همه آنچه از سر گذراندهاید امروز به شما کمک میکند تا کودک سال اولیتان را که برای نخستینبار پا به مدرسه میگذارد، بهتر درک کنید و با توجه به تجربهای که کسب کردهاید و شناختی که از کودکتان دارید، او را برای ورود به مدرسه، آموزش علم، پیدا کردن دوستان جدید و معلمش آماده کنید.
دکتر یوسفعلی سلماسی، کارشناس امور خانواده و استاد دانشگاه اظهار میکند: یکی از موضوعاتی که سبب ترس کودکان از رفتن به مدرسه میشود، بیشتر از آنکه دلیل عاطفی داشته باشد از خاطراتی ناشی میشود که والدین برای فرزندشان بیان کردهاند که اغلب این خاطرات نکات منفی است و از این رو والدین میخواهند که فرزندشان مرتکب چنین اشتباهاتی نشود. از آنجا که مدرسه نخستین نهاد اجتماعی است که کودک به تنهایی قدم در آن میگذارد و این امکان وجود دارد که حس دوری از والدین را برای نخستین بار تجربه کند، ترس از ارتکاب اشتباه و توبیخ و تهدید و تنبیه از سوی مسئولان مدرسه سبب میشود تا کودک علاقهاش را برای حضور در مدرسه از دست بدهد.
وی وابستگی کودکان به والدین، محیط خانه و خانواده و هر تکیهگاه دیگری که ممکن است برای کودک وجود داشته باشد را از دلایل دیگری عنوان میکند که زمینه ساز واهمه کودک از رفتن به مدرسه میشود و میگوید: گاه کودکان بیش از حد به مادرشان وابسته هستند و این وابستگی از نظر عاطفی و انجام کارهای کودک در همه ابعاد سبب میشود که کودک نسبت به جدایی از مادرش حساسیت و واکنش ناخوشایندی را نشان دهد که این موضوع نیز با پاسخهای بیش از حد مادرش مواجه ميشود. براي پيشگیری از به وجود آمدن اين مشکلات و برطرف کردن آن و آماده کردن کودک براي پذيرش شرايط جديد و مأنوس شدن او با محيط دبستان، والدين هم بايد اصول و مهارتهايي را بياموزند.
این کارشناس میگوید: اضطراب جدایی نوعی از استرس است که کودک نگران و دلواپس خانواده به ویژه مادرش میشود و تصور میکند که اگر او در منزل نباشد برای مادرش اتفاق ناگواری میافتد. بنابراین تلاش میکند با گریه کردن در کنار مادرش بماند.
کاهش وابستگیها
وی به واقف نبودن کودک به همه جزئیات قوانین مدرسه اشاره میکند و میافزاید: تهدید و ترساندن کودک میتواند مشکل آفرین باشد مانند این سخن که والدین به فرزند خود میگویند «اگر غذا نخوری به معلمتان خواهم گفت». همچنین کودک ممکن است دچار اضطرابی شود که از سوی همکلاسیهایش برای او ایجاد میشود . در این حالت این امکان وجود دارد که برخی از دانشآموزان او را در حالتی دشوار قرار دهند. همچنین بیان کلمات استرس آور از سوی والدین همچون این جمله که «عجله کن مدرسهات دیر شده است» نیز زمینه ایجاد استرس در کودک را به وجود میآورد.
دکتر سلماسی میگوید: بهتر است یک ماه پیش از شروع دبستان با کودکمان در اینباره صحبت کنیم و در فرصتهایی که برایمان پیش میآید، او را به مدرسه ببریم تا با این فضا، معلمان و مسئولان مدرسه بیشتر آشنا شود.
وی از مشکلات دیگری که ممکن است هنگام ورود به مدرسه برای کودک به وجود بیاید یاد میکند و میافزاید: مشکلات روانتنی از نوع دیگر مشکلات هستند که حالات اضطراب به مشکلات جسمی تبدیل میشوند. در این حالت، اضطراب و پریشانی کودک در جسم او تأثیر میگذارد و نشانههایی مانند کم اشتهایی، دل درد، تکرر ادرار، تهوع و استفراغ را به وجود میآورد.
همراهی کودکان در روزهای نخست مدرسه
دکتر سلماسی از ایجاد دلبستگی و تعلق خاطر به مدرسه، همکلاسیها، آموزگاران و دیگر کارکنان مدرسه، به عنوان عواملی تأثیرگذار در آرامش روحی و روانی کودک یاد میکند و میافزاید: این تعلق خاطر در روزهای پیش از مدرسه و توسط والدین باید ایجاد شود. بر این اساس کودک باید محلی را که قرار است به مدت پنج سال در آن زندگی کند به عنوان خانه دوم خود بپذیرد و به همه اجزایش علاقهمند شود و خاطرههایی خوب از آن در ذهن خود ذخیره کند. از این رو به کودک خود اطمينان دهيد که معلمش مهربان است و او را حمايت خواهد کرد و خاطرهها و تجارب مثبت، شاد و جالب خودتان از معلمهاي دوره ابتدايي را با کودک در ميان بگذاريد. از خاطرات خوشتان با کودک سخن بگویید.
