واضح است اينكه جمهوري اسلامي ايران از جايگاه و ثبات بيشتري در حل منازعات منطقه برخوردار شده و در شرايط كنوني كشورهاي مختلف توجه ويژهاي به نگاه تأثيرگذار ايران براي حل و فصل سياسي بحرانهاي منطقهاي دارند. انتظار ميرود دولتمردان ايراني اين جايگاه تأثيرگذار را كه نتيجه ظرفيتسازيهاي عملياتي بالاي نظام طي سالهاي اخير بوده است در خدمت به منافع ديني و ملي ايران اسلامي در آورند.
