غلامعباس ناصحي هر چند بر پايين بودن آمار خودكشي در جامعه تأكيد دارد، در عين حال تصريح ميكند: در امريكا اسلحه گرم مهمترين ابزار خودكشي است اما در كشور ما مسموميتهاي دارويي مهمترين روش خودكشي است. وي داروخانهها را متهم رديف اول بروز اين آسيب اجتماعي ميداند، چراكه اين مراكز به راحتي داروهاي خطرناك را بدون نسخه در اختيار مراجعهكنندگان خود قرار ميدهند.
فروش تمام داروها در ازاي مبلغ بيشتر هر چند مطابق قانون داروخانهها حق ندارند هر دارويي را بدون نسخه بفروشند اما اين اتفاقي است كه هم اكنون در بسياري از اين مراكز در حال رخ دادن است و چالشهاي بسياري را در ساختار سلامت جامعه ايجاد كرده است.
خود درماني، مسموميتهاي دارويي و عوارض گسترده اين مسموميتها كه خواسته يا ناخواسته با مصرف خودسرانه داروها رخ ميدهد، همه و همه ريشه در اين دارد كه دارو به عنوان سمي كه مصرف آن تنها توسط پزشك و به مقدار مناسب مجاز است به راحتي و در برابر مبلغي بيشتر در اختيار مردم قرار ميگيرد.
داروخانهها متهم رديف نخست مدير كل سلامت روان وزارت بهداشت هم يكي از منتقدان وضعيت نظارت بر عملكرد داروخانههاست. وي در رابطه با چالش مسمويتهاي دارويي و نقش داروخانهها در شكلگيري اين حلقه به فارس ميگويد: بسياري از اين داروها يا در خانه فرد وجود دارد يا به صورت غير مجاز و بدون نسخه به راحتي از داروخانه تهيه ميشوند. ناصحي با اظهار تأسف از نبود نظارت كافي بر داروخانهها ميافزايد: بايد سيستمي طراحي شود كه جلوي توزيع بدون نسخه داروهاي خطرناكي كه عامل خودكشي است به مردم گرفته شود.
دكتر عبدالرحمانرستميان، عضو كميسيون بهداشت مجلس نهم نيز در گفتوگو با «جوان » خاطر نشان ميكند: داروها به دو دسته تقسيم ميشوند؛ يك گروه داروهايي هستند كه فروش آنها بدون نسخه پزشك هم مجاز است اما گروه ديگر داروهاي تخصصي هستند كه به هيچ عنوان نبايد بدون تجويز پزشك به مصرف برسند. اين عضو خانه ملت نيز بر تخلف بودن فروش داروهاي ويژه بدون نسخه پزشك تأكيد ميكند و ميافزايد: متأسفانه همين مسئله سبب شده است تا ما با بحث مصونيت به آنتي بيوتيكها مواجه شويم. به گفته اين پزشك بسياري از بيماريها و سرماخوردگيها براي درمان نيازي به مصرف داروهاي ضد ميكروبي ندارد اما تجويز نادرست پزشكان از يك سو و خود درماني مردم و تخلف داروخانهها در فروش بدون نسخه دارو از سوي ديگر سبب شده است تا اين مشكل بهوجود آيد. اين نماينده مجلس خاطر نشان ميكند: داروهاي ضد التهاب غير كورتون نيز عوارض بسيار سوئي روي كليه و دستگاه گوارش دارند همچنين گاهي شاهد افرادي هستيم كه به دليل مصرف نا بجا و نادرست دارو، دچار از كار افتادگي يا نارسايي كبدي يا كليه شدهاند.
داروخانه بايد مركز راهنمايي بيماران باشد ولي نيست
رستميان ميافزايد: داروخانهها حتي در مواقعي هم كه نسخه پزشك وجود دارد اغلب سرشان شلوغ است و درباره شيوه مصرف دارو توضيحات لازم را به بيماران ارائه نميكنند در حالي كه يك داروخانه فقط محلي براي فروش دارو نيست، بلكه مركزي براي ارائه اطلاعات و راهنمايي مراجعهكنندگان نيز به شمار ميرود و نبايد اين كاركرد خود را از دست بدهد.
از شيرهاي خشك دارويي تا داروهايي كه جان آدميزاد را ميگيرد در كشور ما اما تنها مرجع تهيه دارو داروخانهها نيستند و نميتوان تمام تقصير وجود داروهاي خطرناك و نيازمند تجويز پزشك را به گردن آنها انداخت. بازار سياه دارويي انواع و اقسام دارو را دارد؛ از شيرهاي خشك دارويي تا داروهايي كه جان آدميزاد را ميگيرد. از همين روست كه يكي از مسيرهاي سقط جنينهاي غير قانوني از ناصر خسرو ميگذرد.
اين در حالي است كه با وجود مشخص بودن پاتوق قاچاقچيان دارو و برخوردهايي كه هرازچندگاه با دلالان اين منطقه صورت ميگيرد اما بازار سياه دارويي تحت نظر مافياي دارو در كشور، هنوز هم به حيات خود ادامه ميدهد.
رستميان هم تأكيد ميكند: دارو نبايد بازار سياه داشته باشد. به باور وي دارو يك جايگاه تخصصي سلامت محور است و شرايط نگهداري و ويژگيهايي دارد كه تنها افراد متخصص اين كار به آن آگاهند و بيترديد افرادي كه با سوءاستفاده از خلأهاي نظارتي اين اقلام را قاچاق ميكنند و در خارج از شبكه توزيع قانوني وارد مينمايند، هيچگونه اطلاعات و حساسيتي براي نگهداري صحيح از داروها ندارند.
نظارت تنها راهكار پيشگيري از مسموميتهاي دارويي اين پزشك فوق تخصص روماتولوژي نيز چالش مسموميتهاي دارويي را موضوعي ميداند كه به دليل ضعف در شبكه نظارتي كشور به وجود آمده است و براي رفع مسائل ناشي از اين موضوع تشديد و سيستماتيك شدن نظارتها تنها راهكاري است كه پيش روي داريم.
