جوان آنلاین: بنیامین نتانیاهو و وزیران تندرو کابینه او با صدای بلند درباره ادامه حضور نظامی در جنوب لبنان حرف میزنند و هرگونه عقبنشینی را رد کردهاند، اما واقعیتهای میدانی در حال دیکته کردن خود به رژیم صهیونیستی هستند؛ از توقف نسبی حملات اسرائیل در بیش از ۶۰ ساعت منتهی به شب گذشته گرفته تا بازگشت تدریجی ساکنان مناطق مرزی و آغاز گفتوگوها درباره واگذاری برخی مناطق به ارتش لبنان؛ همگی نشان میدهد تلآویو، برخلاف لفاظیهای نخستوزیر، بیش از هر زمان دیگری خود را زیر فشار تفاهم ۱۴ بندی ایران و امریکا حس میکند.
به گزارش «جوان»، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، دیروز بار دیگر گفت: «دستور من و وزیر دفاع به ارتش اسرائیل واضح و بدون تغییر است: نیروهای ما در جنوب لبنان آزادی کامل عمل برای مقابله با هر تهدید مستقیم یا نوظهور علیه خود یا ساکنان شمال دارند.» نتانیاهو تأکید کرده که ارتش اسرائیل در این زمینه هیچ محدودیتی ندارد: «من پشت آنها ایستادهام و کل ملت پشت آنها ایستادهاند.»
به رغم این لفاظیها و در حالی که مقامهای اسرائیلی تلاش میکنند هرگونه ارتباط میان تحولات روزهای اخیر لبنان و روند مذاکرات ایران و امریکا را انکار کنند، شواهد سیاسی و میدانی نشان میدهد که تلآویو ناخواسته در حال تطبیق رفتار خود با واقعیتهای جدید است؛ واقعیتی که پس از امضای تفاهم ۱۴ بندی میان تهران و واشینگتن شکل گرفته و مهمترین بندهای آن بر توقف درگیریها در تمامی جبهههای منطقه، بهویژه لبنان، تأکید دارد. در روزهای گذشته، بهخصوص در ۶۰ ساعت منتهی به غروب دیروز، مرزهای جنوبی لبنان برخلاف هفتههای قبل، شاهد آرامشی نسبی است. منابع محلی از بازگشت تدریجی بخشی از ساکنان روستاهای مرزی به خانههای خود خبر میدهند؛ اتفاقی که تا چند هفته قبل دور از ذهن به نظر میرسید. «هیلل بیتون روزین»، خبرنگار شبکه ۱۴ رژیم صهیونیستی، گفته که بنیامین نتانیاهو مدعی است ارتش برای خنثیسازی هرگونه تهدید مستقیم یا در حال شکلگیری، آزادی عمل کامل دارد و هیچ محدودیتی برای نیروهای این رژیم در لبنان وجود ندارد. ولی به گفته او، میان این اظهارات و واقعیت میدانی فاصله وجود دارد، زیرا طی ۴۸ ساعت گذشته هیچ حملهای در جنوب لبنان انجام نشده است.
هرچند این بازگشتها هنوز محدود و محتاطانه است و کسی از پایان قطعی بحران سخن نمیگوید، اما همین تغییر فضای میدانی نشانهای از کاهش سطح تنشها است. همزمان، رایزنیهای سیاسی نیز شتاب گرفته است. به نوشته روزنامه هاآرتص، هیئتهای مذاکرهکننده لبنان و اسرائیل قرار است درباره مناطقی گفتوگو کنند که ارتش اسرائیل از آنها عقبنشینی کرده و مسئولیتشان به ارتش لبنان واگذار میشود. حتی خروج نیروهای اسرائیلی از بخشهایی از منطقه موسوم به «خط زرد» در عمق خاک لبنان نیز به طور جدی مطرح است؛ موضوعی که اگرچه هنوز با ابهامهایی همراه است، نشان میدهد بحث عقبنشینی دیگر صرفاً یک احتمال روی کاغذ نیست.
