جوان آنلاین: ۸ هزار تن پسماند، هر روز از تهران راهی مسیری میشود که بخشی از آن به آرادکوه میرسد، اما سرنوشت همه این پسماند، قرار نیست دفن باشد. پیش از آن، بخشی از این پسماندها پردازش و تفکیک میشوند و آنچه قابلیت استفاده دوباره دارد، میتواند به چرخه بازیافت بازگردد.
آنطور که مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران میگوید توسعه خطوط پردازش، کاهش دفن مستقیم، کنترل گاز متان و شیرابه، گسترش تفکیک از مبدأ و جذب سرمایهگذاران بخش خصوصی در حوزه بازیافت در این سازمان دنبال میشود.
۸ هزار تن پسماند ورودی روزانه تهران
روز گذشته، محسن قضاتلو، مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران، در نشست خبری اصحاب رسانه، بخشهای مختلف زنجیره مدیریت پسماند را تشریح کرد.
قضاتلو درباره حجم پسماند تولیدی پایتخت گفت: «روزانه حدود ۸ هزار تن پسماند در شهر تهران تولید میشود و مدیریت چنین حجمی نیازمند همکاری همزمان شهروندان، پیمانکاران، مناطق شهرداری و سازمان مدیریت پسماند است.»
بخش قابل توجهی از مسیر مدیریت پسماند تهران به مجتمع آرادکوه میرسد، مجموعهای که همچنان یکی از زیرساختهای اصلی مدیریت پسماند پایتخت محسوب میشود.
کاهش دفن در آرادکوه به کمتر از ۵ درصد
قضاتلو با اشاره به وضعیت پردازش در آرادکوه، توضیح داد که بخش مهمی از پسماند ورودی به این مجموعه پیش از دفن پردازش میشود و سهم پسماندی که بدون پردازش دفن میشود، به کمتر از ۵ درصد رسیده است. برنامه سازمان نیز توسعه خطوط پردازش، تفکیک از مبدأ و استفاده از فناوریهای جدید برای کاهش بیشتر این میزان است.
او درباره آینده این مجموعه عنوان کرد: «آرادکوه همچنان یکی از زیرساختهای اصلی مدیریت پسماند تهران است و به جای نگاه صرفاً انتقالی، باید به سمت بهسازی و ارتقای این مجموعه حرکت کنیم.»
تولید انرژی و ارتقای فرآیندهای پردازش نیز در برنامههای مورد اشاره مدیرعامل سازمان قرار دارد. به گفته قضاتلو، برنامههای مختلفی برای «ارتقای فرآیندهای پردازش، تولید انرژی و مدیریت پسماند» در این مجتمع در دست بررسی و اجراست.
اما مسئله آرادکوه تنها به حجم پسماند و نحوه پردازش آن محدود نمیشود. آثار زیستمحیطی دفن پسماند نیز بخش دیگری از این معادله است، موضوعی که سازمان مدیریت پسماند پروژههایی را برای آن دنبال میکند.
قضاتلو درباره اجرای پروژههایی برای کاهش انتشار گاز متان و مدیریت شیرابه اظهار داشت: «در این زمینه همکاریهایی با سازمان ملل متحد و برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) دنبال شده است.»
او ادامه داد: «گاز متان و شیرابه از جمله موضوعاتی هستند که باید به صورت علمی و مستمر مدیریت شوند و به همین دلیل پروژههایی برای کاهش و کنترل این آلایندهها در دستور کار قرار گرفته است.»
جمعآوری پسماند در روزهای بحران
قضاتلو با اشاره به دوره جنگ، حفظ استمرار خدمات شهری و جمعآوری پسماند را یکی از موضوعات مهم آن مقطع دانست: «در آن دوره حدود هزار و ۸۰۰ اعزام و ۶۵۲ مأموریت در حوزههای مختلف انجام شد و بخشی از ظرفیت ناوگان سازمان برای پشتیبانی از عملیات خدمات شهری و مدیریت شرایط بحرانی به کار گرفته شد.» مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران، در تشریح عملکرد سازمان در دوره جنگ اظهار کرد: «با وجود شرایط خاص ایجاد شده، تلاش کردیم خدمترسانی در این حوزه بدون وقفه ادامه داشته باشد و ناوگان و نیروهای سازمان نیز در آمادهباش قرار داشتند.»
