نه قصدمان مبالغه است و نه خبرسازي! غرض، فقط هشدار درباره خطري است كه تهديدمان ميكند؛ فاجعه چاقي! بر اساس اعلام رسمي پايگاه اطلاع رساني وزارت بهداشت، ۲۵ ميليون از هموطنان ايراني دچار پديده نابهنجار چاقي شدهاند. آمار ۲۵ ميليون نفري براي چاقي، اگر فاجعه نيست، پس چه نامي بايد بر آن گذارد؟! طبق آنچه در دانشنامههاي پزشكي در دسترس است زماني كه انرژي ذخيرهاي در بدن انسان كه معمولاً به شكل بافت چربي است رو به زيادي ميگذارد، وزن بدن با توجه به جنسيت و سن تناسب خود را با قد از دست ميدهد و اينجاست كه پديده چاقي رخ ميدهد؛ اتفاقي كه سم مهلكي براي سلامت جسم و روان آدمي خواهد بود.
بنا به نظر پزشكان، چاقي پديدهاي است كه يا تك علتي است يا اينكه مجموعهاي از علل، آن را همراهي ميكنند. استعداد ژنتيكي، مصرف زياد غذاهاي انرژي زا، ورزش نكردن و كم تحرك بودن، برخي بيماريهاي مولد چاقي مانند كمكاري تيروئيد، پرخوري و فشارهاي ذهني، مهمترين علل پديده يا بهتر است بگوييم بيماري چاقي به شمار ميروند.
اعتياد خودرويي اعتياد به استفاده مداوم از خودرو به ويژه در شهرها يكي از مهمترين عوامل چاقي است. اينكه ما عادت كردهايم حتي وقتي براي خريدن چند قلم جنس از سوپرماركت نزديك خانه ميرويم حتماً پشت فرمان ماشينمان لم بدهيم و پايمان را به جاي آنكه لمس زمين كند، به لمس پدال گاز و كلاژ خودرو مفتخر كنيم(!) يك عادت خطرناك است؛ عادتي كه مبالغه نيست اگر بگوييم مصداق كفر نعمت هم است! كفر نعمت؟! بله، درست نوشتم. كفر نعمت! چراكه بهترين شيوه شكرگزاري براي نعمتي كه به ما داده شده، استفاده بجا، لازم، بهينه و درست از آن نعمت است. اگر بخواهيم بهترين شيوه شكر كردن به خاطر داشتن نعمت «پا» را به جا بياوريم، اين شيوه، استفاده به جا، لازم و بهينه از پاست؛ يعني پيادهروي. اما به راستي در اين هياهوي بيرحم ماشيني و چنبره اعتياد خودرويي، چقدر پاهايمان را به پيادهروي ميبريم؟ روزانه چند دقيقه از وقتمان را صرف پياده راه رفتن بر سنگفرش خيابان و كوچه ميكنيم؟ چه تعداد از خانوادهها در كشور ما، نهادينه كردن فرهنگ پيادهروي در انديشه و رفتار فرزندانشان را در دستور كار مانيفست تربيتي خودشان قرار دادهاند؟ متأسفانه بسياري از خانوادهها، اعتياد خودرويي خودشان را بيكم و كاست به بچههاي خردسال خود انتقال ميدهند و آنان را آموزش ميدهند كه به ماشين سواري معتاد شوند! البته تأثير پديده ناهنجار چشم و همچشمي را هم نبايد در اين مورد ناديده گرفت. فراموش شدن فرهنگ پيادهروي و بيتوجهي به اين ورزش مؤثر در حالي است كه پياده روي، بيهزينهترين و سادهترين ورزش است، نه تجهيزاتي نياز دارد و نه به ساعت خاصي محدود ميشود كه براي انجام ندادنش بهانه بياوريم و كار و امورات ديگر را بهانه كنيم. تأثيرات پيادهروي را هم كه بارها از پزشكان شنيدهايم يا در نشريات و اينترنت خواندهايم:« نشاطآوري، سوزاندن چربيهاي بدن، انرژي آفريني و افزايش قدرت جسم و روح در برابر بيماريها». اما با اين وصف، خودمان را اسير «كم تحركي» كردهايم و از ياد بردهايم كه اساس حركت جهان به سوي بهترينها، حركت است؛ همان حركتي كه بايد از ما باشد تا بركتش را خدا بدهد.