این رویدادها در شرایطی رخ میدهند که مقامهای رژیم صهیونیستی همچنان تلاش دارند تصویر متفاوتی ارائه دهند. گدعون ساعر، وزیر خارجه اسرائیل، مدعی شده است که هرگز از «منطقه امن» جنوب لبنان عقبنشینی نخواهد کرد. ایتامار بنگویر پا را فراتر گذاشته و خواستار تبدیل شدن لبنان به «زمین بازی ارتش اسرائیل» شده است. او حتی گفته اگر ترامپ از اسرائیل بخواهد لبنان را ترک کند، پاسخ باید «نه» باشد؛ مواضعی که برای بسیاری از ناظران نشانه نگرانی از روند در حال انجام است. شکافی که در فضای سیاسی در سرزمینهای اشغالی دیده میشود نیز این برداشت را تقویت میکند. آویگدور لیبرمن، وزیر جنگ پیشین، با حمله به نتانیاهو او را «کیسه بوکس ترامپ» توصیف کرده و گفته که نخستوزیر اسرائیل در برابر فشارهای واشنگتن آزادی عمل خود را از دست داده است.
همزمان، تلاشهای دیپلماتیک برای تثبیت آتشبس نیز در حال گسترش است. جوزف عون، رئیسجمهور لبنان، در تماس مشترکی با مقامهای ارشد امریکا و قطر درباره راهکارهای جلوگیری از بازگشت تنشها و تثبیت آتشبس گفتوگو کرده است. حتی موضوع تشکیل یک سازوکار هماهنگی ویژه برای نظارت بر اجرای آتشبس نیز مطرح شده است.
همزمانی این تحولات، بهخصوص با روند مذاکرات ایران و امریکا در سوئیس، اهمیت دارد. جیدی ونس، معاون رئیسجمهور امریکا، بعد از مذاکرات روز یکشنبه در سوئیس در پاسخ به سؤال خبرنگاری که از او پرسید آیا امریکا خواهان خروج نیروهای اسرائیل از جنوب لبنان است، گفت: «اسرائیلیها به وضوح اعلام کردهاند که هیچ قصد ارضی در جنوب لبنان ندارند. دلیل اینکه آنها احساس میکنند باید در آنجا حضور داشته باشند، نگرانی از جنگجویان حزبالله در جنوب لبنان است.» او تصریح کرد: «ما معتقدیم که میتوانیم به نقطهای برسیم که هم تمامیت ارضی لبنان و هم امنیت اسرائیل حفظ شود.» قطر و پاکستان که در نقش میانجی عمل میکنند، از توافق برای تشکیل یک گروه کاری مشترک جهت جلوگیری از تشدید تنشها خبر دادهاند؛ گروهی که قرار است با مشارکت امریکا، ایران و لبنان بر اجرای تعهدات مرتبط با توقف عملیات نظامی در لبنان نظارت کند.
در حالی که مقامهای ایرانی بارها تأکید کردهاند که توقف جنگ در لبنان و کاهش تنشهای منطقهای از الزامات اجرای توافق است و به نشانه اهمیت، آن را در بند یک توافق اسلامآباد گنجاندهاند، اکنون رفتار اسرائیل بیش از گذشته زیر ذرهبین قرار گرفته است. البته هیچکس در بیروت یا تهران درباره پایداری وضعیت کنونی خوشبین مطلق نیست و تجربه سالهای گذشته نشان داده که اسرائیل بارها در آستانه توافقهای سیاسی یا آتشبسهای شکننده دست به اقداماتی غیرمنتظره زده است. با این حال، یک واقعیت را نمیتوان نادیده گرفت؛ اسرائیل امروز بیش از هر زمان دیگری خود را در منگنه روندی میبیند که از یک سو با مذاکرات ایران و امریکا پیش میرود و از سوی دیگر با فشارهای بینالمللی برای مهار جنگ در لبنان همراه شده است. عقبنشینیها فعلاً با واژههایی مانند «نمادین» یا «تاکتیکی» توصیف میشوند و سیانان روز دوشنبه از قول مقامهای اسرائیلی نوشت که تلآویو در حال بررسی اعلام عقبنشینیهای نمادین از برخی مناطق تحت اشغال در جنوب لبنان است، اما اگر این روند ادامه یابد، تغییر در معادله نمادین نخواهد بود.