همین نگاه به شرایط اضطراری، در برنامهریزی برای آرادکوه و دیگر مراکز مرتبط با مدیریت پسماند نیز دنبال شده است. قضاتلو از در نظر گرفتن سناریوهای پدافندی و شرایط اضطراری برای این مراکز خبر داد تا در صورت بروز بحران، فرآیند جمعآوری و دفع پسماند دچار اختلال نشود.
توسعه مخازن دفنی در ۸۰ نقطه تهران
مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران در ادامه از برنامه این سازمان برای توسعه مخازن دفنی خبر داد: «موضوع توسعه مخازن دفنی را در دستور کار داریم و پیگیر هستیم این مخازن را در سطح شهر افزایش دهیم. در حال حاضر حدود ۸۰نقطه در شهر تهران شناسایی شده و در نظر داریم با برگزاری مناقصه، اجرای این طرح را در محورهای منتخب آغاز کنیم.»
او با اشاره به اجرای طرح ۶۴ مخزن جدید اظهار کرد: «در مرحله نخست ۶۴ مخزن جدید در نظر گرفته شده که شامل ۳۲ مخزن آبی و ۳۲ مخزن سبز خواهد بود.»
قضاتلو درباره ویژگی این مخازن توضیح داد: «این مخازن به صورت دایرهای طراحی شدهاند و سازوکار ورود و خروج و تخلیه آنها متفاوت است. در زمان تخلیه، درِ مخزن با تجهیزات مخصوص باز میشود و فرآیند تخلیه صورت میگیرد.»
به گفته او، این طرح پیش از این به صورت آزمایشی به مدت حدود ۴۰ روز در یکی از نقاط منطقه ۲ در خیابان بهبودی اجرا شد و با توجه به نتایج بهدستآمده، تصمیم داریم آن را توسعه دهیم.
زباله خشک، هزینه است یا یک بازار اقتصادی؟!
بخش دیگری از برنامه مدیریت پسماند تهران به پسماند خشک مربوط میشود، جایی که سازمان میخواهد تفکیک از مبدأ و جمعآوری رسمی را توسعه دهد و زمینه حضور بیشتر بخش خصوصی را فراهم کند.
مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند، فراهم کردن زمینه ورود سرمایهگذاران بخش خصوصی به حوزه بازیافت را یکی از سیاستهای سازمان دانست. از نگاه او، پسماند میتواند از یک هزینه برای مدیریت شهری فاصله بگیرد و به منبعی برای تولید مواد اولیه و محصولات قابل استفاده تبدیل شود.
قضاتلو در این باره اظهار کرد: «پسماند صرفاً یک هزینه برای مدیریت شهری نیست و بخش قابلتوجهی از آن قابلیت تبدیل شدن به مواد اولیه و محصولات قابل استفاده را دارد.»
در مجتمع آرادکوه نیز ظرفیتهایی برای ایجاد شهرک بازیافت و توسعه فعالیتهای مرتبط با این حوزه پیشبینی شده است. سازمان همچنین استفاده از برخی ضایعات در تولید محصولات بتنی و مبلمان شهری را دنبال میکند.
به گفته قضاتلو، بخشی از پسماندهای سنگی و مصالح حاصل از فرآیندهای مختلف میتواند پس از فرآوری، در تولید محصولات مورد استفاده قرار گیرد.
اولویت با تفکیک پسماند از مبدأ است
سازمان مدیریت پسماند توسعه زیرساختهای جمعآوری پسماند خشک از مبدأ و کاهش مداخلات غیررسمی در این فرآیند را در شمار اولویتهای خود قرار داده است. قضاتلو در تشریح این برنامه گفت: «شهروندان باید بتوانند پسماند خشک خود را از مسیرهای رسمی تحویل دهند و در این فرآیند نقش داشته باشند.»