وی تصریح میکند: والدین میتوانند با کتاب خواندن براي کودک و هديه دادن کتاب داستان، علاقه او را به يادگيري، خواندن و با سواد شدن افزايش دهند. والدين بايد در روشهاي تربيتي خود به گونهاي عمل کنند، به شيوه اي سخن بگويند و با کساني رفت و آمد کنند و الگوهايي ارائه دهند که به طور ناخودآگاه انگيزه يادگيري و رفتن به مدرسه در کودک ايجاد شود.
دکتر سلماسی با تأكيد بر اينکه فرستادن کودک به پيش دبستاني و مهدکودک براي تقويت روابط اجتماعي او بسيار مفيد است، اظهار ميکند: بايد توجه داشت که به طور معمول بچههايي که تجربه رفتن به مهدکودک و پيش دبستاني را داشتهاند، آمادگي بيشتري براي رفتن به مدرسه دارند.
صحبت از خاطرات خوش مدرسه
به گفته این کارشناس، والدین باید دلایل ترس کودک را بشناسند و در رفع آن بکوشند. براي کم کردن وابستگي کودک، سعي کنيد با استفاده از روشهاي مناسب، مثل گذاشتن کودک در خانه اقوام به مدت يک یا دو ساعت در روز يا بردن او به پارک و همراه کردن او با کودکان همسن و سال خودش، به تدريج وابستگي او را به خود کم کنيد.
وی ادامه میدهد: والدین میتوانند درباره روز اول مدرسه خودشان و خاطرات آن روز براي فرزندشان صحبت و کودک را از شاديها و تجربههايي که در مدرسه انتظار او را ميکشند، آشناتر کنند. بهتر است والدین به او بگويند که خودشان در روز اول مدرسه چه احساسي داشتند و آموزگار و دوستانشان با آنها چطور برخورد میکردند.
این استاد دانشگاه در ادامه میگوید: والدین میتوانند برای کودک از استرسها و اضطرابهایی سخن بگویند که خودشان در روزهای نخست مدرسه از سر گذراندهاند و تصوراتی را که در ذهن خود میگذراندند برایشان بازگو کنند و از شرایطی سخن بگویند که برخلاف تصورات آنها بوده است. اگر فرزند بزرگتری دارید که مدرسه میرود، میتوانید از او بخواهید برای خواهر یا برادر کوچکش درباره مدرسه رفتن صحبت کند.
دکتر سلماسی همچنین اظهار میکند: میتوانید فرزندتان را در تابستان به بهانه ثبتنام، گرفتن پرونده و مواردي مانند آن به مدرسهاش ببريد و تمام فضاهاي داخلي مدرسه همچون کلاسها را به او نشان دهيد. گذر از خياباني که دبستان کودکتان در آن واقع شده است نيز او را با فضاي مدرسهاش که بايد هر روز به آنجا برود، آشنا خواهد کرد.
آشنایی با مدرسه پیش از آغاز سال تحصیلی
وی میافزاید: والدین با خرید کتابهای داستانی که درباره مدرسه است، میتوانند کودکشان را با فضای مدرسه بیشتر آشنا کنند. از این رو بهتر است کتابهایی انتخاب شوند که از رنگ زیباتر و جذابیت بیشتری برخوردارند. اين کتابها اگر داراي تصاوير رنگي و جذاب باشند، به کلاس اوليها کمک ميکنند تا خود را در قالب شخصيت داستان قرار دهند و با مدرسه و فضاي آن آشناتر شوند.
این کارشناس به لزوم همراهی والدین با کودکان در روز اول مدرسه تأکید میکند و میگوید: دست کم والدین باید تا چند هفته اول کودکشان را در رفتن به مدرسه همراهی کنند. وقتي او خودش را در محيط جديد و غريبه حس کند در بين اطرافياني که همه با والدين خود پا به مدرسه گذاشتهاند، احساس تنهايي خواهد کرد، هيجان روز اول مدرسه از شب قبل، صبح روز اول، به صدا درآمدن زنگ کلاس و حتي بازگشت به منزل همراه کلاس اوليهاست و چه بهتر است که او همراهي داشته باشد تا اين لحظات را در کنار او سپري کند.
دکتر سلماسی از خرید لوازم التحریر، کیف، لباس و ... یک ماه پیش از شروع مدرسهها یاد میکند و میگوید: یک ماه پیش از شروع مدارس، زمان مناسبی است که کلاس اوليها احساس کنند به موقع براي رفتن به مدرسه آماده ميشوند و شور و شوق مدرسه در وجودشان بسيار زياد است. به تعويق انداختن آن به روزهاي آخر شهريور آنها را دچار استرس خواهد کرد که مبادا براي رفتن به مدرسه دير آماده شوند.
با توجه به نکاتی که بیان شد میتوان در فرصت باقی مانده تابستان که روزهای پایانی خود را سپری میکند، کودکان را برای ورود به مدرسه آماده کرد.
