افکارنیوز: «فكم موقع باز و بسته كردن صدا مي دهد، نمي توانم درست غذا بجوم، وقتي غذا مي خورم زود فكم خسته مي شود و بي دليل درد مي كند...» اينها و چندين شكايت مشابه از جمله رايج ترين مشكلاتي كه بيماران در كلينيك هاي دندانپزشكي به دندانپزشك ابراز مي كنند و به دنبال راه درمان آن هستند. مشكلاتي كه از آنها با عنوان اختلالات مفصل گيجگاهي فكي ياد مي شود و افراد بسياري در سطح دنيا به آن مبتلا هستند. متاسفانه بسياري از مردم نمي دانند اين علائم نشانه يك بيماري است و بسياري حتي نمي دانند كه دچار مشكل هستند. اگر شما هم دچار مشكلاتي از اين دست هستيد شايد اين مطلب برايتان مفيد باشد.
چرا اين مفصل دچار مشكل مي شود؟
حركت مفصل گيجگاهي فكي تركيبي از يك حركت باز و بسته كردن همراه با يك حركت لغزشي است كه عملكرد صحيح آن به سلامت ديسك و مفصل، هماهنگي ميان اعصاب و عضلات جونده و روابط مناسب بين دندان ها بستگي دارد. اين مشكل در خانم هاي رده سني ۳۰ تا ۵۰ سال، كساني كه دچار ناهنجاري فكي هستند يا افراد مبتلا به برخي سندرم هاي مادرزادي خاص شيوع بيشتري دارد. اختلالات مفصل گيجگاهي فكي معمولاً به اين دلايل اتفاق مي افتد:
ـ خوردگي ديسك يا تغيير محل آن
ـ آرتريت غضروف مفصل
ـ آسيب ديدگي مفصل به دليل ضربه هاي شديد يا نيروهاي با شدت كم اما مداوم و مستمر كه معمولاً به دليل اعمال نيروي بيش از حد عضلات جونده يا روابط ناصحيح ميان دندان ها حاصل مي شود.
ـ عضلات مسئول در حركات مفصل و جويدن (عضلات جونده) به واسطه فعاليت شديد دچار خستگي و ضعف مي شوند. علت معمولاً فشردن شديد دندان ها روي هم (كلنچ كردن) يا دندان قروچه موقع خواب يا سايش دندان ها هنگام بيداري است.
وقتي فك كليك مي كند
اختلالات مفصل گيجگاهي به واسطه عوامل مختلف و متفاوتي ايجاد مي شود. شايد شايع ترين علامت اين مشكل صداي كليك يا صداي خرت خرت (مثل راه رفتن روي برف) موقع باز يا بسته كردن يا جويدن است كه تقريباً تمامي بيماران اين علامت را دارند. بقيه علائم اين مشكل معمولاً شامل اين موارد است:
ـ درد يا حساسيت در فك
ـ درد تير كشنده در اطراف يا داخل خود گوش
ـ احساس ناراحتي موقع جويدن يا دشواري در جويدن
ـ درد تير كشنده در صورت
ـ قفل شدن مفصل كه باعث دشواري در باز يا بسته كردن دهان مي شود
ـ گردن درد يا سردردهاي بي دليل به خصوص موقع بيدار شدن از خواب
ـ جويدن نامتوازن يعني در بخشي از فك جويدن راحت تر از ساير قسمت هاست.
اگر موقع باز يا بسته كردن فك مفصل شما صداي كليك مي دهد اما درد يا محدوديت در باز كردن فكر وجود ندارد احتمالاً مشكلي در مفصل گيجگاهي فكي وجود ندارد.
دندانپزشك براي تشخيص مشكل جدا از معاينه باليني مفصل و مشاهده نحوه حركت فك و روابط بين دندان ها، براي شما راديوگرافي مفصل مي نويسد. در صورت حاد بودن مشكل گاهي از روش هاي تشخيصي پيشرفته تر مثل سي تي اسكن يا ام آر آي نيز استفاده مي شود.
وقتي درمان مشكل است
در برخي از بيماران تركيبي از همه موارد فوق ديده مي شود، يعني موقعيت دندان ها ناصحيح بوده و رابطه بين دندان ها هم نامناسب است، عضلات جونده بيمار نيروي عضلاني شديد به دندان ها و مفصل وارد مي كنند و دندان قروچه هم وجود دارد. در اين حالت تركيبي از همه درمان هاي فوق در نظر گرفته مي شود و گاهي لازم است بيمار چندين جلسه با فواصل كوتاه به دندانپزشك مراجعه كند تا سطح دندان ها برحسب شرايط جديد بيمار ساييد و تنظيم شود. در موارد شديدتر حتي ممكن است بيمار نياز به درمان هاي ارتودونسي يا جراحي تصحيحي فك داشته باشد. در نهايت در بيماراني كه مشكلات پيشرفته مفصلي دارند لازم است مفصل توسط متخصص جراحي دهان و فك و صورت تحت عمل جراحي قرار گيرد. بيماراني كه مبتلا به مشكلات مفصلي هستند بايد بدانند درمان اين مشكلات معمولاً پر دردسر و وقت گير است و اگر مي خواهند از شر اين بيماري خلاص شوند بايد آمادگي پذيرش اين درمان ها را داشته باشند.
