خروجي اين همايشها هرچند براي سلامت دهان و دندان مردم دندانگير نبود اما در اين جمعهاي خودماني حقايقي از وضعيت حاكم بر اين شاخه پزشكي بيان شد؛ از هزينههاي گزاف درمان بيماريهاي دهان و دندان گرفته تا تجارت برخي دندانپزشكان و بيكاري برخي ديگر از آنها.
درمان بيماريهاي دهان و دندان مدتهاست از سبد هزينههاي ضروري مردم كشورمان خارج شده است و بسياري از افراد به دليل خرج بالاي سلامت دهان و دندان، گاهي وقتها زماني به دندانپزشك مراجعه ميكنند كه ديگر كار از كار گذشته و دو راه بيشتر پيش رويشان نيست؛ يكي درمان با صرف وقت و هزينه زياد و دوم كشيدن دندان و از آنجايي كه بيمهها فقط از كشيدن دندان حمايت ميكنند، راه دوم، راه حل انتخابي بسياري از افراد است.
تجارتي دندانگير
اين روزها نوسانات ارز و ورود برخي دندانپزشكان به بازار تجارت به جاي طبابت نيز به چالشهاي درمان بيماريهاي دهان و دندان دامن ميزند و اين امر نتيجهاش كشيده شدن سالي ۴ ميليون دندان در كشور است؛ دندانهايي كه ميتوانستند با درماني به موقع تا پايان عمر فرد را همراهي كنند. علاوه بر اين، شاخص DMFT به معناي ميانگين دندانهاي پوسيده، دندانهاي كشيده شده در اثر پوسيدگي و پر شده در جمعيت زير ۱۲ سال يكي از شاخصهاي عدالت در سلامت است كه در صورت رها شدن، افرادي كه با افزايش شاخص اميد به زندگي قرار است تا ۷۵ سالگي عمر كنند، بيشترشان بيدندان خواهند بود.
از سوي ديگر بالا رفتن هزينهها با افزايش قيمتهاي جهاني امري معقول است اما مطابق روال جا افتاده در كشور ما پايين آمدن قيمتهاي جهاني هم نميتواند تورم پيش آمده را پايين بكشد. معاون سازمان نظام پزشكي ضمن اشاره به تأثير تغييرات نرخ ارز در افزايش چشمگير قيمت لوازم دندانپزشكي تأكيد كرد: طبق روال حتي اگر قيمت ارز پايين هم بيايد قيمت اين تجهيزات ديگر پايين نميآيد.
بنا به اظهار وي برخي دندانپزشكان وارد كار واردات و توليدات مواد و تجهيزات دندانپزشكي شدهاند و به عنوان يك تاجر عمل ميكنند نه يك پزشك و به همين دليل در فروش اين تجهيزات، حتي حرمت همكارانشان را نگه نميدارند.
از سوي ديگر در نخستين كنگره بينالمللي مواد دنداني، مدير گروه تخصصي مواد دنداني دانشكده دندانپزشكي دانشگاه علوم پزشكي تهران افزايش قيمت مواد دنداني را از رشد قيمت ارز بيشتر دانست.
پرداخت ۹۰ درصدي از جيب
تكليف برنامه پنجم توسعه رسيدن پرداخت از جيب مردم در هزينههاي سلامت به زير ۳۰ درصد است با وجود اين در حال حاضر اگر بخواهيد به سراغ دندانپزشك برويد بايد بالاي ۹۰ درصد هزينهها را از جيب بپردازيد. رئيس سازمان نظام پزشكي با اذعان به اين واقعيت افزود: در گذشته برخيها، خدمات دندانپزشكي را لوكس و در حد خدمات زيبايي ميدانستند اما امروزه اهميت اين خدمات به خصوص با توجه به ارتباط آن با بيماريهاي دستگاه گوارش، دستگاه تنفسي و قلب بيش از گذشته محرز شده است. به گفته وي بيماريهاي لثه رتبه نخست شايعترين بيماريهاي دهان و دندان در كشورمان را به خود اختصاص داده و پوسيدگي دندان جايگاه دوم را به خود اختصاص ميدهد. سيد شهابالدين صدر خاطر نشان كرد: در حال حاضر هر دانشآموز اول دبستان شش دندان پوسيده دارد در حالي كه اگر مراقبتهاي بهداشتي و پيشگيرانه به موقع انجام شود بيش از ۵۰ درصد اين بيماريها قابلپيشگيري است.
توزيع نامناسب دندانپزشكان
بيكاري برخي دندانپزشكان اما واقعيت ديگري است كه اگر به اندازه يا حتي بيشتر از تاجر شدن و بيانصافي برخي از آنان مسئله برانگيز نباشد، اهميتش كمتر نيست.
افزايش دانشكدههاي دندانپزشكي و فارغالتحصيلان اين رشته هم موضوعي است كه نيازمند بازنگري و برنامهريزي مناسب براي جذب و به كارگيري نيروهايي است كه به گفته رئيس سازمان نظام پزشكي براي هر كدامشان چيزي حدود ۷۰ميليون هزينه ميشود و با ادامه اين روند ناگزير ميشوند براي كار به خارج از كشور مهاجرت كنند. بنا به تأكيد وي توزيع نامناسب دندانپزشكان در كشور سبب شده است تا حدود ۲۵ هزار دندانپزشك به صورتي نامناسب در كشور توزيع شوند. صدر درباره توزيع دندانپزشكان در كشور افزود: به طور كلي به ازاي هر ۳ هزار نفر يك دندانپزشك در كشور داريم در حالي كه در برخي نقاط كشور به ازاي هر ۱۰ هزار نفر و در جاهايي حتي به ازاي هر ۱۰۰ هزار نفر يك دندانپزشك داريم.
تراكم پزشكان و دندانپزشكان در مناطق بيشتر برخوردار و خالي بودن مناطق كم برخوردار از حضور سفيدپوشان عرصه سلامت موضوعي است كه از يك سو به نحوه مديريت توزيع و تدابير لازم براي ماندگاري پزشكان در مناطق محروم بر ميگردد و از سوي ديگر نيز با توجه به هزينههاي بالاي خدمات دندانپزشكي، مناطق محرومتر كشور و حتي كلانشهرها مراجعه كنندهاي براي درمانهاي گرانقيمت ندارند و اين موضوع بر توزيع نا متوازن پزشكان و به خصوص دندانپزشكان بيشتر اثر ميگذارد.
جايگزيني ۱۴۴ محصول دندانپزشكي توليد داخل
راه حل اين مشكلات چيست؟ به نظر ميرسد تكيه به توليدات داخلي از يك سو و بيمه دندانپزشكي از سوي ديگر ميتواند معضل حاكم بر وضعيت دهان و دندان را در كشور بهبود بخشد. در اين ميان اما در حالي كه دبير شوراي آموزش دندانپزشكي وزارت بهداشت در نخستين كنگره بينالمللي مواد دنداني از جايگزيني ۱۴۴ محصول دندانپزشكي توليد داخل با تأييد وزارت بهداشت با محصولات وارداتي خبر داد، صدر اظهار داشت: همچنان شاهد حجم بالاي واردات مواد دنداني به كشور هستيم و حمايت چنداني از توليدكنندگان داخل صورت نميگيرد. بيمه دندانپزشكي هم از مواردي است كه سالهاست مشمول قاعده شايد وقتي ديگر است.
