انتشار خبر توافق ميان ايران و گروه 1+5 در ژنو سوئيس، به سرعت با بازتابهايي مواجه گرديد كه همگي قابل توجه است. طي روزهاي اخير مهمترين موضوع رسانههاي داخل كشور و محافل سياسي و غيرسياسي،توافقنامه ژنو بود. برداشتهاي مختلف و قضاوتهاي گوناگون از اين توافق همراه با اما و اگرها، از ويژگيهاي اين توجهات و بازتابها ميباشد. بر همين اساس توجه به چند نكته ضروري است:
1- سرعت انتشار خبر توافق و بازتابهاي آن در تمامي محافل خبري و سياسي جهان، تحليلها و تفسيرها از آن، از اهميت بالاي اين رويداد حكايت ميكند. برخي از كارشناسان و رسانههاي غربي در گذشته بر اين نكته تأكيد داشتهاند كه چنانچه ايران و امريكا در موضوع هستهاي به توافق برسند، اين توافق ميتواند مهمترين رويداد سياسي از دوران پايان جنگ سرد تاكنون باشد. پس از توافق، رسانههاي غربي از آن با عنوان «توافق تاريخي» ياد كردند. تمامي اين اظهارنظرها، يك واقعيت را آشكار ميسازد و آن وزن، اعتبار، موقعيت و اقتدار نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران در عرصه بينالملل است. نفس نشست و انجام مذاكرات پرچالش بين ايران و گروه 1+5 يا به عبارت ديگر قدرتهاي اصلي جهان و تلاش براي رسيدن به يك توافق با رويكرد برد- برد، از قدرت بازيگري و تعيينكنندگي ايران در مسائل منطقه راهبردي غرب آسيا و مسائل جهاني حكايت ميكند.
2- در خصوص ارزيابي از توافقنامه با شاخص منافع ملي در روزهاي اخير ديدگاههاي متفاوتي در رسانهها بازتاب پيدا كرد. ديدگاههاي مطرح را ميتوان در سه نوع انتقادي، حمايتي و بينابين دستهبندي كرد. عدهاي از اين توافق به عنوان يك موفقيت بزرگ و دستاورد بسيار ارزشمند ياد و عدهاي ديگر آن را در مغايرت با منافع ملي ارزيابي كردند. هر كدام از دو گروه براي ارزيابي خود، استدلالهايي را ارائه نمودهاند. اما به نظر ميرسد در خصوص اين توافقنامه، نميتوان يك ارزيابي نهايي داشت و بر اساس اين ارزيابي، ذوقزده يا نگران شد. همانطور كه طرفين مذاكرات اعلام كردهاند، اين توافقنامه، يك گام اول و مقدماتي، براي ايجاد بسترها و زمينههاي لازم جهت توافق نهايي است. بنابراين عملكرد هر يك از طرفين و خصوصاً رفتار برخي از كشورهاي گروه 1+5، مانند امريكا در آينده، در ارزيابي نهايي از مذاكرات و توافقنامه، تأثير بسزايي دارد. اين توافقنامه در نهايت، زماني براي ملت ايران يك توافقنامه خوب، مثبت و داراي دستاوردهاي ارزشمند خواهد بود كه:
الف) چرخه سوخت و غنيسازي در خاك ايران استمرار يافته و نهادينه شود و جمهوري اسلامي بتواند با غنيسازي اورانيوم، تمامي نيازهاي خود را در حوزه مصارف صلحآميز تأمين نمايد.
ب) تمامي تحريمهايي كه غرب عليه ايران وضع نموده و همچنين قطعنامههاي شوراي امنيت ملغي شود.
برد اين توافقنامه براي غرب، آن است كه با مجموعهاي از اقدامات اعتمادساز از سوي جمهوري اسلامي، ماهيت صلحآميز بودن فعاليتهاي هستهاي ايران آشكارتر گردد. بنابراين بايد به انتظار نشست و در آينده اين قضاوت نهايي را داشت كه آيا غربيها و خصوصاً امريكاييها، به عهد و پيمان خود وفادار خواهند بود يا خير؟ اظهارات جانكري مبني بر اينكه در متن سند توافق، حق غنيسازي براي ايران به رسميت شناخته نشده، نظريه عدم اعتماد به امريكا در مذاكرات را تقويت ميكند.
