به عقیدهٔ بسیاری از کارشناسان، بحران آب یکی از چالشهای بسیار مهم سالهای آینده در کره زمین خواهد بود و با در نظر گرفتن اين موضوع كه کشور ایران در منطقه خشک و نیمه خشک واقع شده و میزان بارندگی در آن از متوسط جهانی کمتر میباشد؛ مشکل کمبود آب در اينجا به طور یقین حادتر بوده و ضروری است تا تدابیر لازم جهت پیشگیری از مشکلات فرا روی آینده اندیشیده شود.
آبخیزداری یا علم مطالعه و مدیریت آبخیزها عبارت از مجموعه مطالعاتی است که برای اداره یک یا چند حوزه آبریز انجام میشود، و به عبارتي ديگر، آبخیزداری "طراحی و مدیریت حوزه به منظور حفاظت و استفاده صحیح و پایدار از منابع طبیعی با توجه ویژه به منابع آب و خاک است.
***
در شرايطي كه ايران در سال ۱۳۶۹ به ازای هر نفر بیش از ۲۰۰۰ متر مکعب در سال، آب تجدید شونده داشت، بدلایل متعدد، به سمتی در حرکت است که در ۲۰ سال آینده، بحران کمبود آب و فشارهای ناشی از آن را تجربه خواهد نمود و جالب است بدانيم كه در حال حاضر، سرانه آب حدود ۱۲۰۰ مترمکعب است.
کمبود آب و روند روبه رشد تخریب مراتع در ايران باعث شده تا برنامه ریزان به بخش آبخیزداری توجه ویژه اي داشته باشند.
البته لازم به ذكر است عمده اهداف اجرای فعالیتهای آبخیزداری، مدیریت جامع حوزههای آبخیز، کاهش فرسایش خاک و رسوب دهی، کنترل هرز آبها، کاهش سیل خیزی و بهره وری بهینه از نزولات آسمانی، ارتقا ی آگاهی عمومی و توسعه مشارکت مردم، توسعه فعالیتهای مطالعاتی، تعیین ضوابط و استانداردها و ارزیابی اثرات اقدامات، تهیه برنامه جامع اصلاح کاربری و بهره برداری بهینه از اراضی و... میباشد.
سمنان تشنه هر قطره آب
حَبله رود رودی است که در استانهای تهران و سمنان جریان دارد و از شمال کوههای البرز سرچشمه میگیرد . این رود مهمترین منبع تأمین آب دشت گرمسار بوده و تنها رودخانه دائمی استان سمنان به شمار میآید.
چند صباحيست طرح آبخیزداری حوزه حبله رود در یک ميليون و 200 هزار هکتار اجرا می شود که شهرستان گرمسار به علت قرار گرفتن بر روی حبله رود در محور طرح قرار دارد.
معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان سمنان با اشاره به اهداف طرح آبخیزداری حوزه حبله رود مي گويد: دستيابي به الگوهاي مناسب برنامه ريزي، مديريت، اجرا، بهره برداري و پايش و ارزيابي منابع آب و خاک در این حوزه آبخيز و تعميم و توسعه نتايج حاصله از پروژه به برنامه ملي حفاظت منابع طبيعي از طريق مشارکت مردم روستا و آبخيزنشينان در مديريت آبخيز کشور از جمله این اهداف است.
محمدهادی نوچه همچنین حوزه های گسترده طرح بزرگ حبله رود را زیر مجموعه حوزه استحفاظی استان های همجوار بیان کرده و ادامه مي دهد: دو استانداری با پنج فرمانداری در این طرح مشارکت دارند که شامل، شهرستانهای دماوند، فیروزکوه، گرمسار، آرادان و سرخه است .
اين مسئول با بیان اینکه ارزش این رود بسیار فراتر از برگزاري چند جلسه و صحبت در مورد آن است، تصريح مي كند: آبی که از این رود خارج می شود شاه کلید منطقه به شمار مي آيد و ما توانستیم شش پروژه مرتبط با آنرا به بهره برداری برسانیم که مهمترین آنها طرح مدیریت چراگاه ها بود .
وی با اشاره به اينكه شهرستان سرخه در حوزه طرح حبله رود قراردارد، تاكيد مي كند: می توانیم یک سایت نمونه در شهرستان سرخه داشته باشیم و این شهر را به عنوان پایلوت انتخاب کنیم .
* خوش بين به آينده
كارشناسان معتقدند يكي از عوامل موفقيت در پروژه هاي آبخيزداري، مشارکت فعال مردم در آنهاست. همچنين برنامه ریزی، سیاستگذاری و اجرای طرح ها و سیاست های مصوب در پروژه های عمرانی مرتبط با بحث آب و خاک نيز در اين عرصه مورد بحث و بررسی قرار می گیرند.
از خبرها نيز چنين حكايت مي شود كه روند رو به رشد کمبود آب و تخریب مراتع در کشور موجب شده تا بخش قابل توجه اي از پروژه های دولت بر محور آبخیزداری برنامه ریزی شود كه با اين شرايط بايد نشست و به آينده خوش بين بود.