درمان هايي از همه رنگ
درمان مشكلات مفصل گيجگاهي فكي طيف وسيعي را در بر مي گيرد كه از يك درمان دارويي ساده تا جراحي مفصل متغير است. در بسياري از موارد مشكل مفصل به دليل روابط نامناسب ميان دندان ها ايجاد مي شود. در اين صورت عمدتاً مشكل مربوط به دندان هاي ترميم شده يا دندان هاي عقل است. اگر مشكل محدود به اين موارد باشد با تصحيح يا تعويض ترميم ها يا خارج كردن دندان هاي عقل مشكل به ميزان قابل ملاحظه اي كاهش يافته يا به طور كامل برطرف مي شود به خصوص اگر بيمار عاداتي نظير دندان قروچه يا فشردن دندان ها را نداشته باشد. گاهي لازم است براي تنظيم رابطه بين دندان ها، مقدار بسيار مختصري (در حد يك ميليمتر يا حتي كمتر) از سطح برخي از دندان هاي درگير ساييده شود تا ارتباط دندان ها بهبود يابد. گاهي علت مشكل به واسطه اعمال نيروي شديد توسط عضلات فك است كه ممكن است در اين بين دندان عقل يا ترميم هاي نامناسب نيز مزيد بر علت شده باشند. اين دسته از بيماران معمولاً دندان قروچه دارند و دندان هاي آنها به خصوص دندان هاي جلويي شان دچار سايش شده است. در اين حالت جدا از تصحيح ترميم ها و كشيدن دندان عقل، لازم است براي كاهش نيروي عضلاني و تنظيم موقعيت آنها به بيمار نايت گارد داده شود.
نايت گارد يك قالب آكريلي يا ژلاتيني است كه براي فك بالا و پايين ساخته مي شود و بيمار شب ها آن را تا صبح داخل دهان مي گذارد. اين درمان گرچه براي بسياري از بيماران دشوار است اما در صورت تحمل بيمار و اجراي منظم آن نتايج بسيار خوبي به دنبال خواهد داشت. در اين شرايط براي كاهش نيروي عضلات و كم كردن التهاب و درد مفصل و عضلات معمولاً داروهاي شل كننده عضلاني و مسكن نيز تجويز خواهد شد.
وظايف مفصل فك
براي بررسي مشكلات مرتبط با مفصل گيجگاهي فكي ابتدا بايد ببينيم مفصل گيجگاهي فكي چه وظايفي برعهده دارد. اين مفصل جايي است كه فك پايين به جمجمه متصل مي شود و وجود همين مفصل است كه باعث مي شود ما بتوانيم غذا بخوريم، حرف بزنيم و خميازه بكشيم. اين مفصل مثل تمام مفاصل از يك سر استخواني تشكيل شده كه داخل حفره مفصلي قرار دارد (اين حفره مفصلي داخل جمجمه است) و روي آن هم يك ديسك غضروفي قرار دارد كه مانع ساييده شدن سر مفصل و حفره مفصلي مي شود. عمده مشكلات مفصل گيجگاهي فكي زماني آغاز مي شود كه اين ديسك غضروفي در محل صحيح خود قرار نمي گيرد.
تا مي توانيد غذاي نرم بخوريد
بسياري از بيماران مبتلا به اختلالات مفصل گيجگاهي فكي نمي دانند كه سايش دندان ها روي هم، جويدن ته مداد يا دندان قروچه ارتباط مستقيمي با مشكل آنها دارد. اگر بيماران بتوانند به صورت خودآگاه از فشردن دندان ها روي يكديگر خودداري كرده و عاداتي مثل جويدن ته مداد را كنار بگذارند از شدت مشكلات مفصل شان كاسته مي شود. براي كاهش فشار روي مفصل گيجگاهي فكي نبايد از عضلات جونده بيش از حد كار كشيد. براي كاهش فشار عضلاني بهتر است بيمار بيشتر غذاهاي نرم بخورد، لقمه هاي كوچك بردارد، از خوردن غذاهاي سفت و چسبنده پرهيز كند، تا حد امكان آدامس نجود و موقع خميازه كشيدن دهان را بيش از حد باز نكند (براي اين كار مي توان با كف دست به زير چانه فشار آورد تا فك زياد باز نشود).
استرس نداشته باشيد
يكي از مسائلي كه مشكلات مفصلي را تشديد كرده و باعث افزايش شدت دندان قروچه و درد و گرفتگي عضلات مي شود، استرس هاي روحي است. به طور كلي شدت دندان قروچه با ميزان استرس بيمار ارتباط مستقيم دارد. در نتيجه اغلب بيماران جدا از درمان هاي دندانپزشكي بايد به هر طريق استرس هاي روحي خود را كاهش دهند چون در غير اين صورت درمان هاي دندانپزشكي تاثير كافي به دنبال نخواهد داشت.
فك تان را ماساژ بدهيد
استفاده از گرما يا سرما (برحسب مورد بيماري و به تشخيص دندانپزشك) مي تواند به كاهش درد و التهاب كمك كند. همچنين ماساژ عضلات جونده از روي صورت و داخل دهان مي تواند در كاهش شدت انقباض و كم كردن فشار روي آنها موثر باشد. چند جلسه استفاده از ليزرهاي كم توان نيز در كاهش درد و ناراحتي عضلات جونده و مفصل گيجگاهي فكي بسيار مفيد است.
من مدتی هست درد قفسه سینه دارم نفس هم کم میارم وبعضی موقعها سر درد میگیرم دوتا پستانم هم درد دارد موقع غدا خوردن فکم خسته میشه اینها علایم چیست 
