جوان آنلاین: برنامههای پیشبینی شده برای اربعین امسال در کردستان نشان میدهد؛ این استان تلاش دارد از ظرفیت مرز باشماق برای تقویت تعاملات فرهنگی و معرفی توانمندیهای خود بهره بگیرد. از تولید محتوای تبلیغی و فرهنگی تا اجرای برنامههای هنری و آیینی، مجموعهای از فعالیتها در نقاط مختلف استان طراحی شده است. این رویکرد نوین علاوه بر تسهیل تردد با تلفیق هنرهای بومی نظیر دفنوازی و چمریخوانی با مفاهیم عاشورایی، بستری برای تجلی وحدت مذاهب اسلامی فراهم میسازد تا زائران در گذر از کردستان، شاهد پیوند عمیق باورهای دینی با اصالت هنری منطقه باشند.
در چشمانداز مرزی باشماق، آوای دف با نجوای زائران درآمیخته و شمیم ارادت در کوهستان طنینانداز است. خیمههای فرهنگی، خوشنویسان قلمبهدست و نمایشهای خیابانی، معبری هنری ساختهاند؛ جایی که سنتهای اصیل کردستان به احترام حماسه حسینی قد برافراشتهاند و بیرقهای سرخ در باد، وحدت مسلمانان را به تصویر میکشند.
همافزایی مذاهب و تثبیت دیپلماسی فرهنگی
اربعین حسینی در سالهای اخیر به یکی از بزرگترین جلوههای همبستگی اجتماعی، وحدت مسلمانان و بازنمایی فرهنگ عاشورا در سطح بینالمللی تبدیل شده است. در این میان، استان کردستان با قرار گرفتن در مسیر تردد زائران و میزبانی در مرز بینالمللی باشماق مریوان، نقشی کلیدی در این حرکت فرهنگی ایفا میکند. کمیته فرهنگی ستاد اربعین استان از ماهها پیش با هدف معرفی ظرفیتهای بومی و تقویت همدلی مذهبی، برنامهریزیهای خود را آغاز کرده است. مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی و مسئول کمیته فرهنگی ستاد اربعین استان کردستان با اشاره به اهداف کلان این برنامهها اظهار داشت: «فعالیتهای فرهنگی اربعین در استان با تمرکز بر سه محور مهم طراحی شده است که نخستین محور به تقویت وحدت و همدلی اختصاص دارد. محور دوم، افزایش شناخت و معرفت جامعه نسبت به فرهنگ عاشورا و نهضت امامحسین (ع) است و در محور سوم نیز تلاش میشود ظرفیتهای فرهنگی، هنری و بومی کردستان در معرض دید زائران و مخاطبان قرار گیرد.» به گفته علیاصغر دریایی برنامهها در دو بخش عمومی شامل فضاسازی محیطی در مسیر تردد زائران و تخصصی شامل رویدادهای هنری در مریوان و سایر شهرستانها تعریف شده است. همچنین به منظور آمادهسازی نیروهای اجرایی، دورههای آموزشی ویژهای برای مبلغان اعزامی به مناطق برونمرزی برگزار شده است. او تصریح کرد: «حضور مبلغان و نیروهای فرهنگی در برنامههای مرتبط با اربعین نیازمند آمادگی و شناخت کافی از شرایط فرهنگی و اجتماعی مناطق هدف است و برگزاری دورههای آموزشی میتواند زمینه را برای فعالیت مؤثرتر آنان فراهم کند. فعالیت فرهنگی در اربعین باید با شناخت دقیق از مخاطبان، شرایط منطقه و پیام اصلی این حرکت بزرگ انجام شود.» دریایی با تأکید بر بهرهگیری از اشعار شاعران اهل سنت درباره واقعه عاشورا افزود: «کارگروه تخصصی تولید محتوای ستاد نیز با تمرکز بر تحولات منطقه، فرهنگ مقاومت و نگاه اهل سنت به شخصیت و قیام امام حسین (ع) اقلام تبلیغی متعددی طراحی کرده است. این رویکرد میتواند از ظرفیتهای مشترک فرهنگی و اعتقادی میان مذاهب اسلامی برای تقویت همدلی و وحدت بهره بگیرد؛ موضوعی که در استان کردستان با ترکیب متنوع فرهنگی و مذهبی، اهمیت ویژهای دارد.»
همچنین تدوین «راهنمای جامع زائران» در قالبهای چاپی و الکترونیکی از دیگر اقدامات این کمیته است که به زودی در اختیار زائران قرار میگیرد تا دسترسی به اطلاعات سفر تسهیل شود.
از صحنه تئاتر تا نوای چمری
بخش عمدهای از برنامههای هنری پیشبینی شده در مرز باشماق و مریوان به نمایشهای آیینی اختصاص دارد. اجرای تئاترهای خیابانی با موضوع عاشورا، خوشنویسی زنده و برگزاری نمایشگاههای هنری در کنار دفنوازی که ریشهای عمیق در عرفان و فرهنگ کردستان دارد، سیمای متفاوتی به مرز باشماق بخشیده است. علاوه بر مرز باشماق، شهرستانهای مختلف استان نیز بر اساس توانمندیهای بومی خود در این رویداد مشارکت دارند. آیین تعزیهخوانی در شهرستان بیجار و سنتهای دفنوازی و چمریخوانی در کامیاران نمونههایی از این همگرایی هنری است.
مسئول کمیته فرهنگی ستاد اربعین کردستان درباره این پیوند آیینی توضیح داد: «استفاده از ظرفیتهای بومی در اجرای برنامههای اربعین، این امکان را فراهم میکند که پیام عاشورا از مسیر هنرهای سنتی و آیینهای ریشهدار منطقه به مخاطبان منتقل شود. حضور این عناصر در برنامههای اربعین میتواند به معرفی فرهنگ و هنر کردستان و تقویت پیوند میان هویت بومی و مفاهیم دینی کمک کند.» اگرچه هماهنگی مناسبی میان دستگاههای اجرایی برای میزبانی شایسته شکل گرفته است، اما مسئولان بر این باورند که بخش فرهنگی برای اثرگذاری پایدار به حمایتهای مالی و ساختاری بیشتری نیاز دارد. دریایی با اشاره به لزوم ارتقای پشتیبانیها خاطرنشان کرد: «کردستان از ظرفیتهای قابل توجهی در حوزه فرهنگ، هنر و آیینهای بومی برخوردار است و حمایت از برنامههای فرهنگی اربعین میتواند زمینه معرفی گستردهتر این توانمندیها را در سطح کشور و حتی عرصه بینالمللی فراهم کند. تقویت این بخش به افزایش کیفیت برنامهها، حضور گستردهتر هنرمندان و فعالان فرهنگی و تولید محتوای متنوعتر منجر خواهد شد.»
