جنگ، تنها با موشک و انفجار تعریف نمیشود. هر حمله نظامی دشمن امریکایی صهیونی، علاوه بر خسارتهای جانی و مالی، روان جامعه را نیز هدف قرار میدهد. نگرانی خانوادهها، اضطراب کودکان، اختلال در زندگی روزمره و احساس ناامنی، بخشی از پیامدهایی است که دشمن تلاش میکند همزمان با حملات نظامی به جامعه تحمیل کند. به همین دلیل، در شرایط تعرض خارجی، دفاع از کشور تنها وظیفه نیروهای مسلح نیست، بلکه حفظ انسجام اجتماعی نیز به همان اندازه اهمیت پیدا میکند.
وقتی بخشی از خاک کشور هدف حمله قرار میگیرد، در حقیقت تمامیت سرزمینی و هویت ملی کشور مورد تعرض قرار گرفتهاست. در چنین شرایطی، فاصله جغرافیایی معنا و مفهوم خود را از دست میدهد. اگر امروز شهرهای جنوب کشور آسیب میبیند، امنیت همه شهروندان در سراسر ایران تحتتأثیر قرار میگیرد. از همینرو، احساس مسئولیت ملی نباید محدود به ساکنان همان مناطق باشد، بلکه همه مردم، هر یک به سهم خود، میتوانند در تقویت آرامش، همدلی و انسجام اجتماعی نقشآفرین باشند.
در روزهای گذشته، حضور برخی ورزشکاران، چهرههای فرهنگی و گروههای مردمی در کنار خانوادههای آسیبدیده، نمونهای از همین مسئولیت اجتماعی بود. همچنین پخش بخشی از برنامههای رسانه ملی از استانهای درگیر، تلاشی برای دیده شدن رنج مردم و تقویت حس همدلی ملی به شمار میرود. این اقدامات اگرچه جای خسارتهای واردشده را پر نمیکند، اما این پیام را منتقل میکند که هیچ شهروندی در روزهای سخت تنها نیست.
در مقابل، جامعه همواره از شخصیتهای شناختهشده انتظار دارد که در بزنگاههای ملی، با رفتار و مواضع خود به تقویت سرمایه اجتماعی و همبستگی عمومی کمک کنند. این انتظار، صرفاً متوجه یک گروه خاص نیست، بلکه همه افراد اثرگذار، اعم از هنرمندان، ورزشکاران، فعالان فرهنگی، دانشگاهیان، رسانهها و سایر چهرههای اجتماعی را دربر میگیرد. در روزهایی که مردم با نگرانی و اضطراب ناشی از جنگ روبهرو هستند، هر پیام امیدبخش، هر اقدام همدلانه و هر رفتار مسئولانه میتواند به کاهش فشار روانی جامعه کمک کند.
تجربه بسیاری از کشورها نشان دادهاست که هدف جنگ تنها تخریب زیرساختها نیست، بلکه شکستن روحیه مردم و ایجاد شکاف اجتماعی نیز بخشی از راهبرد دشمن محسوب میشود. هر اندازه اعتماد عمومی، همبستگی ملی و مشارکت اجتماعی تقویت شود، تحقق چنین هدفی دشوارتر خواهد شد. به همین دلیل، اتحاد ملی را باید یکی از مهمترین مؤلفههای امنیت پایدار دانست.
امروز بیش از هر زمان دیگری، ایران به سرمایه اجتماعی خود نیاز دارد. امنیت تنها در مرزها تأمین نمیشود، امنیت از خانهها، مدرسهها، دانشگاهها، رسانهها، مراکز فرهنگی و رفتار مسئولانه شهروندان نیز شکل میگیرد. هر شهروند با حفظ آرامش، پرهیز از دامن زدن به شایعات، حمایت از آسیبدیدگان و تقویت روحیه همدلی، میتواند بخشی از زنجیره امنیت ملی باشد.
در روزهای دشوار، آنچه یک ملت را از بحران عبور میدهد، تنها توان دفاعی نیست بلکه اعتماد، همبستگی و احساس تعلق مشترک به سرزمینی است که همه در حفظ امنیت، آرامش و آینده آن مسئولیت دارند.
