یکی از موضوعاتی که در ایام تابستان مورد توجه والدین قرار میگیرد و در طول سال نیز با بازگشایی مدارس ادامه پیدا میکند، آموزش قرآن کریم به کودکان است. این موضوع برای سنین مختلف متفاوت است و هم اکنون کارشناسان فراوانی با برگزاری کلاسهای مختلف به آموزش قرآنی کودکان همت گماشتهاند. آموزش قرآن به کودکان ویژگیهای خاص خود را دارد و توجه به این نکته نیز از اهمیت خاص خود برخوردار است.
حجتالاسلام والمسلمین اسماعیلی صلاحی، کارشناس قرآن، با اشاره به اهميت آموزش قرآن به خردسالان و بهرهگيری از روشهای مؤثر در آموزشها، اظهار میکند: استفاده از شيوه زبانآموزی با لهجه عربی كه از سوی برخی از موسسات انجام میشود، آسيبی بزرگ در آموزش قرآن به خردسالان به شمار میآيد.
وی در ادامه این مطلب میافزاید: دوگانگی و اختلاف ميان آموزش و پرورش و سازمان بهزيستی به عنوان متوليان آموزش قرآن به كودكان، اساسیترين مشكل و آسيبی بزرگ در آموزش قرآن به خردسالان به شمار میآيد. حجتالاسلام صلاحی در بخش ديگری از اين گفتوگو با بيان اينكه به دنبال برگزاری جلساتی با مسئولان پيشدبستانی و مسئولان قرآنی وزارت آموزش و پرورش هستيم، عنوان میکند: در صورتی كه جلسهای با مسئولان قرآنی و پيشدبستانی آموزش و پرورش داشته باشيم، تصميمگيریهای نهايی برای آموزش قرآن در مقطع پيشدبستانی و نحوه آموزش به خردسالان را اتخاذ كرده و از برنامه آموزش و پرورش نيز مطلع میشويم.
اختلاف سازمانها؛ مشکلی برای آموزش قرآن
وی در ادامه با اشاره به لزوم توانمندی مربيان پيشدبستانی برای آموزش قرآن به خردسالان میگوید: هرچند كه در حوزه پيشدبستانی مربيانی داريم كه به آموزش خردسالان میپردازند، اما واقعيت اين است كه مربيانی كه به فنون آموزش قرآن و مفاهيم دينی آشنا و آگاه باشند، نداريم و البته تعداد مربيان متخصص در اين زمينه بسيار اندك است. اين كارشناس قرآنی، با يادآوری اينكه مربيان توانمند و متخصص در حوزه آموزش قرآن به خردسالان نداريم، میافزاید: مربيان توانمندی كه در مراكز پيشدبستانی و مهدهای كودك فعال بوده و به آموزش قرآن برای خردسالان بپردازند، بسيار اندك هستند و تعداد اندك آنان جوابگوی نياز خانوادهها و كودكان نيست. حجتالاسلام صلاحی در ادامه اين بخش از سخنان خود با بيان اينكه بسياری از مربيان پيشدبستانی دارای سواد قرآنی مورد نياز برای آموزش قرآن به خردسالان نيستند، اظهار كرد: بیشك از كسی كه خودش قرآن خواندن بلد نيست نمیتوانيم انتظار آن را داشته باشيم كه قرآن و آموزههای قرآنی را به افراد ديگر آموزش دهد. وی با عنوان اين كه آموزش قرآن به خردسالان چندين مرحله دارد، گفت: آنچه كه در وهله اول بايد مورد توجه قرار گيرد، اين است كه در آموزش قرآن به خردسالان نبايد از روش زبانآموزی استفاده كرد و البته هنگامی كه نخواهيم از اين روش استفاده كنيم بايد به مفاهيم و عبارات قرآنی توجه كنيم كه اين امر لازم است از سوی مراكز پيشدبستانی و مهدهای كودك مورد توجه قرار بگيرد.
لزوم تربیت کارشناس آموزش قرآن
حجتالاسلام صلاحی در ادامه اين بخش از سخنان خود با بيان اينكه مربيان در آموزش مفاهيم قرآنی بايد در وهله اول خودشان به آن باور رسيده باشند، افزود: مفاهيم و آموزههای قرآنی و دينی كه به خردسالان ارائه میشود اگر به صورت سطحی و بدون داشتن آگاهی كافی از سوی مربيان انجام شود هيچ نتيجه مثبتی در پی نخواهد داشت و حتی موجب میشود تا كودكان و نوجوانان در آينده، مسائل دينی را در حد بسيار ظاهری نيز رعايت نكنند. وی عامل دوم كه پس از باور به مفاهيم قرآنی در آموزش به خردسالان بايد وجود داشته باشد را آشنايی و تبحر مربيان به برخی از فنون خاص دانست و گفت: آموزش قرآن به خردسالان با آموزش ساير اقشار و گروهها تفاوت بسياری داشته و به همين دليل نيز مربيان اين حوزه بايد فنون لازم در ارتباط با آموزش خردسالان را داشته باشند. این کارشناس با بيان اينكه كودكان افكاری انتزاعی ندارند، عنوان كرد: به اين دليل كه افكار كودكان انتزاعی نيست، آموزشهايی كه به آنان ارائه میشود بايد به شكل تصويری و گويا باشد و كودكان بايد هر چيزی را كه ديدنی است دقيق ببينند و هر چيزی كه شنيدنی است را نيز بايد دقيق بشنوند.
