جوان آنلاین: ویدئوهای چندثانیهای اینستاگرام مغز جوانان را متلاشی کرده است. آنان روزانه چهار ساعت و نیم ویدئو با سرعت دو برابر تماشا میکنند. حتی پیامکها نیز شفاهی شده و بسیاری به جای نوشتن، پیامهای صوتی ارسال میکنند. دیگر کسی چیزی نمیخواند و همه ویدئو تزریق. میکنند! این یعنی اعتیادآوری شدید به ویدئوهای اینستا که خانوادهها را واداشت در امریکا شکایتی از متا ثبت و این شرکت را به پرداخت جریمه سنگین ۱۷ میلیارد دلاری محکوم کنند و البته مجبور به اعمال محدودیت برای نوجوانان و نظارت بیشتر بر استفاده آنان. شماره جدید آتلانتیک وضعیت جهان پساسواد را بغرنج و ناامیدکننده میداند. در گزارش این مجله آمده است: نسبت افرادی که در طول یک روز معمولی به مطالعه تفریحی میپردازند از ۲۸ درصد در سال ۲۰۰۴ به ۱۶ درصد در سال ۲۰۲۳ کاهش یافته است. در کمال تعجب، قماربازی امروزه در میان امریکاییها رایجتر از کتاب خواندن است و ۵۷ درصد از مردم در سال گذشته دستکم یک شرطبندی انجام دادهاند. این روند کاهشی تمام گروههای سنی، جنسیتی و تحصیلی را دربرگرفته و حتی سنتیترین گروههای مخاطب کتاب یعنی بازنشستگان، زنان و فارغالتحصیلان دانشگاهی نیز
دچار افت چشمگیری شدهاند.
آسیبهای فضای مجازی و شبکههای اجتماعی به خصوص شبکههای اجتماعی مبتنی بر تصویر و سرگرمی همچون اینستاگرام، دنیا را به واکنش واداشته است به گونهای که هر از چند گاه خبری از شکایتها، جریمه و اعمال محدودیتهای تازهای بر این شبکه اجتماعی به گوش میرسد؛ اخباری که همگی از تلاش و اقدامهایی برای کاهش آسیبهای این شبکه اجتماعی بر مخاطبان به ویژه مخاطبان کودک و نوجوان حکایت دارد.
غولهای فناوری اطلاعات همچون شرکت متا حالا دیگر باید در برابر آسیبهایی که شبکههای اجتماعی طراحی شده از سوی آنها به کودکان و نوجوان وارد میکند پاسخگو باشد. تبعات فردی و اجتماعی عضویت و حضور طولانیمدت این گروه از مخاطبان در شبکههایی مانند فیسبوک و اینستاگرام و ایجاد احساس ناکافی بودن و حس تبعیض و همچنین سوق دادن مخاطبان خود به سمت و سوی جراحیهای زیبایی با اعمال فیلترهای زیبایی از جمله عواملی است که صدای محافل علمی و حتی سیاسی بسیاری از کشورها از جمله امریکا را درآورده است.
اتهام؛ فریب افکار عمومی
در تازهترین پرونده شکایت از شرکت متا، این شرکت موافقت کرد برای پایان دادن به یک پرونده مهم قضایی درباره اعتیاد نوجوانان به شبکههای اجتماعی، ۱۷ میلیارد دلار (۶/۱۴ میلیارد یورو) پرداخت کند و اقدامات جدیدی برای امنیت کودکان در پلتفرمهای فیسبوک و اینستاگرام اجرا کند.
کالیفرنیا، کلرادو، کنتاکی و نیوجرسی از جمله ۲۹ ایالتی بودند که در سال ۲۰۲۳ از این غول فناوری شکایت کردند.
آنها معتقدند متا، غول شبکههای اجتماعی، عمداً قابلیتهایی را برای جذب و وابستهکردن کودکان طراحی کرده است؛ از جمله اسکرول بینهایت، اعلانهای فشاری و نمایش تعداد لایکها؛ و این اقدامات به بحران سلامت روان نوجوانان کمک کرده است.
متا که مالک اینستاگرام، فیسبوک، واتساپ و تردز است، همچنین متهم شده که یافتههای داخلی خودش را درباره اعتیادآور و آسیبزا بودن روانی پلتفرمهایش برای نوجوانان پنهان کرده و در هشدار دادن به والدین و محافظت از کودکان کوتاهی کرده است.
همچنین اسناد موسوم به «پروندههای فیسبوک» که فرانسیس هاوگن، کارمند سابق متا و افشاگر، در سال ۲۰۲۱ در اختیار والاستریت ژورنال قرار داد، نشان داد که متا از تاثیر پلتفرم خود بر سلامت روان نوجوانان آگاه بوده و اقدامات اندکی برای مقابله با فعالیتهای مجرمانه و گسترش اطلاعات نادرست انجام داده است.
در این شکایت، متا متهم شده بود که با طراحی عمدی ویژگیهایی که کودکان را به استفاده از پلتفرمهایش وابسته میکند، به بحران سلامت روان آنها دامن زده و در عین حال اطلاعات خود درباره این موضوع را از افکار عمومی پنهان کرده است.
همچنین ادعا شده بود که متا با جمعآوری معمول اطلاعات مربوط به کودکان زیر ۱۳ سال بدون رضایت والدین، قوانین فدرال امریکا را نقض کرده است.
