ایسنا: هنگامی که سونامی به آبهای کم عمق ساحلی میرسد، امواج کند و آهسته شده و آب میتواند به صورت دیواری به ارتفاع دهها متر یا بیشتر تجمع یابد، هنگامی که موج به سمت خشکی حرکت میکند در جایی که به یک حاشیه خلیج، بندر یا مرداب نفوذ میکند این اثر شدیدتر میشود، سونامیهای بزرگی ثبت شده که ارتفاع آنها به بیش از ۳۰ متر میرسد.
امواج از جایی که سونامی به وجود میآید، در تمام جهات رو به بیرون حرکت میکنند. زمانی که امواج به ساحل میرسند، ارتفاع آنها زیاد میشود. وضعیت خطوط ساحلی و بستر اقیانوس بر اندازه موج تاثیر میگذارد. گاهی اوقات بیش از یک موج وجود دارد و موج بعدی ممکن است حتی از قبلی هم بزرگتر باشد. به همین خاطر است که، یک سونامی کوچک در یک ساحل میتواند، به موجی بزرگ در چند کیلومتر دورتر تبدیل شود. سونامیها برای جان و مال افراد ساکن در سواحل و نزدیک اقیانوسها تهدیدی جدی به شمار میروند.
حرکات، کنش و واکنش بستر اقیانوس ناشی از زلزله، اغلب باعث پیدایش سونامی میشود. اگر یک زمینلرزه یا زمینلغزه در نزدیکی ساحل رخ میدهد، اولین موج در یک رشته امواج در عرض چند دقیقه، مناطقی که کمتر از ۱۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارند یا ۲ کیلومتر با خط ساحل فاصله دارند، در معرض خطر بیشتری قرار دارند. غرقشدگی، بیشترین عامل مرگ و میر در سونامی است. امواج حاصل از سونامی برای ساختمانهایی که در محدوده نزدیک به آن قرار دارند، بسیار خطرناک و مخرب هستند. خطرات دیگر ناشی از سونامی شامل وقوع سیل، آلودگی آب آشامیدنی، ترکیدگی مخازن و آتشسوزی خطوط گاز است.
اقدامات قبل از وقوع سونامی
اگر در منطقهای که ساکن هستید احتمال وقوع سونامی وجود دارد باید:
مهارتهای امدادرسانی را بیاموزید.
اگر در ساحل هستید و لرزش زمین را احساس کردید، بلافاصله به نقاط مرتفع بروید و منتظر شنیدن هشدار سونامی باشید. سونامی ناحیهای حاصل از زمینلرزهای محلی میتواند قبل از انتشار هشدار، بعضی از مناطق را درنوردد.
هنگامی که هشدار سونامی منتشر شد، برای اجرای فرمان تخلیه به رسانههای محلی گوش فرا دهید.
از ساحل دور شوید. هرگز برای تماشای سونامی به سمت ساحل نروید. اگر شما بتوانید امواج عظیم را ببینید، این بدان معناست که امواج به حدی به شما نزدیک هستند که فرصت فرار ندارید.
در صورت مشاهده عقبنشینی قابل توجه آب از ساحل، بدانید که این نشانه و هشداری مبنی بر وقوع سونامی است که حتما باید به آن توجه کرده و فورا آنجا را ترک کنید.
اگر مسافر کشتی یا قایق در دریا هستید و هشدار سونامی برای منطقه شما منتشر شده، به بندر برنگردید، زیرا فعالیت موج سونامی در اقیانوسهای آزاد نامحسوس است.
امنترین راه برای صاحبان قایقهای کوچک این است که قایقشان را در بندر باقی بگذارند (به ویژه هنگام وقوع سونامی محلی) و به طرف زمینهای مرتفعتر حرکت کنند.
اقدامات حین وقوع سونامی
در نقاط مرتفع باقی بمانید و تا زمانی که خطر سونامی از بین برود و توسط مسئولان محلی وضعیت عادی اعلام شود به مناطق کم ارتفاع برنگردید.
اقدامات بعد از وقوع سونامی
از مناطق آسیبدیده و سیلزده دور شوید، تا زمانی که مقامات محلی از امنبودن محل شما را مطلع کنند.
از محل آوار و اشیای شناور در آب دور شوید، چرا که ممکن است باعث ایجاد خطر برای افراد یا قایقها شود.
برای نجات جان انسانها با سازمانهای مسئول از قبیل آتشنشانی، اورژانس و هلالاحمر تماس بگیرید.