آموزش تصویری قرآن به کودکان
حجتالاسلام والمسمين غلامرضا حيدری ابهری، كارشناس قرآنی كودك و نوجوان نیز با اشاره به اهميت آموزش قرآن به خردسالان عنوان كرد: بر اساس دستوراتی كه در قرآن كريم و احاديث و روايات آمده، آموزش قرآن بايد از زمان تولد آغاز شود و به همين دليل است كه در زمان تولد نوزاد، در گوش راست او اذان و در گوش چپ او نيز اقامه خوانده میشود. وی ادامه داد: هرچند كه آموزش قرآن و مفاهيم قرآنی از سنين كودكی دارای اهميت فراوانی است، اما در اين ميان آنچه كه بيش از هر مسئله ديگری اهميت دارد، شيوه آموزشی است كه در ارائه مفاهيم و آموزههای قرآنی به كار گرفته میشود و البته لازم است كه شيوه آموزشی در آموزش به خردسالان با شيوه آموزشی بزرگسالان تفاوت داشته باشد. اين كارشناس تربيتی حوزه كودك و نوجوان يادآور شد: بسياری از شيوههای آموزشی كه در حال حاضر از سوی مراكز و مؤسسات قرآنی، مربيان، خانوادهها و... در آموزش به خردسالان مورد استفاده قرار میگيرد نه تنها كمكی در نزديك شدن كودكان به قرآن نمیكند، بلكه در اكثر موارد آنان را از قرآن دورتر میكند. وی در اين بخش از سخنان خود با بيان اينكه آموزش قرآن بايد متناسب با مخاطب و نيازهای او انجام شود، عنوان كرد: در حال حاضر بسياری از مؤسسات و مراكز قرآنی و حتی مهدهای كودك، آموزشهايی را به خردسالان میدهند كه متناسب با ظرفيت ذهنی و زبانی آنان نبوده و آنان را برای هميشه از يادگيری قرآن دلسرد و دلزده میكند.
تدوین آئیننامه در حوزه آموزش قرآن
حجتالاسلام حيدریابهری با بيان اينكه ميزان آموزش و ارائه مفاهيم قرآنی به خردسالان نيز بايد در مقايسه با بزرگسالان تفاوت داشته باشد، گفت: ارائه حجم بالايی از آيات و سورههای قرآنی به خردسالان يكی از مشكلاتی است كه در برخی از مراكز و مؤسسات قرآنی با آن روبهرو بوده و برای حل اين مشكل نيازمند انجام كار كارشناسی هستيم تا مراكز و مؤسسات قرآنی با در دست داشتن نظرات كارشناسانه، حجم آموزشهای خود را براساس نياز خردسالان و استانداردهای موجود در اين حوزه تنظيم كنند.
وی با يادآوری اينكه در حال حاضر شاهد آن هستيم كه آموزش قرآن به خردسالان از سوی مربيان غيرمتخصص انجام میشود، عنوان كرد: هرچند كه برخی از مؤسسات و سازمانها عنوان میكنند كه آموزشهايی را برای ارتقای توانمندی مربيان ارائه میكنند، اما اين آموزشها كافی نبوده و در جهت توانمندسازی مربيان بايد گامهای اساسی برداشته شود. اين كارشناس قرآنی در ادامه مشكل ديگر در جهت آموزش قرآن به خردسالان را محيطهای آموزشی دانست و گفت: محيطهايی كه برای آموزش به خردسالان در نظر گرفته میشود بايد كارشناسی شده باشد و فضايی برای آموزش قرآن به خردسالان اختصاص يابد كه متناسب با گروه سنی آنان بوده و جذابيت لازم برای ايجاد انس و الفت ميان كودكان با قرآن كريم را ايجاد كند.
همچنین حجتالاسلام علیاكبر حسينی، مدير گروه تفسير ترتيبی و ترجمه قرآن مركز فرهنگ و معارف قرآن كريم، با يادآوری اينكه قرائت قرآن كريم هيچگاه نبايد از ذائقه فرهنگ ما حذف شود، عنوان كرد: با وجود اهميت بحث آموزش قرآن به خردسالان توجه به معارف قرآنی نيز از اهميت ويژهای برخوردار بوده و پدر و مادر نبايد در سنين كودكی فرزندان خود، تنها به فكر تربيت حافظ يا قاری قرآن باشند بلكه در كنار توجه به قرائت و حفظ قرآن اهميت خاصی نيز به مفاهيم و معارف قرآنی بدهند. وی ادامه داد: هرچند كه بسياری از خانوادهها در تلاشند تا فرزندان خود را در سنين پيش از دبستان، حافظ و قاری قرآن تربيت كنند اما از اين مسئله غافلند كه ممكن است كودكان آنان تنها قرآن را حفظ كرده باشند و با فرهنگ، معرفت و تربيت قرآنی انس نگيرند و البته ممكن است كه توانمندی آنان در قرائت و حفظ قرآن در برخی موارد منجر به غرور آنان نيز شود.
اين كارشناس قرآنی افزود: تدوين يك آئيننامه در حوزه آموزش قرآن موجب میشود تا نه تنها سازمانها و مراكز آموزشی براساس چارچوبهای مطرح شده در اين آئيننامه رفتار كنند بلكه سبب میشود تا خانوادهها نيز از اين آئيننامه استفاده كرده و تربيت و آموزش فرزندان خود را براساس آئيننامه مشخص قرآنی انجام دهند. وی با يادآوری ضرورت ايجاد يك نهاد برای تدوين آئيننامه قرآنی در جهت تربيت قرآنی و آموزش قرآن به اقشار مختلف جامعه به ويژه كودكان و خردسالان گفت: در صورتی كه اين آئيننامه تدوين شود، علاوه بر خانوادهها، معلمان و مربيان نيز نسبت به وظايف تربيتی خود شناخت بيشتری پيدا كرده و ياد میگيرند كه در تربيت و آموزش كودكان و خردسالان، چه مواردی را بايد در اولويت كار خود قرار دهند.