به گفته جی جونز، دادستان کل ایالت ویرجینیا، تنها در این ایالت بر سر ۳۵۳ میلیون دلار (۳۰۲ میلیون یورو) برای حلوفصل شکایت توافق شده و این یکی از بزرگترین توافقها در تاریخ حمایت از حقوق مصرفکنندگان در سطح ایالتهای امریکا محسوب میشود. جونز در بیانیهای گفت: «متا سالها عمداً افکار عمومی را درباره ویژگیهای اعتیادآور و زیانبار طراحی محصولاتش فریب داد؛ ویژگیهایی که آسیبهای گستردهای به سلامت روان جوانان وارد کرده است.»
او افزود این توافق «به این اقدامات خطرناک پایان خواهد داد و با ارائه حمایت واقعی، از کودکان در برابر آسیبهای فضای مجازی محافظت خواهد کرد.»
رقم ۱۷ میلیارد دلار (۶/۱۴ میلیارد یورو) تنها بخش کوچکی از درآمد ۲۰۱ میلیارد دلاری (۱۷۲ میلیارد یورویی) متا در سال ۲۰۲۵ است.
قرار بود پروندههای مطرحشده در ایالتهای دیگر نیز در آینده به دادگاه بروند. ۹ دادستان کل نیز بهطور جداگانه در ایالتهای خود علیه متا شکایت کرده بودند.
الزام به اجرای مجموعهای از ویژگیهای ایمنی
علاوه بر جریمه ۱۷ میلیارد دلاری، شرکت متا متعهد به اجرای قوانین تازهای شده تا اثرات مخرب شبکههای اجتماعیاش را کاهش دهد. بر اساس توافق پیشنهادی، متا پذیرفته است مجموعهای از ویژگیهای ایمنی را اجرا کند؛ از جمله تعیین سقف برای مدت استفاده روزانه و ایجاد وقفههایی برای کودکانی که از اینستاگرام و فیسبوک استفاده میکنند.
این شرکت همچنین اعلانهای خودکار را در ساعات مدرسه در روزهای کاری حذف خواهد کرد و اقدامات «قوی» برای احراز سن و کنترل محتوای «متناسب با سن» را به اجرا میگذارد تا از قلدری و انتشار محتوای آسیبزا درباره اختلالات تغذیهای و خودآزاری جلوگیری شود. کنترلهای والدین نیز قویتر و کاربرپسندتر خواهند شد و محدودیتهایی برای ویژگیهای مرتبط با مقایسه اجتماعی، مانند نمایش تعداد «لایکها»، اعمال میشود. به گزارش گاردین، راب بونتا، دادستان کل کالیفرنیا، گفت این توافق شبکههای اجتماعی متا را برای کودکان ایمنتر خواهد کرد، و میتواند «تفاوت بزرگی» در زندگی کودکان و خانوادههای آنها ایجاد کند. به گفته او، متا پذیرفته است تغییرات عمده مورد توافق را ظرف چند ماه اجرا کند.
پرونده پشت پرونده
محاکمه اخیر پس از دو پرونده قضایی دیگر علیه متا در سال جاری انجام میشود و این شرکت همچنان با هزاران ادعای حقوقی دیگر مواجه است.
در ماه مارس، یک هیئت منصفه در لسآنجلس در پروندهای جداگانه، متا و گوگل را مسئول خسارت دانست. در این پرونده، مارک زاکربرگ نیز شهادت داده بود. هیئت منصفه برای یک زن ۲۰ ساله با نام مستعا «کیجیام» ۶میلیون دلار غرامت گرفت. متا مسئولیت ۷۰ درصد این مبلغ را بر عهده گرفت.
وکلای این زن استدلال کردند که استفاده وسواسی او از یوتیوب و اینستاگرام از دوران کودکی، در بروز بدریختانگاری شدید بدن، افسردگی اساسی و افکار خودکشی نقش داشته است. در پروندهای دیگر که توسط ایالت نیومکزیکو مطرح شده بود، متا در ماه مارس به دلیل اتهام گمراهکردن والدین و افراد زیر سن قانونی درباره ایمنی پلتفرمهایش، ۳۷۵ میلیون دلار جریمه شد. در اوایل ماه جاری میلادی نیز این شرکت به دلیل ایجاد «مزاحمت عمومی» ۵۶۷ میلیون دلار جریمه شد. دادگاه همچنین شرکت متا را ملزم به ایجاد تغییرات اساسی در نحوه فعالیت خود از جمله اعمال محدودیتهایی برای مدت استفاده و تقویت سازوکارهای کنترل سن کرد.
پایان نگاه خوشبینانه به شبکههای اجتماعی
حالا دیگر دنیا نگاه خوشبینانهای به شبکههای اجتماعی و فضای مجازی ندارد. نتایج یک نظرسنجی جدید رویترز/ایپسوس نشان میدهد اکثریت دوحزبی امریکاییها از اعمال مقررات سختگیرانهتر بر شرکتهای شبکههای اجتماعی، بهویژه برای حفاظت از کودکان و نوجوانان، حمایت میکنند. بر اساس این نظرسنجی ۶۱ درصد پاسخدهندگان گفتند شرکتهای شبکههای اجتماعی به نظارت شدیدتری نیاز دارند. همچنین ۶۶ درصد امریکاییها از قوانینی حمایت میکنند که شرکتهای شبکههای اجتماعی را ملزم کند با استفاده از ابزارهای تأیید سن، مانع دسترسی کودکان زیر ۱۶ سال به پلتفرمهای خود شوند.
نظرسنجی رویترز/ایپسوس نشان میدهد ۸۵ درصد امریکاییها معتقدند شبکههای اجتماعی میتوانند برای کودکان اعتیادآور باشند، و تقریباً همین میزان نیز معتقدند استفاده از آنها میتواند برای سلامت روان کودکان زیانآور باشد.