كار، كار و كار!
يكي از مهمترين علل چاقي در كشورمان، بيترديد، افزايش ساعات كار كردن است. در حال حاضر در شرايطي به سر ميبريم كه بيشتر مردها و حتي گروهي از زنهاي جامعه ما روزانه بيش از هشت ساعت كار ميكنند. نوع و جنس اين كارها هم به گونهاي است كه معمولا پشت ميزنشيني به شمار ميرود يا كمترين درصد تحرك را داراست. اين حجم از ساعات كاري، خستگي مفرطي ايجاد ميكند كه معمولا همين خستگي مفرط، زيرآب انگيزه براي پيادهروي يا ورزش را ميزند! در حالي كه بنا به گفته پزشكان و روانشناسان، دواي درد خستگي مفرط ناشي از كار، پياده روي، ورزش يا تفريح است.
بالارفتن ميزان ساعات كاري از يكسو و نهادينه نشدن فرهنگ ورزش شهروندي از سوي ديگر دست به دست هم دادهاند تا آمار چاقي در جامعه ما چاق شود. در اين ميان، كم كاري يا عملكرد ضعيف دستگاههاي متولي گسترش فرهنگ ورزش شهروندي را نبايد از قلم انداخت.
تنبلي، رايانه و تلويزيون با همه اينها تأثير رشد روحيه بيحالي يا همان تنبلي و همچنين تلويزيون و بازيهاي رايانهاي را نيز نبايد در چاق شدن شهروندان ايراني ناديده گرفت. بر اساس اعلام وزارت بهداشت، وزن ۱۸ درصد نوجوانان ايراني از حدتعادل خارج شده و آماده چاق شدن در آينده نزديك هستند. علاوه بر رژيمهاي غذايي نامناسب كه در چاق شدن نوجوانان مؤثر است، بازيهاي رايانهاي و اعتياد به تماشاي تلويزيون هم يكي ديگر از عوامل تأثيرگذار بر چاقي آنان است. عادت به تماشاي تلويزيون و بازيهاي رايانهاي، يكي از علل چاقي جوانان و بزرگسالان هم است! مگر ميشود كسي يك ساندويچ(فست فود) دستش گرفته باشد، كنار تلويزيون يا رايانهاش لم داده باشد و بعد تا سر كوچه هم كه ميخواهد برود با خودرو برود، آن وقت با همه اينها چاق نشود؟!
حذفيات بنا به اعلام وزارت بهداشت و درمان، رواج مصرف غذاهاي پركالري در جامعه يكي از مهمترين علل چاقي است. اين علت را با مصرف لبنيات، سبزي و ميوه ميتوان از بين برد. اما دريغا كه باز طبق هشدار خود وزارت بهداشت، مصرف لبنيات، ميوه و سبزي هم طي چند ماه اخير به شدت در كشور ما كاهش يافته و اين كاهش تا جايي پيش رفته است كه اين سه كالا در حال حذف شدن از سبد تغذيه خانواده ايراني است!
خط پايان
در اين مرز و بوم هرطور كه دلمان بخواهد ميتوانيم با طبيعت خدا عشقبازي كنيم؛ كوه و كوهنوردي، كوير و كويرنوردي، دريا و دريانوردي، جنگل و جنگل گردي و موارد گوناگون ديگر. بايد به اين باور برسيم كه پيادهروي، ورزش و تفريح كردن حق مسلم ماست. وقتي به اين باور برسيم محال است از آن كوتاه بياييم. به نظر شما روزي چند دقيقه پيادهروي كردن خوشايند و ساده است يا افزايش آمار مرگ و مير و سكته در اثر چاقي؟! به نظر شما هفتهاي يك بار كوه رفتن خوشايند و ساده است يا زياد شدن مرگ و سكته در اثر چاقي؟! به نظر شما. . . بيخيال! اگر در خانه كس است، يك حرف بس است!