توسعه سامانههای هوشمند و ایجاد مراکز رسمی جمعآوری از جمله اقداماتی است که سازمان برای این هدف در دستور کار قرار داده است. در همین چارچوب، ارزش اقتصادی پسماند خشک نیز مورد توجه قرار گرفته است.
به گفته مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند، قیمت خرید پسماند خشک در چارچوب سازوکارهای تعریفشده حدود ۱۵ هزار و ۲۰۰ تومان اعلام شده و هدف این است که ارزش اقتصادی این بخش به شکل شفاف وارد زنجیره بازیافت شود.
قضاتلو نقش شهروندان را در کاهش هزینههای این زنجیره نیز مهم دانست: «اگر شهروندان در مرحله نخست، یعنی تولید و تفکیک پسماند، همکاری بیشتری داشته باشند، هزینههای جمعآوری، حمل، پردازش و دفع نیز کاهش پیدا میکند.»
از این منظر، تفکیک از مبدأ تنها یک برنامه فرهنگی نیست، بخشی از برنامه سازمان برای تغییر مسیر پسماند پیش از رسیدن به مرحله پردازش و دفع است.
از موشها تا سگهای بلاصاحب
مدیریت پسماند در تهران البته تنها به جمعآوری و پردازش زباله محدود نمیشود. کنترل جانوران موذی و ساماندهی سگهای بلاصاحب نیز از دیگر موضوعاتی بود که در این نشست مطرح شد.
برای کنترل جمعیت موشها، سازمان مدیریت پسماند استفاده از اطلاعات مکانی و سامانههای GIS را دنبال کرده تا عملیات مبارزه با جانوران موذی هدفمندتر شود.
قضاتلو در این رابطه گفت: «موشها به طور کامل از بین نمیروند، اما میتوان جمعیت آنها را مدیریت و کنترل کرد.»
او توضیح داد که عملیات مبارزه به شکل مستمر انجام میشود و هدف، شناسایی نقاط پرتراکم و متمرکز کردن اقدامات در همان محدودههاست.
در موضوع سگهای بلاصاحب نیز قضاتلو همکاری میان دستگاههای مختلف، از جمله محیط زیست و سایر مجموعههای مرتبط، را ضروری دانست و گفت: «تلاش میشود این موضوع با رویکرد علمی و بهداشتی دنبال شود.»
پسماند در روزهای بحران و بارندگی
با نزدیک شدن به فصل بارندگی نیز بخشی از مأموریتهای مرتبط با پاکیزگی شهر اهمیت بیشتری پیدا میکند. پاکیزگی معابر، جمعآوری پسماند و جلوگیری از انسداد مسیرهای عبور آب، از موضوعاتی است که مدیریت شهری در آستانه فصل بارش دنبال میکند.
مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند با اشاره به این موضوع، لایروبی انهار و کانالها و پاکسازی مسیرهای آب را از اقداماتی دانست که باید پیش از آغاز بارندگیهای جدی انجام شود و افزود: «سازمان در چارچوب وظایف خود با سایر بخشهای شهرداری همکاری خواهد کرد.»
در کنار این اقدامات، سازمان تلاش کرده فرآیندهای مربوط به فعالیتهای حوزه پسماند و صدور مجوزهای قانونی را نیز منظمتر و شفافتر کند و این امور از مسیرهای مشخص و سامانههای مربوطه انجام شود.
قضاتلو همچنین اظهار کرد: «در نهایت هدف این است که مدیریت پسماند از یک فرآیند صرفاً جمعآوری و دفع، به یک زنجیره کامل شامل کاهش تولید، تفکیک از مبدأ، جمعآوری، پردازش، بازیافت و استفاده مجدد از مواد تبدیل شود.»
او در جمعبندی صحبتهای خود گفت: «مدیریت پسماند یک فرآیند مستمر است و نمیتوان برای آن نقطه پایان مشخصی در نظر گرفت.»
