يك زوج نابارور از ميان هر پنج زوج حقيقتي است كه چالش كاهش جمعيت و پيري هرم سني جامعه را جديتر مطرح ميكند زيرا بيمهها نيز زوجهاي نابارور را رها كردهاند و بايد از فرزندآوري 2/20 درصد از زوجها چشمپوشي كرد. اين در حالي است كه سرمايهگذاري روي درمان زوجهاي نابارور، كليد موفقيت سياستهاي جمعيتي جديد كشور است.
دهمين كنگره بينالمللي زنان و مامايي فرصتي مغتنم براي نگاهي دوباره به مباحث جمعيتي بود، آن هم در شرايطي كه جمعيت و چالشهاي ناشي از كاهش چشمگير آن به يكي از جديترين مباحث كشور ما تبديل شده است. بنا به تأكيد رئيس پژوهشگاه ابنسينا، طبق بررسيهايي كه توسط اين پژوهشگاه انجام شده، نرخ ناباروري در كل كشور 2/20 درصد، در مناطق شهري 9/19 درصد و در مناطق روستايي 22 درصد است. اين آمار و ارقام بدين معني است كه به طور ميانگين از هر پنج زوج ايراني در كشور يك زوج نابارور است. با وجود اين در چنين شرايطي و با وجود تغيير سياستهاي جمعيت كشور به سمت افزايش جمعيت، بنا به تأكيد محمدمهدي آخوندي وزارت بهداشت در مباحث ناباروري خود را كنار كشيده و ظاهراً هنوز به دنبال سياست تنظيم خانواده است.
سياست تنظيم خانواده درمان ناباروري را پس ميزند
نرخ باروري در كشورمان را كه نگاه كنيد، در مييابيد سهم هر زن از مادر شدن حتي به دو فرزند هم نميرسد. از آمار و ارقام هم كه بگذريم نگاهي گذرا به خانوادههايي كه در اطراف و همسايگي ما زندگي ميكنند، بيانگر آن است كه كمتر خانوادهاي دو فرزند دارد و نگاه تك فرزندي در كشور جا افتاده است. با در نظر گرفتن آمار قابل توجه يك زوج نابارور از ميان هر پنج زوج، بايد اين تعداد از افراد را هم از چرخه باروري كشور خارج كنيم.
در حالي كه داشتن فرزند و تجربه لذت مادر و پدر بودن حق طبيعي تمام افراد است و بنا به تأكيد كارشناسان تنها درصد كمي از افراد نابارور درمان نميشوند و اگر پول باشد، اكثر آنان درمانپذيرند و ميتوانند فرزند خود را در آغوش بكشند. اين در حالي است كه آخوندي در پاسخ به سؤالي در رابطه با همكاريهاي وزارت بهداشت با اين پژوهشگاه براي كمك به درمان زوجهاي نابارور گفت: وزارتخانه در اين زمينه كمكي به ما نكرد. به دنبال سياستهايي كه پيش از اين به وزارت بهداشت تكليف شده بود، اين وزارتخانه سياست تنظيم خانواده را دنبال ميكرد بر اين اساس تصور ميكردند كه كوچكترين كمكي در جهت درمان ناباروري، كمك به افزايش نرخ جمعيت كشور است، در حالي كه درمان ناباروري بحثي جدا از مبحث كنترل جمعيت است.
بنا به تأكيد اين متخصص به رغم تغيير سياستهاي جمعيتي در كشور، بررسيها نشان ميدهد، ميزان استفاده از وسايل پيشگيري از بارداري نسبت به 10 سال گذشته 15 درصد افزايش يافته است.
ركورد ناباروري مردانه در ايران
ناباروري هر چند يك بيماري است اما نميتوان اثر آن را بر اختلافات زناشويي انكار كرد. اگر به دادگاههاي خانواده سري بزنيد، ميبينيد يكي از علل مراجعه براي جدايي، ناباروري يكي از زوجين است. پدر شدن يا مادر شدن، اما يك احساس فطري عميق است؛ آنقدر كه برخي از افراد از همسر خود جدا ميشوند تا بتوانند اين حس ناب را تجربه كنند. در اين ميان اما به گفته رئيس پژوهشگاه ابنسينا، مطابق آمار جهاني ميزان ناباروري در مردان و زنان با هم برابر و 40 درصد است.
وي افزود: حدود 15 درصد عوامل مشترك و پنج درصد نيز عوامل ناشناخته است، اما مشاهدات ما حاكي از آن است كه عامل ناباروري مردان در ايران به مراتب بيشتر از زنان است هر چند هم اكنون نميتوانيم آمار دقيق و مستند در اين زمينه ارائه كنيم و به اين منظور بررسيها و اقدامات لازم آغاز شده تا در آيندهاي نزديك اين موضوع هم مشخص شود.
12 سال طلايي باروري
افزايش سن ازدواج يكي ديگر از شاخصهاي مهم اثرگذار بر ميزان جمعيت است. رئيس پژوهشگاه ابنسينا سنين حدود 20 تا 32 سال را بهترين زمان براي باروري دانست و افزود: بررسيهاي ما نشان ميدهد ميزان ناباروري در اين گروه سني از تمام سنين ديگر پايينتر است. به طوري كه ميزان ناباروري در سنين 20 تا 32 سال حدود 16 درصد است، اما هرچه باروري از سن 20 سال پايينتر و از سن 32 سال بالاتر رود با افزايش ميزان ناباروري مواجه خواهيم شد. در عين حال ميزان نتيجه درمان ناباروري نيز در اين سنين به شدت كمتر از سنين ديگر است.
زناني كه در سنين باروري مجردند
با وجود اين، به گفته مدير كل دفتر اطلاعات و آمار جمعيتي سازمان ثبت احوال، مطابق آخرين آمار ازدواج و طلاق در كشور، آمار ازدواج مردان بالاي 35 سال و زنان بالاي30 سال طي سالهاي اخير دو برابر افزايش يافته است. همچنين اگرچه سن ميانگين سن ازدواج آقايان 27 سال و خانمها حدود 23 سال است اما سن فرزنددار شدن كه 10 سال گذشته بين 20 تا 24 سالگي بود اكنون بين 25 تا 29 سالگي رسيده كه خود بيانگر چالشي جدي در مسئله باروري است.
كليد موفقيت سياستهاي جمعيت
در چنين شرايطي كه ميزان اشتياق افراد بارور به فرزندآوري چندان بالا نيست در مقابل افراد نابارور شور زيادي براي داشتن فرزند دارند و طبيعي است در سياستهاي جمعيتي اگر به هزينههاي درمان اين افراد توجه شود نقش مهمي در نجات كشور از چاله جمعيتي دارند.
آخوندي نيز با اشاره به تغيير سياستهاي جمعيتي كشور كليد موفقيت اين سياستها را سرمايهگذاري روي درمان زوجهاي نابارور دانست و تأكيد كرد: دستگاههاي مسئول نيز بايد از اين فرصت استفاده كرده و روي 20 درصد جمعيت نابارور كشور كه علاقه دارند بچهدار شوند، كار كنند و به شكل بيمه درمان ناباروري يا هر عنوان ديگري به اين افراد كمك كنند تا بچهدار شوند، به اين ترتيب هم سياستهاي آنها موفق خواهد شد و هم كساني كه زندگيشان به دليل نداشتن بچه تحت تأثير قرار گرفته، به آرزوي خود ميرسند.
