چرا جوانها در مراسمهای مذهبی عاشورا و تاسوعا شرکت میکنند، آیا این مساله ناشی از حس علاقه جوانان به شرکت در گروه است یا گرایش به مسائل معنوی سبب آن میشود؟
اصولاً تمایل به توجه به خداوند جزو ویژگیهای هر انسانی است. و حتی پژوهشهای جدید نشان میدهد که مراکز ویژهای در مغز انسان وجود دارد که در هنگام تجربیات ناب مذهبی فعال میشود. یعنی ما میتوانیم بگوییم حتی از نظر آفرینش خداوند هم در دستگاه عصبی انسان که عالیترین آفریدههاست بخشی وجود دارد که به تجربههای مذهبی اختصاص دارد. در مورد توجه ویژه جوانان به مراسم سوگواری حضرت امام حسین (ع) نیز دلایل متفاوتی وجود دارد که یکی از مهمترین آنها نیاز جوانان به وجود یک نمونه است. نمونهای که بتوانند آن را سرمشق خود قرار دهند. این تمایل هم باز به طور طبیعی در همه موجودات وجود دارد که به دنبال یک سرمشق بهتر باشند اما نکته مهمی که وجود دارد این است که خیلی از انسانها با وجودی که میدانند چه چیزی بهتر است و آن را از لحاظ منطقی میتوانند بفهمند. ولی در عمل نمیتوانند به دنبال آن بروند. البته این موضوع هم نباید ما را نگران کند به دلیل اینکه مقدمه هر تغییر رفتاری عبارت از تغییر نگرش، از عوامل دیگر تمایل جوانان به حضور در مراسم سوگواری حضرت امام حسین (ع) نیز تمایل طبیعی انسانها برای غرق شدن در جمعیت یا حالتی است که به آن حالت اقیانوسی گفته میشود که انسان جزئی از یک جمع می شود و تحت تأثیر آن قرار میگیرد.
شرکت جوانها در مراسمهای عزاداری و هیأتهای مذهبی چگونه به روحیه همکاری و نقش آفرینی در گروه کمک میکند؟
پذیرش نقشهای اجتماعی به همین ترتیب آغاز میشود. ابتدا کودکان و نوجوانان و جوانان میآموزند از طریق حضور در جمع بهتر میتوانند به هدف برسند که در اینجا هدف یک هدف مذهبی است و بعد آن را در سایر موارد هم تعمیم میدهند این نوعی ایفای نقش است که نوجوان و جوان متوجه میشوند به عنوان عضوی از گروه بهتر میتواند به نتیجه برسد.
چرا با شرکت جوانها در چنین مراسمهایی صفا و صمیمیت بین آنها به وجود میآید؟
به دلیل اینکه عملاً پاداش میگیرند خیلی از رفتارهای انسان مدتها بعد ممکن است که به نتیجه برسد ولی وجود مهربانی و صمیمیتی که با مهربانی و صمیمت پاداش داده میشود سبب میشود که این رفتار به سرعت تقویت شود.
شرکت جوانان در گروههای معنوی همچون هیأتهای مذهبی چگونه میتواند از دچار شدن آنها به بدهنجاریهای رفتاری و آسیبهای اجتماعی جلوگیری کند؟
درگذشته که مراسمهای معنوی و هیأتهای مذهبی در ایام عاشورا و تاسوعا با گستردگی بیشتری برگزار میشد و همه گروههای جامعه در آن شرکت میکردند میزان آسیبهای اجتماعی هم کمتر بود. از این مساله میتوان نتیجه گرفت که شاید چنین مراسمهایی هم در پالودگی انسانها نقش داشتهاند. واقعیت هم این است که این مراسمها که روحیه همکاری و توجه به یک هدف عالی و از خود گذشتگی را ترویج میکنند و طبیعی است که در کاهش آسیبهای اجتماعی میتوانند به شکل مستقیم نقش داشته باشند. افراد از طریق همانندسازی با سرمشقهای مذهبی سعی میکنند خودشان را مانند آنها ببینند. بنابر این مانند آنها نیز روش درست را فراروی خود قرار میدهند.
آیا شرکت در چنین مراسمهایی میتواند پاسخی به روحیه هیجان مطلبی جوانان باشد؟
برانگیختگی و شور مذهبی در وجود همه انسانهاست و چنین مراسمی میتواند جایگاهی برای نمایش این احساسات و عواطف باشد و البته این مراسمها تنها در ایران برگزار نمیشود، اگر چه در ایران به شکلی عالیتر و باشکوهتر برگزار میشود. حتی در کشورهای دیگر دنیا هم متوجه شدهاند که استفاده از حضور جمع در مراسم مذهبی چه نقش پالاینده و تصفیهکنندهای در مورد عواطف انسانی دارد.