3- اگر اين مذاكرات و ادامه آن در ماههاي آينده، منجر به تثبيت غنيسازي در جمهوري اسلامي از يك طرف و برداشتن تحريمهاي وضع شده عليه ايران از طرف ديگر گردد، به طور قطع اين موفقيت بزرگي براي ملت ايران خواهد بود كه نتيجه يك دهه مقاومت و ايستادگي است. در اين پيروزي و موفقيت، مجموعههاي گوناگون داراي نقش بودهاند. هيچ كس نبايد به دنبال مصادره اين پيروزي براي خود يا جريان سياسي وابسته به خود باشد. ايستادگي ملت ايران محوريت و هدايتهاي حكيمانه رهبري، كار و تلاش فعالان در عرصه علمي و فناوري هستهاي، تلاشها و مجاهدتهاي نيروهاي مسلح براي افزايش سطح قدرت بازدارندگي دفاعي كشور در راستاي خنثيسازي و بياعتبار ساختن تهديدات نظامي دشمنان و فعالان عرصه ديپلماسي در مذاكرات هستهاي در دولتهاي قبلي و دولت كنوني همگي در به دست آمدن اين پيروزي و موفقيت داراي سهم بودهاند.
بدون ترديد، ملتي كه 10 سال در مسير هستهاي شدن مقاومت ميكند و در اين راه، شهدايي را هم تقديم مينمايد، اين ملت از لطف و عنايات الهي برخوردار شده و ثمره آن پيروزي خواهد بود.
4- اگر در ادامه مذاكرات، برخي از كشورهاي گروه 1+5 ماند گذشته نقض پيمان كردند و خواستند حقوق ملت ايران را ناديده انگارند، بديهي است كه ملت ايران مثل گذشته با ايستادگي روي حقوق خود، راه مقاومت را ادامه خواهد داد و مذاكرات و توافقنامههاي نقض شده، ظرفيت فكري ايرانيان را بالا ميبرد و بياعتباري نقضكنندگان پيمان نزد ملت ايران افزايش مييابد.
5- مذاكرات هستهاي و توافق به عملآمده بين ايران و گروه 1+5، برخلاف برخي از تحليلها در رسانههاي غربي و رسانههاي وابسته به شبكههاي ضد انقلاب، به معني آشتي بين ايران و امريكا و به سرآمدن دوران استكبارستيزي و انقلاب اسلامي نيست. اين روزها، برخي از دشمنان و معاندين، طوري سخن ميگويند كه گويا اين توافقنامه، آغازي براي يك پايان است.
موضوع مذاكرات بين ايران و طرف مقابل از جمله امريكاييها، موضوع هستهاي بوده، اين موضوع هيچ ارتباطي با روابط ايران و امريكا ندارد. استكبارستيزي ملت ايران، ريشه در آموزههاي ديني و قرآني دارد و تا زماني كه امريكاييها با خلقوخوي استكباري، به دنبال سلطه بر ديگران باشند، ملت ايران به مبارزات خود با شيطان بزرگ ادامه ميدهد.
6- نبايد اين تصور را داشت و به آن دامن زد كه مشكلات كشور، از طريق مذاكره و رابطه با كشورهايي چون امريكا حل خواهد شد. البته اين سخن به معناي نفي تلاش معقول و منطقي در حوزه ديپلماسي براي كاستن از فشار نيست. منظور آن است كه نبايد از دشمنان، انتظار گرهگشايي از مشكلات كشور و مردم را داشت. خداوند چنين مسيري را هرگز براي حل مشكلات جامعه اسلامي قرار نداده و نميپسندد. مشكلات اقتصادي را بايد با جهاد اقتصادي، كار و تلاش، مديريت درست و خلق حماسه اقتصادي مرتفع كرد. از دشمن جز دشمني نبايد توقع داشت. او اگر كاري هم انجام دهد، به طور قطع در راستاي تأمين منافع خودش ميباشد.
