پديده قديمي و البته مهم كارچاقكني سالهاست كه در ادارات و مراكزي كه مراجعه ارباب رجوع دارند، وجود داشته و دارد، اما ادارات تابعه دستگاه قضايي به ويژه دادگستريها به نوع ديگري با اين معضل و افراد كارچاقكن دست و پنجه نرم ميكنند. اين روزها راهروهاي دادگستري به جولانگاهي براي افراد سودجو، كلاهبردار، كارچاقكن و فرصتطلب تبديل شده است كه از شرايط دادگاه و دادسرا به بهترين شكل ممكن براي اهداف غيرقانوني خود و سركيسه كردن مردم استفاده ميكنند.
حتماً تا بهحال ديدهايد زماني كه مراحل رسيدگي و اطاله دادرسي يك پرونده در دادگستري طولاني ميشود، چه مشكلاتي براي عوامل پرونده به وجود ميآيد. خواهان، خوانده، قضات و تمامي افرادي كه به نوعي در يك پرونده نقش دارند، دچار سردرگمي ميشوند.
روند طولاني اطاله دادرسي از سالها پيش به عنوان يكي از معضلات جدي دستگاه قضايي وجود داشته و در حال حاضر هم بسياري از مردم در راهروهاي دادگستري با اين مشكل مواجه هستند.
هرچند به باور مديران دستگاه قضايي و كارشناسان اين حوزه، روند رسيدگي به يك پرونده در دستگاه قضايي به دلايل گوناگون از جمله ناآشنايي مردم با قوانين حقوقي، نظرات متفاوت قضات درباره يك پرونده و در نهايت بوروكراسي اداري طولاني ميشود، اما موضوعي كه همواره در كنار اين مشكلات باعث سردرگمي و نارضايتي مردم شده است، وجود پديدهاي به نام «كارچاقكن» در حاشيه دستگاه قضايي و به ويژه در دادگستريهاست.
كارچاقكنهاي همه فن حريف! كارچاقكنها در ادارات دستگاه قضايي در راهروهاي دادگاهها، بين مردم و حتي در محافل قضات حضور دارند و جولان ميدهند. اين افراد با برخي قضات و مديران دستگاه قضايي ارتباط دارند، با مردم همصحبت ميشوند، در ازاي حل مشكلات برخي پروندهها پول دريافت ميكنند، پارتيبازي ميكنند و دراصل در اين كار غيرقانوني اداري و خلاف موازين همه فن حريف هستند.
برهكشان كارچاقكنها در پروندههاي طولاني زماني كه روند اطاله دادرسي و رسيدگي به يك پرونده طولاني ميشود و پرونده در پيخ و خم رسيدگي درجا ميزند، بهترين فرصت و زمان براي كارچاقكنها فراهم ميشود و درحقيقت برهكشان اين افراد است چراكه از يك طرف ميتوانند با عوامل يك پرونده ارتباط بگيرند و از سوي ديگر فرصت لازم براي اعمال غیر قانوني و دور زدن قانون و دستگاه قضايي فراهم است.
آنها را چطور بشناسيم؟ ويژگيهاي كارچاقكنها به صورتي است كه همواره در راهروهاي يك دادگاه يا دادگستري، ميچرخند تا مورد مناسبي را براي اخاذي يا سركيسه كردن به دست آورند. افرادي چربزبان و با فن بيان قوي هستند كه همواره ارتباط خود با مديران ارشد دستگاه قضايي را به رخ مردم ميكشانند و از اين موضوع به خود ميبالند. اين افراد همواره وعده ميدهند پروندهها، لايحهها، دادخواستها و امور حقوقي شهروندان را در كوتاهترين زمان ممكن به نتيجه برسانند.
هيچ كس به آنها شك نميكند، چراكه همواره در قامت يك مدير تمام قد، خوشتيپ و خوشصحبت در دادگاهها و در بين مردم ظاهر ميشوند. كيف چرمي به همراه دارند و بوي اودكلن خارجي آنها وسوسهانگيز است!
اما بسياري از افراد از اين موضوع غافل هستند كه پشت اين چهره موجه، افرادي قانونشكن و كلاهبردار پنهان شدهاند.
در چند وقت گذشته اين افراد توانستهاند از اين راه براي خود بازار كسب و كاري به راه انداخته و بسياري از مردم و شهرونداني كه درگير ماجراي طولاني پروندههاي قضايي هستند را سركيسه كنند. اين درحالي است كه تا به امروز هيچ قانون يا ضوابطي براي برخورد با اين افراد كه با برخي از مديران متخلف دستگاه قضايي و قضات ارتباط دارند، تدوين نشده است!
شكايتي كه دوبله شد!
اما محمد مصداقينيا قاضي دادگستري با بيان مثال واقعي درباره فعاليت كارچاقكنها به «جوان» ميگويد: ماجراي پدري كه در اثر بياطلاعي مدتي پيش در دام اين افراد افتاد، مصداق بارز جولان افراد كارچاقكن در دستگاه قضايي است. به گفته اين قاضي دادگستري، پدري براي شكايت از ضاربان فرزندش به دادگاه شكايت ميكند و تشكيل پرونده ميدهد.
پس از مدتي به دليل طولاني شدن روند رسيدگي و نهايي شدن پرونده به شخصي كه خود را از آشنايان مسئولان قوه قضاييه معرفي ميكند، متوسل شده و به اميد انجام كارش مبلغ ۴۵۰ هزار تومان پول نقد را پرداخت ميكند، اما زماني كه مشخص شد اين شخص كلاهبردار است، علاوه بر ضرر مالي، اين روزها درگير دو پرونده شكايت، يكي براي پرونده پسرش و ديگري پرونده شكايت خودش از افرد كارچاقكن است.
راهكارهاي قضات براي مقابله با دلالان اما عصمتالله جابري ديگر قاضي دادگستري هم درباره جولان اين افراد به «جوان» ميگويد: يكي از اصليترين دلايل وجود افراد سودجو در ادارات تابعه دستگاه قضايي، هزينههاي بسيار بالاي مراحل رسيدگي و وكيل است. در صورتي كه اگر هزينه گرفتن وكيل كاهش پيدا كند، مردم هم براي آشنايي با قوانين و مقررات قضايي و دادگاهي به وكيل مراجعه ميكنند و نيازي به مراجعه به افراد مشكوك و در اصطلاح كارچاقكن ندارند.
به گفته اين قاضي دادگستري، يكي ديگر از دلايل شكلگيري اين پديده در دادگاهها شلوغي بيش از حد و مراجعات بالاست، در اين شرايط افراد كارچاقكن ميان مردم عادي ظاهر ميشوند و به نوعي هم به دنبال كسب اطلاع از ماجراي پروندههاي گوناگون هستند و هم سوژههاي خود را پيدا ميكنند.
جابري ضمن تأكيد بر سازماندهي صحيح و اصولي با توجه به تازهترين امكانات نرمافزاري به روند رسيدگي و اطاله پرونده تأكيد كرد: تا زماني كه مردم اطلاع كافي از قوانين قضايي نداشته باشند، سيستم نظارتي ضعف داشته باشد و در نهايت هزينه گرفتن وكيل براي يك پرونده بالا باشد، شاهد پديدهاي به نام كارچاقكن در دستگاه قضايي و دادگستريها هستيم.
